Råda frå fylkesmennene til Kommunaldepartementet er i ferd med å komme på plass. Dei fleste ser behov for meir vidtrekkjande endringar på sikt enn dei går inn for no.
Fredag la fylkesmennene i fire fylke fram råda sine om korleis kommunestrukturen skal sjå ut framover.
Det vert ikkje lagt opp til tvang i Hordaland og Nord-Trøndelag, men Sør-Trøndelag og Finnmark meiner berre fri vilje ikkje vil vere tilstrekkeleg.
– Tvang vil gi dialogen mellom stat og kommune feil tone. Det vil vere kontraproduktivt, sa fylkesmann Lars Sponheim i Hordaland då han la fram sitt råd til departementet.
Han viste til at ein god del kommunar i fylket frivillig har gått inn for samanslåing, og meinte at det ikkje var nokon openberre kandidatar som måtte tvingast saman med andre.
Likevel ser han at det er «kvite flekker på kartet» og at det er rom for nye prosessar på sikt. Om Sponheim fekk bestemme fritt, ville dagens 33 kommunar bli kuttet til ti. I staden ligg det an til at tolv kommunar går saman og dannar fem nye.
Tvang var heller ikkje eit tema i Nord-Trøndelag. Fylkesmann Inge Ryan støtta tre nye kommunar, som spring ut av sju frivillige vedtak. Elles nøyde han seg med å anbefale nokon grensedragingar.
Han oppmoda derimot nokre av dei små til å tenkje gjennom situasjonen på nytt, og peikte på at nokre kommunar vil vere svært små og sårbare i framtida. På sikt ser han for seg løysingar rundt seks regionsenter som finst i fylket.
Kollegaen i Sør-Trøndelag var sameleis ganske beskjeden med tvangsanbefalingane. Frøya, Hitra og ytre del av Snillfjord bør gå saman, det same bør Holtålen og Røros, slo fylkesmann Brit Skjelbred fast.
På sikt synest ho at Fosen-halvøya bør bli éin kommune, men prosessen er vanskeleg. Rissa og Leksvik er allereie i gang med å slå seg saman, og ein større prosess kan skape problem for dette arbeidet.
Dermed ser det ut til at dagens 25 kommunar vert redusert til 18 eller 19 i første runde. Men det bør berre vere starten, meiner Skjelbred, som ser for seg at ein endar på ni kommunar i 2025.
I Finnmark går råda i retning av at dagens 19 kommunar bør bli til 15. Fylkesmann Gunnar Kjønnøy foreslår tvang overfor sju kommunar. Berre Hammerfest og Kvalsund hadde på førehand sagt ja til kvarandre.
Råda frå fylkesmennene viser at kommunereforma går betre enn ein hadde grunn til å tru, meiner NHO.
– Nokre fylkesmenn er meir ambisiøse enn andre, men gjennomgåande synest vi at dei har tatt oppdraget på alvor og løyst det bra, seier næringspolitisk direktør Ingebjørg Harto.
Fylkesmennene hadde frist til 1. oktober med å leggje fram råda sine. Måndag kjem anbefalingane frå dei to siste fylka, Møre og Romsdal og Hedmark. (©NPK)
