Forskar Kjetil Lie ved Telemarksforsking meiner det vil vere samfunnsøkonomisk lønnsamt å redusere talet på kommunar.
Telemarksforsking har sett på kva erfaringar ein sit att med etter dei fire frivillige kommunesamanslåingane som er gjennomførte i landet etter 2002. Kristiansund og Frei kommune slo seg saman 1. januar 2008, i 2005 vart Bodø og Skjerstad kommune i Nordland til nye Bodø kommune, og i 2006 slo Aure og Tustna kommune i Møre og Romsdal seg saman til nye Aure kommune. I 2006 slo også Ølen og Vindafjord kommune i Rogaland seg saman, til nye Vindafjord kommune.
Betre kvalitet
Rapporten frå Telemarksforsking viser at erfaringane ein sit igjen med, i store trekk er positive. Resultata viser også at det er avgjerande korleis samanslutninga vert gjennomført, og kor lang tid prosessen tek.
– Kommunane står fram som meir robuste fagmiljø og mindre sårbare etter samanslutningar, seier Lie.
Rapporten frå Telemarksforsking viser mellom anna at kvaliteten på tenestene kommunane leverer, blir betre på grunn av større fagmiljø. I fleire tilfelle er også ressursar flytta over frå leiing, administrasjon og fellesoppgåver til tenesteproduksjon. Likevel legg ein i rapporten vekt på at det kan bli større utfordringar med å få ei harmonisering av tenestenivået dersom kommunane og nivået på tenestene er svært ulike. I følgje rapporten har kommunane lagt vekt på å oppretthalde eit desentralisert tenestetilbod. Kommunane meiner også dei er betre rusta til å møte utfordringar innan samfunns- og næringslivsutvikling.
– Det bør vere eit potensiale for økonomisk innsparing ved samanslåingar, meiner Kjetil Lie.
– Større gulrøter
Trass i at forskinga viser positive resultat, tviler han likevel på at det vil bli mange frivillige kommunesamanslåingar i framtida.
– Det må nok større økonomiske gulrøter til skal ein få dét til. Ei kommunesamanslåing sit langt inne for mange, det handlar ofte om kjensler og posisjonar. For mange er tanken på å slå seg saman med ein annan kommune framand, meiner Kjetil Lie.
Han trur derimot ein må til med tvangssamanslåingar om ein skal redusere talet på kommunar.
– Det blir vel sagt at dersom ein kommune skal få noko ut av den planlagde samhandlingsreforma, bør kommunen ha mellom 20 000 og 25 000 innbyggjarar. I så fall må det til ein betydeleg reduksjon i talet på kommunar, mykje meir enn ei halvering, slår Lie fast og legg til at ein no ikkje berre bør sjå på kommunegrensene, men også på inndelinga mellom fylkesgrensene.
