Kommentar: Slapp med skrekken

Eg skal nok sova godt om nettene dei neste fire åra, stod det i ei pressemelding som leiaren i Norsk Målungdom, Vebjørn Sture, sende ut då regjeringserklæringa var klar 7. oktober.

 

Og sant nok – sett i forhold til det som kunne ha blitt språkpolitikken til dei blå-blå, kom nynorsken greitt ut av det.

Valfritt sidemål, som både Høgre og Framstegspartiet hadde på programmet, er erstatta med ei formulering om at regjeringa vil «støtte opp under begge målformene som hovedmål». Dessutan skal det setjast ned eit utval som skal vurdera norskfaget «med sikte på å styrke norskfaget som språkfag, gjøre sidemålsundervisningen mer engasjerende for elevene og forbedre karaktersettingen».

Det mest problematiske punktet for nynorsken er at regjeringa vil endra mållova. Dagens rett til å få svar frå staten på si eiga målform skal erstattast med ein rett for tilsette i staten og i språknøytrale kommunar til å skriva på si eiga målform – altså ei speglvending av «kunden har alltid rett»-prinsippet, som Høgre og Frp elles held høgt.

Men Vebjørn Sture har sannsynlegvis rett i at dette framlegget ikkje vil bli vedteke i Stortinget. Dermed blir det status quo på dette området òg.

Målfolket slapp altså med skrekken. Truleg kan dei takka Kristeleg Folkeparti og Venstre for at dei blå-blå har droppa det valfrie sidemålet, kanskje også ein del Høgre- og Frp-folk som har klart å overtyda partileiarane om at dette ikkje var noka god sak. Erna Solberg, som er vel kjend med stemningane på Vestlandet også utanom Bergen, har sjølv heller aldri vore blant dei som har stått på barrikadane mot sidemålet.    

Likevel, om Sture reknar med å sova godt om nettene også under Solberg-regjeringa, bør han stå tidleg opp om morgonen og jobba hardt dei neste fire åra. For det er eit faktum at nynorsken aldri har vore så utsett som ved dette valet. Det språkpolitiske byggverket, med grunnmur heilt tilbake frå 1880-åra, som har sikra jamstelling av dei to skriftmåla våre, kan ikkje lenger takast for gitt. Dei partia som vil endra det, har fått ei historisk høg oppslutnad ved val: 43 prosent til saman.

Ennå er det eit stykke til dei blå-blå får reint fleirtal. Men målfolket bør ikkje kjenna seg altfor trygge på alle dei andre partia heller. Venstre, som historisk sett har vore nynorsken sin sterkaste støttespelar, er framleis forplikta på denne arven. Samstundes er Venstre i ferd med å bli Noregs mest typiske storbyparti, med over 25 prosent av stemmene frå Oslo, Asker og Bærum aleine. Held denne utviklinga fram, er det naivt å tru at det ikkje også vil kunna bana veg for andre språkpolitiske haldningar i partiet.

Og frå den raud-grøne perioden veit me at også i Arbeidarpartiet og SV er det krefter som ikkje synest nynorsk og språkleg jamstelling er så viktig.

Målfolket bør derfor vera realistiske nok til å sjå at det blir ein tøffare kamp å forsvara dei språkpolitiske skansane i åra som kjem. Om dei klarer det enn så lenge, vil det over tid vera fåfengt å støtta seg på lovar og reglar dersom det ikkje er ei brei rørsle av aktive språkbrukarar som byggjer opp under jamstellingskravet. Nynorsken må vera eit levande språk, ikkje ein verneverdig museumsgjenstand. På mange område har dei siste åra vore gode for nynorsk språk og kultur. Men utviklinga på skulemålsfronten er illevarslande, med ein nedgang frå 15 prosent til 12,6 prosent det siste tiåret.

Så det er nok å ta fatt i. Og kanskje kan ein henta inspirasjon frå ei line i regjeringserklæringa: «Den beste strategi for et sterkt og levende norsk språk er den daglige, frivillige bruken av språket.» 

