Kommentar: Slapp med skrekken

Eg skal nok sova godt om nettene dei neste fire åra, stod det i ei pressemelding som leiaren i Norsk Målungdom, Vebjørn Sture, sende ut då regjeringserklæringa var klar 7. oktober.

 

Og sant nok – sett i forhold til det som kunne ha blitt språkpolitikken til dei blå-blå, kom nynorsken greitt ut av det.

Valfritt sidemål, som både Høgre og Framstegspartiet hadde på programmet, er erstatta med ei formulering om at regjeringa vil «støtte opp under begge målformene som hovedmål». Dessutan skal det setjast ned eit utval som skal vurdera norskfaget «med sikte på å styrke norskfaget som språkfag, gjøre sidemålsundervisningen mer engasjerende for elevene og forbedre karaktersettingen».

Det mest problematiske punktet for nynorsken er at regjeringa vil endra mållova. Dagens rett til å få svar frå staten på si eiga målform skal erstattast med ein rett for tilsette i staten og i språknøytrale kommunar til å skriva på si eiga målform – altså ei speglvending av «kunden har alltid rett»-prinsippet, som Høgre og Frp elles held høgt.

Men Vebjørn Sture har sannsynlegvis rett i at dette framlegget ikkje vil bli vedteke i Stortinget. Dermed blir det status quo på dette området òg.

Målfolket slapp altså med skrekken. Truleg kan dei takka Kristeleg Folkeparti og Venstre for at dei blå-blå har droppa det valfrie sidemålet, kanskje også ein del Høgre- og Frp-folk som har klart å overtyda partileiarane om at dette ikkje var noka god sak. Erna Solberg, som er vel kjend med stemningane på Vestlandet også utanom Bergen, har sjølv heller aldri vore blant dei som har stått på barrikadane mot sidemålet.    

Likevel, om Sture reknar med å sova godt om nettene også under Solberg-regjeringa, bør han stå tidleg opp om morgonen og jobba hardt dei neste fire åra. For det er eit faktum at nynorsken aldri har vore så utsett som ved dette valet. Det språkpolitiske byggverket, med grunnmur heilt tilbake frå 1880-åra, som har sikra jamstelling av dei to skriftmåla våre, kan ikkje lenger takast for gitt. Dei partia som vil endra det, har fått ei historisk høg oppslutnad ved val: 43 prosent til saman.

Ennå er det eit stykke til dei blå-blå får reint fleirtal. Men målfolket bør ikkje kjenna seg altfor trygge på alle dei andre partia heller. Venstre, som historisk sett har vore nynorsken sin sterkaste støttespelar, er framleis forplikta på denne arven. Samstundes er Venstre i ferd med å bli Noregs mest typiske storbyparti, med over 25 prosent av stemmene frå Oslo, Asker og Bærum aleine. Held denne utviklinga fram, er det naivt å tru at det ikkje også vil kunna bana veg for andre språkpolitiske haldningar i partiet.

Og frå den raud-grøne perioden veit me at også i Arbeidarpartiet og SV er det krefter som ikkje synest nynorsk og språkleg jamstelling er så viktig.

Målfolket bør derfor vera realistiske nok til å sjå at det blir ein tøffare kamp å forsvara dei språkpolitiske skansane i åra som kjem. Om dei klarer det enn så lenge, vil det over tid vera fåfengt å støtta seg på lovar og reglar dersom det ikkje er ei brei rørsle av aktive språkbrukarar som byggjer opp under jamstellingskravet. Nynorsken må vera eit levande språk, ikkje ein verneverdig museumsgjenstand. På mange område har dei siste åra vore gode for nynorsk språk og kultur. Men utviklinga på skulemålsfronten er illevarslande, med ein nedgang frå 15 prosent til 12,6 prosent det siste tiåret.

Så det er nok å ta fatt i. Og kanskje kan ein henta inspirasjon frå ei line i regjeringserklæringa: «Den beste strategi for et sterkt og levende norsk språk er den daglige, frivillige bruken av språket.» 

UtskriftE-post

Fleire Nyhende

Boka om Lothepus kjem på Samlaget

– Det blir ei bok full av røvarhistorier.

Les meir

Sunnhordland er årets lokalavis

Årets lokalavis «byr opp til dans – og er tydeleg på at ho ønskjer kontakt både med lesarar og annonsørar».

