Frå og med 1. januar 2022 er nynorsk og bokmål formelt jamstilte og likeverdige språk på alle samfunnsområde. Formålet med lova er å styrkje norsk språk.
Her er nokre av hovudpunkta i språklova:
Særleg ansvar for nynorsk: For første gong er offentleg forvaltning lovpålagt å særbehandle nynorskbrukarane positivt, i § 1 omtalt som «eit særleg ansvar for å fremje nynorsk som det minst bruka norske skriftspråket».
Likestilt på alle samfunnsområde: Med § 4 får bruk av nynorsk ein rettsleg likeverdig status med bokmål både i det offentlege og i alle andre delar av samfunnet. Lova dekkjer all språkbruk i offentleg og privat sektor. Ingen kommune kan oversjå språklova.
Klarspråk: «Offentlege organ skal kommunisere på eit klart og korrekt språk som er tilpassa målgruppa», heiter det i § 9. Les meir om språkkursa til LNK!
Offisiell rettskriving: «Offentlege organ skal følgje den offisielle rettskrivinga for bokmål og nynorsk», heiter det i § 10. Dette gjeld både kommunar, fylkeskommunar og organ som desse eig.
Krev nynorsk: Ein kommune eller ein fylkeskommune kan sjølv vedta å krevje at statsorgan skal bruke berre bokmål eller nynorsk i all skriftleg kommunikasjon med kommunen eller fylkeskommunen, eller at kommunen eller fylkeskommunen skal vere språkleg nøytral. Sjå liste over språkvedtak her!
Nynorsk i regionale statsorgan: «Fleirtalsspråket i ein tenestekrins er det norske skriftspråket, anten bokmål eller nynorsk, som over halvparten av kommunane i ein tenestekrins gjer språkvedtak om etter § 11. Eit regionalt statsorgan skal bruke fleirtalsspråket i tenestekrinsen. Dersom det ikkje er noko fleirtalsspråk i ein tenestekrins, skal eit regionalt statsorgan reknast som språkleg nøytralt.»
Veksling mellom nynorsk og bokmål: Dersom kommunar i eit geografisk avgrensa område har eit fleirtalsspråk, skal statsorgan bruke dette språket i dokument som er retta mot desse kommunane. Det same gjeld når dokument har særleg tilknyting til eit slikt geografisk avgrensa område. Dersom eit dokument har særleg tilknyting til berre éin kommune, skal statsorgan følgje det språkvedtaket denne kommunen har gjort.
Nye reglar for fylkeskommunane: Fylkeskommunar som er språknøytrale, skal veksle mellom skriftspråka slik at det blir eit rimeleg samhøve mellom dei i allment tilgjengelege dokument, heiter det i § 13. Det set krav om nok kunnskap til å skrive gode, klare dokument på korrekt nynorsk og bokmål. Les meir hos Språkrådet!
Språklege rettar for innbyggarane: Kvar borgar har ein lovfesta rett til å få ymse brev, dokument og svar på sitt eige språk ikkje berre frå staten, men også frå fylkeskommunane, ifølgje § 15.
Nynorskkompetanse i statsorgan: Etter § 16 skal kvart einaste statsorgan meistre å skrive både nynorsk og bokmål. I mållova var dette eit lovfesta krav til tilsette, medan krava til organa berre stod i forskrifta. No er krava til organa lovfesta, og eit statsorgan har høve til å påleggje tilsette slik kompetanse.
Klagerett: Er det bruka feil skriftspråk i eit dokument som nemnt i § 14 andre ledd, kan mottakaren klage og krevje at dokumentet blir utferda på nytt.
Les innleiinga til Ottar Grepstad om språklova her: Med språklova i hende