Utskrift E-post

Fleire Nyhende

Kvardagsmat-Anita på bestseljar-liste

Noregs største nynorske matbloggar, Anita Stokke Blomvik, kom med kokebok sist veke. No er boka på sjetteplass på Haugenbok.no si bestseljarliste.

Les meir

Søviknes vil bli fylkesordførar i det ny…

Avgått olje- og energiminister Terje Søviknes (Frp) har som mål å bli fylkesordførar for det nye fylket Vestland, seier han til NRK.

Les meir

Ap sikrar fleirtal mot Viken

  Fylkespolitikarane i Ap, Frp, SV og Sp i dei tre Viken-fylka vil setje planlegginga av samanslåinga på vent til Stortinget har behandla regionreforma på nytt. I Stortinget kjem Ap til...

Les meir

Bent Høie vil bli fylkesmann i Rogaland

  Helseminister Bent Høie (47) søkjer embetet som fylkesmann i Rogaland, og har samtidig varsla Høgre om at han ikkje tar attval til Stortinget i 2021.

Les meir

Samanslåingskommunar får arkivtilsyn i h…

Kommunar som skal slå seg saman er blant dei som har førsteprioritet når Arkivverket i haust skal gjennomføra tilsyn med rundt 60 verksemder.

Les meir

Sykkylven sa nei takk til Ålesund

Kommunestyret i Sykkylven på Sunnmøre sa måndag nei til ei samanslåing med Ålesund. I staden ønskjer dei forhandlingar med nabokommunen Stranda.

Les meir

Grande vil forlenge fastprisen på bøker

  Kulturminister Trine Skei Grande vil utvide fastprisordninga for bøker til å gjelde eitt år frå utgjevingsdato. Forslaget blir møtt med jubel frå bokbransjen.

Les meir

Sp-toppar vil ha omkamp om fylkessamansl…

  Fleire sentrale Sp-politikarar varslar at dei vil ha omkamp om fylkessamanslåinga på Vestlandet.

Les meir

Ny nestleiar i Noregs Mållag

Peder Lofsnes Hauge tek over etter Jens Kihl.

Les meir

Fritt ord gir 2,3 millionar kroner til b…

Stiftinga Fritt Ord har løyvd 2,3 millionar fordelt på 40 forskjellige norske folkebibliotek, for å styrke debatt og samtalar i biblioteka.

Les meir

Bykle kommune brukar mest på kultur

Bykle kommune toppar lista over dei beste kulturkommune i landet i den årlege kåringa til Kommunal Rapport, Kommunebarometeret.

Les meir

Besøksrekord på biblioteka i fjor

Bibliotektal frå kvar enkelt kommune finn de på bibliotekutvikling.no. Slik blir det høve til å lage lokale vriar for dykkar avis.

Les meir

Kommunalministeren meiner samanslåingar …

Kommunalminister Monica Mæland (H) meiner større kommunar og fleire kommunesamanslåingar er løysinga på ei mogleg rekrutteringskrise i distrikta i framtida.

Les meir

Kjartan Helleve dagleg leiar i Kringkast…

Kjartan Helleve tek over stillinga som dagleg leiar i Kringkastingsringen etter Anne Svanaug Straume.

Les meir

NRK får kritikk for lite nynorsk og sami…

NRK, P4 og Radio Norge oppfylte i hovudsak forpliktingane som allmennkringkastarar i 2017, ifølgje Medietilsynet. NRK hadde likevel for lite nynorsk.

Les meir

Ellevill nykomar nominert til Hedda

Kristoffer Olsen kom inn som eit frisk pust i norsk teater med sin elleville rolle i «The Book of Mormon» på Det Norske Teatret. No er han nominert til Hedda.

Les meir

Etter kvart vart Tord Gustavsen ein stor…

Tord Gustavsen urframfører tingingsverket til Vinje-jubileet under Dei nynorske festspela laurdag.

