Kommentar: Slapp med skrekken

Eg skal nok sova godt om nettene dei neste fire åra, stod det i ei pressemelding som leiaren i Norsk Målungdom, Vebjørn Sture, sende ut då regjeringserklæringa var klar 7. oktober.

 

Og sant nok – sett i forhold til det som kunne ha blitt språkpolitikken til dei blå-blå, kom nynorsken greitt ut av det.

Valfritt sidemål, som både Høgre og Framstegspartiet hadde på programmet, er erstatta med ei formulering om at regjeringa vil «støtte opp under begge målformene som hovedmål». Dessutan skal det setjast ned eit utval som skal vurdera norskfaget «med sikte på å styrke norskfaget som språkfag, gjøre sidemålsundervisningen mer engasjerende for elevene og forbedre karaktersettingen».

Det mest problematiske punktet for nynorsken er at regjeringa vil endra mållova. Dagens rett til å få svar frå staten på si eiga målform skal erstattast med ein rett for tilsette i staten og i språknøytrale kommunar til å skriva på si eiga målform – altså ei speglvending av «kunden har alltid rett»-prinsippet, som Høgre og Frp elles held høgt.

Men Vebjørn Sture har sannsynlegvis rett i at dette framlegget ikkje vil bli vedteke i Stortinget. Dermed blir det status quo på dette området òg.

Målfolket slapp altså med skrekken. Truleg kan dei takka Kristeleg Folkeparti og Venstre for at dei blå-blå har droppa det valfrie sidemålet, kanskje også ein del Høgre- og Frp-folk som har klart å overtyda partileiarane om at dette ikkje var noka god sak. Erna Solberg, som er vel kjend med stemningane på Vestlandet også utanom Bergen, har sjølv heller aldri vore blant dei som har stått på barrikadane mot sidemålet.    

Likevel, om Sture reknar med å sova godt om nettene også under Solberg-regjeringa, bør han stå tidleg opp om morgonen og jobba hardt dei neste fire åra. For det er eit faktum at nynorsken aldri har vore så utsett som ved dette valet. Det språkpolitiske byggverket, med grunnmur heilt tilbake frå 1880-åra, som har sikra jamstelling av dei to skriftmåla våre, kan ikkje lenger takast for gitt. Dei partia som vil endra det, har fått ei historisk høg oppslutnad ved val: 43 prosent til saman.

Ennå er det eit stykke til dei blå-blå får reint fleirtal. Men målfolket bør ikkje kjenna seg altfor trygge på alle dei andre partia heller. Venstre, som historisk sett har vore nynorsken sin sterkaste støttespelar, er framleis forplikta på denne arven. Samstundes er Venstre i ferd med å bli Noregs mest typiske storbyparti, med over 25 prosent av stemmene frå Oslo, Asker og Bærum aleine. Held denne utviklinga fram, er det naivt å tru at det ikkje også vil kunna bana veg for andre språkpolitiske haldningar i partiet.

Og frå den raud-grøne perioden veit me at også i Arbeidarpartiet og SV er det krefter som ikkje synest nynorsk og språkleg jamstelling er så viktig.

Målfolket bør derfor vera realistiske nok til å sjå at det blir ein tøffare kamp å forsvara dei språkpolitiske skansane i åra som kjem. Om dei klarer det enn så lenge, vil det over tid vera fåfengt å støtta seg på lovar og reglar dersom det ikkje er ei brei rørsle av aktive språkbrukarar som byggjer opp under jamstellingskravet. Nynorsken må vera eit levande språk, ikkje ein verneverdig museumsgjenstand. På mange område har dei siste åra vore gode for nynorsk språk og kultur. Men utviklinga på skulemålsfronten er illevarslande, med ein nedgang frå 15 prosent til 12,6 prosent det siste tiåret.

Så det er nok å ta fatt i. Og kanskje kan ein henta inspirasjon frå ei line i regjeringserklæringa: «Den beste strategi for et sterkt og levende norsk språk er den daglige, frivillige bruken av språket.» 

Utskrift E-post

Fleire Nyhende

– No må nynorskkommunane bruka marknadsm…

Gudrun Kløve Juuhl ber kommunane gå saman om å krevja digitale læremiddel på nynorsk.

Les meir

Ber om skjerpa språkkrav for TV2

Kringkastingsringen meiner det er sjølvsagt at TV2 framleis skal ha krav til at kanalen må bruka både nynorsk og bokmål.

