Heim Innspel Språkråd frå Språkrådet

Språkråd frå Språkrådet

Preposisjonar

Vi bruker preposisjonar i nesten kvar setning vi når vi snakkar eller skriv, og ikkje sjeldan kan meir enn ein preposisjon vere mogleg. Samstundes er vi bundne i valet, mellom anna fordi preposisjonane er med og avgjer kor klart og presist vi uttrykkjer oss, kva for nyansar vi tek vare på, og korleis stiltonen blir. Ofte er dessutan preposisjonen ein del av ei meir eller mindre fast vending (som med i “sjå gjennom fingrane med noko”). Dette er språkleg tradisjon og ein arv vi kan halde i hevd og føre vidare. Her bør vi ikkje minst sjå opp for samanblanding av faste vendingar (eit døme kan vere “rette søkjelyset på” – av “rette søkjelyset mot” og “setje søkjelyset på”. Vi bør også passe på at uttrykksmåten ikkje blir så knapp at preposisjonsuttrykket knyter seg til feil ord (som med “av våpen” i formuleringa “eksportforbod av våpen” – skriv heller “forbod mot eksport av våpen”).

Det finst elles motepreposisjonar, som ein gjerne kan unngå i skrift dersom ein ikkje ønskjer å stå fram som slave av språkmoten. Eit døme kan vere på, som blir mykje brukt i meir sjargongprega tale (“vere på gang”, “ha rett på pengar”, “køyre på alkoholfritt” o.b.).

Framfor dei fleste norske stadnamn nyttar vi i, men framfor ein del namn er på den rette preposisjonen frå gammalt. I dag er i på frammarsj og kjem inn også ved mange namn i den siste gruppa, særleg by- og tettstadnamn. Vi rår likevel til at ein skriv på der tradisjonen er slik. Les elles i innleiinga til “Preposisjonsbruk ved stadnamn” om preposisjonsbruk framfor stadnamn som også er kommunenamn.

Mellomrom

Det skal ikkje vere mellomrom framfor punktum, komma, utropsteikn, spørjeteikn, kolon og semikolon. Merk at det skal vere berre eitt mellomrom etter eit punktum som avsluttar ei setning.

Det var ein gong tre prinsesser som budde i eit slott. Ein dag fekk dei besøk av ein prins. God dag! sa han. Du er vel trøytt, så du vil kvile? sa den eine prinsessa. Han sa: Det er vel så, det.

Når ein bryt av ei framstilling med tre punktum, skal det vere eit mellomrom før dei tre punktuma dersom eit ord er utelate.

Viss du ikkje er snill, så … Er det meininga å gjere det slik, eller …?

Språkråd frå Språkrådet sine nettsider www.sprakradet.no.

Førre artikkelSpanande i kyrkja
Neste artikkelTa meg på ordet

NYNORSK INSPIRASJON

Seks fine julebøker på nynorsk

Mange skular og barnehagar bruker adventstida til høgtlesing kvar dag. Her får du tips til fleire gode bøker på nynorsk med god...

Vil gi utviklingsstøtte til fleire nynorske produksjonar i Den kulturelle skulesekken

Kulturtanken, Seanse, Høgskulen i Volda og fleire fylkeskommunar samarbeider om å få meir nynorsk i Den kulturelle skulesekken i ei heilt ny...

Voss herad er Årets nynorskkommune: – Det same som verdsmeister i nynorsk

Kulturdepartementet heidrar Voss herad for klar og tydeleg informasjon på nynorsk under koronakrisa. – OL-og VM-medaljer har me i bøtter...

Fem bibliotek kan bli nynorskfyrtårn

På landsmøtet i Noregs Mållag i helga lanserer direktør i Nynorsk kultursentrum Per Magnus Finnanger Sandsmark ei ny satsing på nynorskformidling i...

Tips til digital litteraturformidling på nynorsk

Kreativiteten i den digitale litteraturformidlinga blømer i desse koronatider! Utlånet av digitale bøker har auka dramatisk etter at biblioteka stengde. Her har me samla fleire tips...
Foto: Colourbox

Her finn du digitale skuleressursar på nynorsk

Her får du hjelp til å finna digitale ressursar på nynorsk til bruk i skulen. Stengde skular og digital heimeskule viser kor viktig det...

MEST LESE

Direktør i Nynorsk kultursentrum har tre utfordringar til dei nye statsrådane.

Meir enn 200.000 kroner til nynorsk på festivalar og turnear

Nynorsk kultursentrum får i overkant av 200.000 kr frå Kulturdepartementet. Det vil dei bruke til å formidle nynorsk på utstililngar og arrangement.
Bokbåten Epos ser ut til å kunne halde fram med besøkja i Hordaland. Foto: Stian Wiik / Hordaland fylkesbibliotek

Nytt håp for bokbåten «Epos»

27 kommunar på Vestlandet vil arbeide for at bokbåten «Epos» igjen skal ut på bølgjene i teneste for litteraturen.

Stortingspolitikar ut mot NRK: – Trengst meir konkrete svar enn gode intensjonar

NRK klarte ikkje nynorskkravet for 2020. No etterlyser Tore Storehaug (KrF) og Kringkastingsringen konkret handling som sikrar auka nynorskbruk i statskanalen.

NRK klarte ikkje nynorskkravet i 2020: – Skuffande

NRK kunne juble over å ha nådd nynorskprosenten for første gong på 50 år i 2019. I 2020 svikta statskanalen igjen.