Les meir

Lovfestar ungdomsråd i alle kommunar

– Dette er ein kjempesiger for at ungdom skal bli høyrt, seier KrFU-leiar Martine Tønnessen.

Les meir

30 millionar til leselyst i Bokåret 2019

  Regjeringa vil bruka 30 millionar kroner til å fremja leselyst i Noreg i Bokåret 2019 .

Les meir

Rune Haugsdal blir ny fylkesrådmann for …

Fylkesrådmann i Hordaland Rune Haugsdal (58) er tilsett som ny fylkesrådmann og prosjektleiar for det nye storfylket på Vestlandet. 

Les meir

Vart beden om å godta eksamen på bokmål

Kvart år er det eit tjuetals studentar med nynorsk som hovudmål, som tek kontakt med Målungdommen for å få hjelp til å klage på at dei ikkje får eksamensoppgåvene sine...

Les meir

Rogaland: Uklokt å gå for Vestland

– Vi kan vel ikkje kalle oss eit vestlandsfylke lenger, sa fylkestingsmedlem Anja Berggård Endresen (V) frå Rogaland i den opne høyringa i Stortinget om framlegget til nye fylkesnamn tysdag.

Les meir

Skald heidra med pris for vakre bøker

Klassisk verdslitteratur på nynorsk frå Skald forlag er kåra til den vakraste bokserien.

Les meir

Magni Øvrebotten er tildelt Målprisen 20…

- Noregs Mållag gjev Målprisen til Magni Øvrebotten fordi ho alltid har vore offensiv, på vegne av journalistikken og nynorsken, seier Inger Johanne Sæterbakk, styremedlem i Noregs Mållag.

Les meir

Nynorsk litteraturpris til Olaug Nilssen

Olaug Nilssen er tildelt Nynorsk litteraturpris 2017 for boka «Tung tids tale».

Les meir

Vil halde på eldre litteratur- og språkh…

Eit svekkt norskfag kan gå ut over haldninga til framande kulturar. Slik argumenterer Norges Mållag i sitt forsvar for eldre litteratur- og språkhistorie.

Les meir

Maria Parr får Nynorsk barnelitteraturpr…

Maria Parr får Nynorsk barnelitteraturpris 2017 frå Noregs Mållag for boka «Keeperen og havet».

Les meir

– Den beste måten å heidre Vinje på, er …

Fredag 6. april er det 200 år sidan Aasmund Olavsson Vinje blei fødd. – Den beste måten å heidre Vinje på, er å gje journalistikk på nynorsk gode vilkår, seier Magne...

Les meir

Skirbekk: – Vinje er hyperaktuell

Det seier professor i filosofi Gunnar Skirbekk. I dag er det 200 år sidan Aasmund Olavsson Vinje vart fødd.

Les meir

Ønskjer nasjonal dugnad for språk og ny …

Tekniske duppedittar som du kan snakka med og som kan tenkja sjølv er på full fart inn i norske heimar, men problemet er at det finst lite norsk språkteknologi til...

Les meir

Norsk Målungdom vil sikra nynorsk i grun…

Landsmøtet til Norsk Målungdom gjekk denne helga av stabelen i Drammen. Landsmøtet vedtok mellom anna at dei meiner at jamstillinga av nynorsk og bokmål bør stå i grunnlova.

Les meir

Austmannaprisen til Jens Haugan

Den årlege Austmannaprisen frå Austmannalaget vart i år tildelt Jens Haugan. 

Les meir

Erik Ulfsby blir ny styreleiar i Språkrå…

Kulturdepartementet har utnemnd teatersjef Erik Ulfsby ved Det norske teatret til ny styreleiar i Språkrådet.  

Les meir

Rekordresultat for Nynorsk kultursentrum

Årsresultatet for Nynorsk kultursentrum i Ørsta blei på 1,3 million kroner i 2017. Det er det beste resultatet nokon gong for institusjonen, som hadde samla inntekter på 28,6 millionar, går...