Les meir

Spreier nynorskglede med Nynorskdagane i…

Maria Rye har brukt denne veka på høgtlesing av nynorske barnebøker på dei første Nynorskdagane i Radøy.

Les meir

Tre av fire nynorskelevar må bruka digit…

Mange elevar er tvinga til å bruka digitale læremiddel på bokmål fordi dei ikkje finst på nynorsk. Mållaget ber staten ta grep.

Les meir

Rift om ny Maria Parr-bok i utlandet

Snart kan lesarar i tretten andre land få lesa «Keeperen og havet».

Les meir

Salaam alaikum – språklege verdiar

Dei nasjonale forskingsdagane har eit nytt tema kvart år. I fjor var temaet «grenser», mens Forskingsdagane 2017 spør: «Kva gjer noko verdifullt?»

Les meir

KrF opnar for å oppheve kommunetvang

Dersom kommunane ber om det, er fleire KrF-representantar opne for å gjera om på tvangssamanslåingar av kommunar.  

Les meir

KrF lovar kamp om landbruk og distrikt

Fylkeslaga i KrF er einige om at distrikt og landbruk står høgt oppe på prioriteringslista.

Les meir

Utvalet som skal foreslå ny vallov snart…

Utvalet som skal lage forslag til ny vallov og vurdere endringar i den norske valordninga, har sitt første møte 16. oktober.

Les meir

Vil jobba for nynorsken i Stortinget

Liv Kari Eskeland (H) får følgje med fleire markerte nynorskfolk i det nye Stortinget. Ottar Grepstad meiner valresultatet kan styrkja nynorsken.

Les meir

Ordbok-app gir definisjonar på bokmål og…

Har du ei gammal lefse av ei ordbok, kan ho få kvile no. Ein app gir deg moglegheit til å søkje i både Nynorskordboka og Bokmålsordboka.

Les meir

Framleis vanskeleg å lesa politiske prog…

Lesbarheitsindeks avslører tungt språk i partiprogramma.

Les meir

Marit Eikemo tildelt Amalie Skram-prisen

Prisen blir delt ut på Amalie Skrams fødselsdag, 22. august, og skal gå til «ein kvinneleg, skjønnlitterær forfattar som skriv i Amalie Skrams ånd».

Les meir

Seks av ti meiner regjeringa bidrar til …

59 prosent meiner politikken regjeringa fører, bidrar til auka sentralisering i Noreg, viser ei ny undersøking.

Les meir

Opplæring i nynorsk for vaksne framandsp…

Her finn du læremiddel i nynorsk for framandspråklege – og oversikt over kva kommunar som tilbyr opplæring i nynorsk for vaksne innvandrarar.

Les meir

Allkunne i vekst

Sidan starten for ni år sidan, har det vore ein vekst for det nynorske, digitale oppslagsverket Allkunne. 

Les meir

Tverrpolitisk støtte til digital ordbok

Politikarane i Møre og Romsdal støttar planane om ei digital ordbok som eit fellesprosjekt mellom Universitetet i Bergen og Høgskulen i Volda. 

Les meir

– Berre Venstre vil ta språkpolitikken t…

  I 2009 sende Stortinget frå seg språkpolitikken, men der var ingen mottakar, meiner Nynorsk kultursentrum. Berre Venstre har programfesta at Stortinget skal vedta ei ny språklov, og partiet vil ha det...

Les meir

Desse politikarane får leike leksikonred…

Nettleksikonet Allkunne har invitert politikarar frå alle parti til å vere gjesteredaktør før valet.

Les meir

Stortingsvalet er i gang – i dag kan du …

For fire år sidan stemte tre av ti før sjølve valdagen.

Les meir

Lyden av nynorsk manglar

Svært få av lydbøkene som kjem ut er på nynorsk. Lydbokforlaget trur det kan skuldast at det kjem ut lite krim og mykje lyrikk på nynorsk.

Les meir

Utkantbutikkar får støtte for å overleve

Ei ny støtteordning kan gi utkantbutikkar betalt for å yte sørvistenester til lokalsamfunna. Så langt har 28 butikkar over heile landet fått støtte.

Les meir

Folk frå Sogn og Fjordane arbeider lengs…

og Fjordane arbeider lengst Foto: Colourbox Sogn og Fjordane Folk frå Sogn og Fjordane står lengst i arbeidslivet, viser nye tal frå Nav.