Les meir

Høgskulen i Volda tek over Nynorsksenter…

Høgskulen i Volda tek over det faglege ansvaret for Nasjonalt senter for nynorsk i opplæringa, også kjent som Nynorsksenteret. 

Les meir

Opnar opp for meir nynorsk i VG

– Me har vore for rigide, seier VG-sjef Gard Steiro.

Les meir

Fleire melder seg inn i Mållaget etter H…

Noregs Mållag fortel om auka medlemstal etter at Høgre sitt landsmøte vedtok å fjerne sidemålskarakteren. 

Les meir

Målmannen Torolv Hesthamar er død

Torolv Hesthamar var ei drivkraft bak skipinga av Landssamanslutninga for nynorskkommunar (LNK).

Les meir

Grepstad: – Språkpolitisk ubrukeleg

– Innstillinga frå Mediemangfaldsutvalet er språkpolitisk ubrukeleg, meiner direktør Ottar Grepstad i Nynorsk kultursentrum.

Les meir

Nynorsk leseaksjon på turné i Sogn og Fj…

Den nynorske leseaksjonen «Tid for ti» er på biblioteks-turné i Sogn og Fjordane. Målet er å vise fram breidda i nynorsk litteratur og stimulere til lesing.

Les meir

Målungdomen: – Vipps oss nynorsk

Heile 105 norske bankar melde i februar at dei skal gå saman med DNB om å utvide mobilbanktenesta Vipps. Leiaren i Norsk Målungdom, Synnøve Marie Sætre, meiner appen også...

Les meir

– Nynorsken betyr mykje for identiteten …

Hordaland Høgre snur – vil kjempa for å halda på eksamen og karakter i sidemål.

Les meir

Vil ha Venstre med på nynorskløft

Sveinung Rotevatn og Peder Lofnes Hauge med fleire forslag for å styrkja nynorsken.

Les meir

Uroleg for distriktsskulane i ny vestlan…

Stiller spørsmål ved fritt skuleval.

Les meir

Gir ut trong nynorsk ordliste

– Når eg ser kor mange som strevar med nynorsken, så trur eg dette kan ha noko for seg.

Les meir

Tvangssamanslåing av 13 kommunar

Nesten 100 kommunar blir slått saman.

Les meir

Slik kjem du deg til Landstinget

Slik kjem du deg til Ulsteinvik:

Les meir

PROGRAM FOR LANDSTINGET TIL LNK 2017

Sjå kva som skjer på Landstinget til LNK i Ulsteinvik, 8.-9. juni!

Les meir

Høgskulen på Vestlandet får fire fakulte…

Styret for Høgskulen på Vestlandet går inn for at høgskulen får fire fakultet. Det er eitt meir enn tilrådinga frå rektor.

Les meir

Stramme skulebudsjett rammar biblioteka

Fleire organisasjonar vil ha tydelegare lovverk om skulebiblioteka, som ifølgje Bibliotekforeningen taper budsjettkampen om knappe ressursar.

Les meir

Eid og Selje på namnejakt

Nordfjordkommunane Eid og Selje er samde om å slå seg saman frå 2020. Men spørsmålet om kva namn den nye kommunen skal få, står framleis ope.

Les meir

– Sunnfjord-kommune bør heite Indre Sunn…

Språkrådet rår samanslåingskommunane i Sunnfjord til å kalle den nye storkommunen for Indre Sunnfjord, eventuelt Førde, skriv avisa Firda.

Les meir

Suksess med Nynorske lesefrø

Kjøper oftare bøker på nynorsk, syng oftare på nynorsk, les oftare og fleire låner ut bøker til heimane.

Les meir

Tiårsrekord i medlemstal for målungdomme…

Verving på stand og "målferd" er nøkkelen for Norsk målungdom, som ikkje har hatt så høge medlemstal sidan 2007.

Les meir

Hordland og Sogn og Fjordane blir eitt

Fylka har gitt kvarande sitt ja, og slår seg saman til Vestlandet frå 2020.

Les meir

Nei takk til reklame på engelsk

Eit fleirtal av befolkninga synest reklame retta mot nordmenn bør vere på norsk, viser ei ny undersøking frå Språkrådet.