Les meir

For første gong på 19 år har avisene sam…

105 norske mediehus hadde opplagsframgang i 2017, viser ferske tal frå MBL. For første gong les fleire på mobil enn på papir.

Les meir

Kuttar i grammatikken – det likar Mållag…

I det nye norskfaget skal elevane i større grad finne ut av ting sjølv, men Noregs Mållag meiner dei kan trenge hjelp til å hugse på nynorsken.

Les meir

Sluttar som generalsekretær i Noregs Ung…

Eli Ulvestad har varsla styret om at ho seier opp stillinga si i Noregs Ungdomslag, og at siste arbeidsdag blir 31. mai.

Les meir

Rogaland betalte mest skatt i fjor

Ingen fylke bidrog med fleire skattekroner i fjor enn Rogaland. Oljefylket stod for nesten ein femdel av 476 skattemilliardar frå fylka.

Les meir

Hundrevis av sunnhordlendingar vil til R…

Onsdag 14. februar fekk ordføraren på Stord Gaute Straume Epland overrekt 390 underskrifter frå sunnhordlendingar som har skrive under på eit opprop om at Stord bør bli ein del av...

Les meir

Høgskulen på Vestlandet ønskjer framleis…

Rektor for Høgskulen på Vestlandet (HVL), Berit Rokne, meiner det er viktig at høgskulen etter kvart får status som universitet.

Les meir

Mange nynorskforfattarar nominerte til l…

Sju av dei seksten som er nominerte til litteraturkritikarprisane for 2017 er nynorskbrukarar.

Les meir

Mållaget vil har rask avgjerd om fylkesn…

Stortinget må snarast rydde opp i dei omdiskuterte fylkesnamna Vestlandet, Innlandet og Viken før dei festar seg, oppmodar styret i Noregs Mållag.

Les meir

15 av 28 kommunar fekk arealplan-medhald

  Kommunal- og moderniseringsdepartementet gav kommunane medhald i 15 av 28 saker der statlege organ, fylkeskommunar, Sametinget eller ein nabokommune hadde levert motsegn mot ein kommunal arealplan.

Les meir

Lokalavisredaktørar kritiserer distrikts…

  Fleire lokalavisredaktørar meiner problemet til NRK ikkje er for lite sendetid, men tam lokaljournalistikk. 

Les meir

NRK snur og innfører lengre distriktssen…

NRKs omlegging av distriktssendingane har ført til mange reaksjonar frå misfornøgde lyttarar. No snur kanalen og lovar igjen lengre distriktssendingar.

Les meir

Etterlyser moderne Ferdaminne

I høve Aasmund Olavsson Vinje sitt 200-årsjubileum inviterer Norsk Journalistlag til konkurranse om å lage eit ferdaminne frå vår tid. Vinnaren får 20.000 kroner.

Les meir

Ny utgåve av bibliografi over nynorsk-de…

Direktør Ottar Grepstad ved Nynorsk kultursentrum i Ørsta har oppdatert bibliografien «Skjønnlitterære debutantar på nynorsk og dialekt» frå 2015.

Les meir

Historisk godt år for Det Norske Teatret

265.483 publikummarar fann vegen til teateret i fjor. Det er det høgste besøkstalet nokon gong.

Les meir

Eva Weel Skram til Dei nynorske festspel…

Sogndal-artisten skal halde opningskonserten i Ivar Aasen-tunet 7. juni.

Les meir

Kommunar får meir makt i konfliktar med …

Nye lovvedtak gir kommunane større makt og sterkare rettar dersom det oppstår konflikt mellom stat og kommune. 

Les meir

Vedum fryktar meir sentralisering med Ve…

Sp-leiar Trygve Slagsvold Vedum fryktar regjeringa blir endå meir sentraliserande med Venstre i regjering. Han meiner partiet dreiv eit dobbeltspel i valkampen.

Les meir

Venstre-ordførarar delte om regjeringsfo…

Tre av Venstres sju ordførarar seier ja til vedtaket om at partiet skal gå i regjeringsforhandlingar. Tre seier nei, og éin sit på gjerdet.