Les meir

Får lokale namn på skilta

125 vegskilt på Sotra er feil, etter at Fjell kommune vedtok nye stadnamn på 1990-talet. No byter dei ut skilta.

Les meir

Mæland seier nei til turistskatt

Næringsminister Monica Mæland oppfordrar kommunar til å finne si indre kremmarånd i staden for å be om turistskatt. – Lån pengar, bygg toalett, ta betalt, seier ho.

Les meir

No er det snart ingen grunnar igjen til …

  Nesten éin av tre som brukar ordboka på nett, gjer det frå mobilen. No gjer Universitetet i Bergen det endå enklare, og gjev ut ein mobilapp for ordbøkene.

Les meir

Jensen nektar å gi kommunekompensasjon f…

Framstegsparti-leiar Siv Jensen vil ikkje gi kommunane kompensasjon for tap av eigedomsskatten som partiet lover å fjerne om dei får halde fram i regjering.

Les meir

Det lågaste publikumstalet på årevis for…

Dei nynorske festspela i Ørsta i helga hadde sitt lågaste besøkstal på fleire år.

Les meir

Regjeringa har konludert: Språkrådet bli…

Språkfaglege vurderingar talar mot å flytta Språkrådet ut av hovudstaden, meiner kulturminister Linda Hofstad Helleland.

Les meir

Dei nynorske festspela vil ha tabu ut i …

Både festspeldiktar Lars Mæhle og språksamlaren Ivar Aasen har tatt opp tabu, som er tema under Dei nynorske festspela 2017.

Les meir

30 kommunar har mista fleire hundre mill…

Regjeringa fasar ut kompensasjonsordninga som gav næringsliv i distrikta opp i 500 millionar kroner årleg. No krev Stortinget konsekvensutgreiing av utfasinga, skriv Nationen.

Les meir

Ferrante-feber gir Samlaget størst vekst…

Samlaget er igjen inne blant Noregs ti største forlag, og er det av dei ti største forlaga som aukar mest.

Les meir

Ragnhild Sofie Selstø er ny journalist i…

Skal mellom anna jobba med Fritt Ord-støtta prosjekt om identitet i stortingsvalet.

Les meir

NRK snur: «Hjemmebane» blir «Heimebane»

  TV-serien frå Høddvoll stadion får namnet sitt på nynorsk likevel.

Les meir

Endeleg nynorsk på iPhone og iPad

– Flott for alle oss nynorskbrukarar som har iPhone, seier leiar i Norsk Målungdom.

Les meir

Mållaget reagerer på Hjemmebane

Sunnmøre Mållag meiner den nye storsatsinga frå NRK som er spelt inn i Ulsteinvik bør heite Heimebane. NRK er på ballen.

Les meir

Landstinget 2017: Påmeldingsfristen nærm…

Merk av 8.-9. juni i kalenderen og meld deg på før fristen går ut!

Les meir

Kommune-svar gler Sanner

Fleire enn før er positive til kommunesamanslåingar, viser ei undersøking som kommunalminister Jan Tore Sanner (H) legg fram denne veka.

Les meir

Klassekampen-journalistar får nynorskpri…

 Får pris av Kulturdepartementet.

Les meir

Inntil 5,3 milliardar meir til kommunane…

Regjeringa legg opp til ein reell vekst i kommuneinntektene på mellom 4,3 og 5,3 milliardar kroner i 2018.

Les meir

Skald startar nynorsk bokklubb

 Forlaget Skald startar bokklubb for verdsklassikarar omsett til nynorsk.

Les meir

Mållaget glad for nynorskvennleg KrF-pro…

Noregs Mållag gler seg over at landsmøtet i KrF sist helg vedtok ein tydeleg nynorskpolitikk, ikkje minst ved å støtte sidemålsundervisninga i skulen.

Les meir

Slik blir studentar positive til nynorsk…

Studentar som har arbeidd med nynorske barnebøker i studietida, får meir positive haldningar til å bruka nynorsk barnelitteratur i barnehagen, går det fram av ny undersøking. 

Les meir

Har fått midlar til nynorske turbibliote…

Fylkesbiblioteket har fått støtte frå Nasjonalbiblioteket til prosjektet Nynorske turbibliotek i Sogn og Fjordane. Biblioteka skal inn i dagsturhyttene som skal byggast i alle kommunane våre.

