Grunna manglande tryggleik på språket vel mange, særleg 30- og 40 åringar vekk samisk, skriv forskning.no.
Ifølgje ein ny forskingsrapport frå Nordlandsforsking, gjort på oppdrag frå Sametinget, får to tredelar av barnehagebarna og ein tredel av barn i grunnskulen ikkje opplæring i samisk. Hovudårsaka til dette er manglande tilbod og lærarmangel. Samstundes er det mange foreldre som som ikkje kan samisk og som difor ikkje kan hjelpa sine eigne barn med samisk.
Det er eit gjennomgåande trekk at tilgang på samiske barnehagar er særs viktig for rekruttering til samiskopplæring i skulen. Rapporten, som er gjort i samarbeid med Norut Alta, er gjort for å kartlegga korleis forholda ligg til rette for bruk av samisk språk i Noreg og i kor stor grad og i kva for situasjonar dei samiske språka faktisk blir brukt, skriv forskning.no. 12 utvalde kommunar og nærare 2000 personar har delteke og svara på ei spørjeundersøking adressert til eit utval av Sametinget sitt valmanntal.
Forskarane meiner løysinga er å satsa på styrking av opplæringstilboda i heile grunnopplæringa og vaksenopplæringa, ved å rekruttera samiskspråkleg pedagogisk kompetanse. I tillegg må det opprettast fleire samiske barnehagar og det må leggjast til rette for å kunne styrkja det samiske språket via tiltak som leksehjelp, SFO og språkmedarbeidarar i grunnskulen.
I tillegg må det må òg gjerast tiltak utanfor skulen der både foreldre og språkberarar blir aktive deltakarar i språkarbeidet. Samisk blir ifølgje rapporten mest brukt i samhandling med barn og eldre og ute i naturen. For at det samiske språket skal oppretthaldast som eit levande språk, må ein utvida bruksområda. I dag er det berre i Kautokeino og Karasjok at samisk vert nytta i alle typar samhandling. I dei øvrige forvaltingskommunane for samisk språk i Finnmark, rapporterer ein tredel at dei ofte unnlet å nytta samisk der det ville vera naturleg. Utanfor dette området vel tre firedeler av nordsamane ofte vekk samisk, medan det same gjeld for to tredeler av lulesamane og fire femdeler av sørsamane, skriv forskning.no.
For å få flest mogleg til å auka kompetansen sin i samisk er det ifølgje rapporten naudsynt med støtteordningar. Ein må styrka og vidareføra dei samiske språksentra sin innsats for å skapa språkarenar. Det er ein føresetnad for at det samiske språket skal bløme at dei samiske miljøa støttar kvarandre i bruken av språket, skriv forskning.no.
Les heile saka på forskning.no