Les meir

Marit Eikemo får 100.000 kroner i stipen…

  Forfattaren Marit Eikemo har fått eit arbeidsstipend frå Det Norske Samlaget på 100.000 kroner. 

Les meir

Mållaget lyser ut stipend

Noregs Mållag vil ha søkarar til to nynorskstipend på 50.000 kroner kvar til prosjekt som kan fremje nynorsken.

Les meir

Regjeringa justerer grensene i kystkommu…

  Kommunal- og moderniseringsdepartementet har vedteke at grensa mellom Vågsøy kommune og kommunane Eid/Selje i Sogn og Fjordane blir justert slik at området Bryggja blir flytta frå Vågsøy til Eid/Selje. 

Les meir

Hareides nei til kommunetvang får Vedum …

KrF påfører regjeringa eit nederlag i kommunereforma når partiet seier ja til at Leka og Bindal likevel ikkje må tvingast saman med Vikna og Nærøy.

Les meir

No får innvandrarane læra nynorsk i Tysn…

Tysnes kommune blir den 49. kommunen i landet som går over til nynorsk opplæring for vaksne innvandrarar.

Les meir

Ny rapport kritiserer kommune-avrøysting…

Ein ny rapport frå Institutt for samfunnsforskning (ISF) har undersøkt gjennomføringa av folkeavrøystingane i samband med kommunereforma. Konklusjonen er at nesten ein tredel av avrøystingane var udemokratiske.

Les meir

– Kommunesamanslåing kan svekkje lokalde…

I 2020 blir 426 kommunar redusert til 354. Det inneber, i fleire tilfelle, større avstandar mellom folk og den politiske leiinga. Dette kan føre til at periferien blir meir perifer...

Les meir

Ravatn kan vinna internasjonal litteratu…

Ho er éin av to nynorskforfattarar på langlista til Dublin Literary Award.

Les meir

Nytt frå NRK

  • To pågrepet i Kristiansand
    Politiet i Agder jobber med å få roet gemyttene i sentrum av Kristiansand, der det har vært en rekke tilløp til slåssing og to pågripelser natt til fredag. – I natt har det vært over gjennomsnittet ampert, sier operasjonsleder Lars Hyberg til NTB.
  • Ni drept i strid i Libya
    Ni personer, inkludert to sivile, ble torsdag drept og tretten ble skadd i et sammenstøt mellom to rivaliserende militser i Libyas hovedstad Tripoli, ifølge lokale myndigheter. Det til tross for våpenhvilen som ble inngått 4. september.
  • Folk med master får relevant jobb
    Myten om den såkalte mastersyken er sterkt overdrevet, ifølge en ny rapport fra Nordisk institutt for studier av innovasjon, forskning og utdanning (NIFU). 9 av 10 av dem som tar masterutdanning har etter få år en jobb som krever kompetansen deres.
  • Trumps tidligere advokat hos FBI
    Donald Trumps tidligere advokat Michael Cohen har vært i flere timelange samtaler med spesialetterforsker Robert Mueller, ifølge ABC. I august erklærte Cohen seg skyldig i banksvindel, unndragelse av inntektsskatt og ulovlig valgkampfinansiering.
  • Første tegnspråkpris er utdelt
    Språkrådet har opprettet en pris for å fremme, utvikle og bevare det norske tegnspråket. Den første prisen ble torsdag kveld tildelt NRK og Marit Vogt-Svendsen, doktor i tegnspråklingvistikk og tidligere førsteamanuensis ved Universitetet i Oslo.
  • Matillsynet frykter Nato-mat
    Soldater fra 30 ulike land har med egen mat til Norge under Nato-øvelsen i slutten av oktober. Mattilsynet frykter at kjøtt kan bringe med seg afrikansk svinepest eller munn- og klovsyke. Forsvaret forsikrer at de har tatt en del forholdsregler.

Nytt frå Framtida