Les meir

Nynorsk er ikkje nemnt med eitt ord i ny…

Nynorsksenteret og Noregs Mållag er skuffa. Statssekretær Magnus Thue seier nynorsk som skriftspråk ikkje er ein del av arbeidet til barnehagane.

Les meir

Høge kunstnarlege ambisjonar har gitt so…

Publikumstalet har dei siste seks åra lege på over 200 000, ein stabilitet teateret er særs nøgd med. 

Les meir

Dag og Tid får Fritt Ords pris

Vekeavisa Dag og Tid får Fritt Ords pris for 2017 for å ha skapt grundig og seriøs journalistikk som tar heile Noreg på alvor.

Les meir

Høgskular og universitet bryt mållova

Medan dei fleste institusjonane har for lite nynorsk, har Høgskulen i Volda for mykje.

Les meir

Språkrådet ber UiO om å bruke meir nynor…

Nynorskbruken ved Universitetet i Oslo er på veg oppover, men dei er langt frå å oppfylle krava i mållova. No vil Språkrådet ha endring.

Les meir

Nynorsk i skolane og lærarutdanninga

Fredag 28. april er det nynorskseminar på Høgskolen i Innlandet. Seminaret rettar seg mot lærarar, skoleleiarar, lærarutdannarar og andre interesserte.

Les meir

Maria Parr kjem til landstinget til LNK

  Sjå smakebitar frå programmet til Landstinget til LNK 8.-9.juni!

Les meir

Nynorskløft på Venstres landsmøte

Framleis eigen sidemålskarakter, 25 prosent nynorsk i NRK og stryka nynorskdidaktikk i lærarutdanninga er nokre av vedtaka frå Venstre sitt landsmøte.

Les meir

Fredrik Hope er ny leiar i Målungdommen

Vil kjempe for meir nynorsk i lærarutdanningane.

Les meir

– Viktig å formidla på nynorsk

Statssekretær Magnus Thue i Kunnskapsdepartementet fortel at Lesesenteret tar grep for å få meir nynorsk materiell gjennom Leseløyper.

Les meir

Boka om Lothepus kjem på Samlaget

– Det blir ei bok full av røvarhistorier.

Les meir

Sunnhordland er årets lokalavis

Årets lokalavis «byr opp til dans – og er tydeleg på at ho ønskjer kontakt både med lesarar og annonsørar».

Les meir

Høgskulen i Volda tek over Nynorsksenter…

Høgskulen i Volda tek over det faglege ansvaret for Nasjonalt senter for nynorsk i opplæringa, også kjent som Nynorsksenteret. 

Les meir

Nytt frå NRK

  • Nye demonstrasjoner i Barcelona
    Tusenvis demonstrerer i kveld i Barcelona mot etter at de katalanske separatistlederne Jordi Sanchez og Jordi Cuixart, ble varetektsfengslet mandag. De to anklages for oppvigleri i forbindelse med folkeavstemningen om uavhengighet 1. oktober.
  • Indre Østfold blir nytt kommunenavn
    Den nye kommunen som oppstår etter at Askim, Eidsberg, Hobøl, Spydeberg og Trøgstad slår seg sammen, skal hete Indre Østfold. Sammenslåingen skjer 1. januar 2020.
  • Trump faller på liste over rike
    President Donald Trump har en formue på 3,1 milliarder dollar, rundt 25 milliarder kroner. De anslår magasinet Forbes på sin årlige liste over USAs 400 rikeste. Trump har falt fra en 156. plass i fjor til en 248. plass i år. Bill Gates topper listen.
  • F-35-produsent fikk ikke leie kirke
    Øverste sjef i Den norske kirke, preses Helga Byfuglien, stoppet en plan der Den amerikanske våpenproduserenten Lockheed Martin skulle leie Nidarosdomen. Flyprodusenten ville bruke kirken or å feire ankomsten av de første F-35 flyene på norsk jord.
  • 41 døde i skogbranner i Portugal
    41 mennesker har mistet livet siden søndag i skogbrannene som herjer i Portugal. Det opplyser portugisiske myndigheter. Opposisjonen har nå lansert et mistillitsforslag mot regjeringens håndtering av skogbrannene.
  • Høyreekstreme pågrepet i Frankrike
    Ti personer er pågrepet i Frankrike og siktet for å planlegge å ta livet av flere politikere. Ifølge politikilder som nyhetsbyrået AFP har snakket med, er pågripelsene en del av en større etterforskning av høyreekstreme aktivister

Nytt frå Framtida