Heim Innspel Kommentar: Verdas største nynorskby

Kommentar: Verdas største nynorskby

Stord er ein vekstkommune med drygt 18 000 innbyggjarar. I 1997 vedtok kommunestyret at Stord skulle vera by. Vedtaket vart grunngjeve med at kommunen meir og meir fekk ein urban karakter, og at det å kunna nemna seg by ville vera til stor hjelp for næringsdrivande i arbeidet med marknadsføring og rekruttering. Med bystatusen følgde likevel ikkje bymålet.

 

Trass i folkeauke, stor innflytting og urbane trekk har nynorsk vore einerådande som målform i Stord. Overgang til bokmål har aldri vore vurdert. Tvert om lanserte ordføraren i si tid Stord som den største nynorskbyen i verda. Dei små freistnadene som har vore på å få bokmål som alternativt undervisningsmål i skulen, har også stranda. I «mi tid» i Stord, som går attende til 2008, har spørsmålet ikkje stått på dagsorden. Me har såleis ikkje dei same utfordringane med språkdeling som nynorskkommunane i Bergensregionen; Stord er i staden byen og regionsenteret i nynorskbastionen Sunnhordland.

Når LNK-avisa kom med spørsmålet om å skriva litt om utfordringane med det å vera nynorskkommune, vart eg først i stuss om kva det kunne vera. Men her er skyer i horisonten. Nynorsk, og norsk, er under press. Engelsk vinn stadig terreng. Det merkar me sjølvsagt også her på Stord, med eit næringsliv som konkurrerer «worldwide». Det synest likevel som at stadig fleire lokale verksemder nyttar nynorsk i si marknadsføring. Ei ekstra fjør i hatten var det når snøggmatkjeda McDonalds i haust averterte opninga av sin nye Stord-filial på nynorsk. Det er visstnok første gong så er skjedd, og både mållaget og Stord kommune ved ordføraren jobba aktivt for dette.

Det er ikkje tilfeldig at nynorsk har kunna halda seg så godt på øya, både som skrift- og talemål. Lokalavisa Sunnhordland har spelt ei sentral rolle, både som nynorskbrukar og ved at avisa har tala nynorsken si sak. Det same har eit aktivt mållag. Dessutan har kommunen si faste linje i språkspørsmål og språkbruk vore viktig. Kommunestyret vedtok målbruksplan for Stord første gong i 1998. Planen formulerer språkpolitiske målsetjingar og gjev retningsliner for språkbruk. Og planen vert følgd: Då kommunestyret skulle vedta retningsliner og prinsipp for universell utforming, vart det lagt stor vekt på den språklege utforminga. Retningslinene, som opphavleg vart skrivne på bokmål av eit arkitektkontor, måtte setjast om til nynorsk, og det vart ein debatt om kva som ville vera det beste nynorske ordet for ledelinjer. Etter rådføring med språkrådet vedtok kommunestyret føringsliner som beste alternativ.  

Stord vart kåra til årets nynorskkommune i 2009. Det var ei stor oppmuntring og inspirasjon til å arbeida vidare for nynorsk som eit vitalt bruksspråk i kommunen.

Magnus Mjør, rådmann Stord kommune

NYNORSK INSPIRASJON

Tilbyr digitalt språkkurs for kommunetilsette

Øygarden kommune har utarbeidd eit digitalt språkkurs som handlar om grunnleggjande nynorsk grammatikk og oppgåver undervegs. Kurset er lagt inn i KS Læring. Deltakarane vert...

Klar med nynorskkurs for lærarar

Kurset er laga for at lærarar som skal bruka nynorsk og undervisa i nynorsk skal bli trygge nynorskbrukarar. På oppdrag frå Bergen kommune har Nynorskkommunane...

Kurstilbod for skular og barnehagar

Arbeidet for å styrkja språkopplæringa i det offentlege er ei prioritert oppgåve for Landssamanslutninga av nynorskkommunar (LNK). Kursa våre blir administrerte og gjennomførte av Fretland...

Språklova: Dette er dei viktige paragrafane for nynorskkommunane

Frå og med 1. januar 2022 er nynorsk og bokmål formelt jamstilte og likeverdige språk på alle samfunnsområde. Formålet med lova er...

Har kommunen din levert høyringssvar om ny opplæringslov?

Arbeidet med ny opplæringslov er svært viktig for nynorskelevane og nynorskkommunane. LNK oppmodar alle medlemskommunane sine om å setja tydelege krav til...

Nytt samarbeid skal styrka nynorsken i barnehagane

Pirion og Sunnfjord kulturskule har laga til ei digital kursrekkje som skal hjelpa til med å styrkja nynorskarbeidet i barnehagane.

MEST LESE

Språkrådet ber avisene sikre nynorskdelen i framtida

Nynorskavisa Kvinnheringen kan publisere Amedia-tekstar og meiningsinnlegg på bokmål, men trur ikkje dei vil skrive mindre nynorsk framover. – Det som overraska mest var nok...

Litteraturbåten Epos inviterer til litteraturcruise i Hardanger heile sommaren!

No kan du bli med den gamle bokbåten på tur blant bøker, bølger og bygder i Hardanger! Den 61 år gamle båten Epos har vore...

Nynorsk litteratur der ute – og heim igjen

Korleis har litteratur på mindretalsspråket nynorsk enda opp med å vinne internasjonale prisar? Og kvar går vegen vidare? Dette er nokre av spørsmåla du kanskje...

Nynorsk og bokmål må inn i Grunnlova

Det er på høg tid å grunnlovfesta norsk som nasjonalt hovudspråk i Noreg og grunnlovfesta jamstillinga mellom bokmål og nynorsk. Den formelle likestillinga mellom bokmål...