Les meir

Etterlyser nynorsk i rammeplanen for bar…

Nasjonalt senter for nynorsk i opplæringa åtvarar mot konsekvensane av å ikkje møta nok nynorsk i barnehagane.

Les meir

Spirande leseglede i barnehagane

Prosjektet «Nynorske lesefrø» bidreg til å ufarleggjera nynorsk ved Talgje barnehage i Finnøy.

Les meir

– Det er ikkje alltid eg gidd å ta fram …

Sidan 90-talet har nynorskdelen i grunnskulen i Fjell vorte halvert. Forskarar ved Universitetet i Bergen vil finna ut kva som kan gjerast.

Les meir

Å skriva nynorsk treng ikkje vera så van…

Det beste rådet til språkprofessoren for å skriva rett og godt nynorsk: lytt til din eigen dialekt!

Les meir

Han gir deg Trump på nynorsk

Den nye Allkunne-redaktøren Per Magnus Finnanger Sandsmark ønskjer å få folk som trur dei ikkje likar noko som helst, til å like kva som helst.

Les meir

Ap-nei til ny runde i kommunereforma

Arbeidarpartiet avviser ein ny runde i kommunereforma, og partileiar Jonas Gahr Støre seier samanslåingar må baserast på fri vilje.

Les meir

Nynorske barnehagar syng og les mest på …

– Born må ikkje bli fråtatt sjansen til å lytta seg inn i skriftspråket, åtvarar Anne Høigård.

Les meir

Har oppdatert det mest omfattande ettern…

Gir ut etternamnleksikonet på Samlaget.

Les meir

Ap lovar å skilje tvangssamanslåtte komm…

Arbeidarpartiet vil innvilge skilsmisse til kommunar som blir slått saman med tvang om dei vinn valet til hausten.

Les meir

Elevar vil lese nynorsk

Påmeldinga til den nasjonale nynorske leseaksjonen Tid for ti blei fullteikna ei veke før fristen. 

Les meir

Hordaland + Sogn og Fjordane = Nynorsk

Nynorsk blir administrasjonsspråket i den nye, samenslegne Vestlandsregionen, melder NRK.

Les meir

Vestlandsregionen blir «Vestlandet»

Intensjonsplanen for fylkesfusjonen var ferdig forhandla tysdag.

Les meir

Nytt frå NRK

  • 20.000 hjemløse av uvær i Peru
    Rundt 20.000 personer er hjemløse etter oversvømmelsene i Peru de siste ukene. Ifølge lokale medier er flere hunder fanget på hustak uten mat og vann, mens gjørmete flomvann fyller gater og hus. 90 mennesker er bekreftet døde og 20 er savnet.
  • Venstre vil tvinge ut Frp
    Vensres plan er å tvinge seg inn i regjeringsposisjon om Frp ikke går ut frivillig etter høstens valg, varsler Venstre-leder Trine Skei Grande. - Vi ønsker en blågrønn regjering og kommer til å bruke makten vår på å få det til, sier Grande til VG.
  • Löfven krever svar
    Sveriges statsminister utrykker i natt dyp sorg over drapet på svenske Zaida Catalán i Kongo. Stefan Löfven skriver at Catalán risikerte sitt liv for å redde andres, i sitt arbeid som FN-gransker. Han krever svar på hva som skjedde.
  • Opphever dødsdom i USA
    Dødsdommen mot en psykisk utviklingshemmet mann i Texas er i strid med grunnloven, mener USAs høyesterett, som har opphevet dommen med fem mot tre stemmer. Den nå 57 år gamle mannen skjøt og drepte en butikkansatt i et mislykket ran i 1980.
  • FN-ansatte drept i Kongo
    Både FN og det svenske utenriksdepartementet bekrefter at en kvinne som ble funnet drept i Kongo, er en svensk FN-gransker. Også hennes mannlige kollega fra USA og tolken deres er funnet drept, opplyser lokale myndigheter.
  • Nationaltheatret forfaller
    Nationaltheatret har akutt behov for oppussing. Teatrets styreleder og skuespillere fortviler over byggets forfall, skriver Klassekampen. Styreleder, tidligere kulturminister Anne Enger, har bedt om et møte med kulturminister Linda Hofstad Helleland.

Nytt frå Framtida