Trass i fråvær av sanksjonar dersom etatar ikkje følger den nye Språklova som er til behandling i Stortinget, trur Kultur- og likestillingsminister Abid Raja (V) at det vil sitje langt inne for etatane å ikkje følge ho.
– Det vil ikkje vere særleg positivt for nokon offentleg etat, fylkeskommunar inkludert, å få Språkrådet på døra for at dei ikkje følgjer den nye Språklova. Staten og fylka skal og må ta større ansvar for at denne lova blir følgd, sa Kultur- og likestillingsminister Abid Raja (V) under opninga av Språkdagen 2020.
Spørsmålet om det ikkje er fare for at ei språklov utan sanksjonar, kan bli ei symbollov, kom frå debattleiar og NRK-journalist Fredrik Solvang.
Raja peika i samtalen òg på at Noreg eit tillitsfullt samfunn, og at han trur folk vil følge lova ganske lojalt, sjølv om det ikkje følger nokon sanksjonar dersom nokon bryt lova.
Mange etterlyste sanksjonar
Da regjeringa presenterte forslaget til ny språklov i mai, var det fleire i høyringsrunden som hadde etterlyst sanksjonar dersom lova blir broten. Regjeringa har likevel lagt opp til å «arbeide systematisk og på fleire måtar for å sikre etterleving av lova», mellom anna gjennom rettleiing og tilsyn frå Språkrådet, som vil få utvida mandat som forvaltningsorgan for staten i språkspørsmål. Dei skal føre tilsyn med korleis statsorgana etterlever reglane, og også rettleie.
Med Språklova får Noreg for første gong ei samla lov som styrer den offentlege språkpolitikken. I forslaget heiter det at offentlege organ får eit særleg ansvar for å fremje nynorsk. I tillegg får fylkeskommunane eit krav om å svare på brev og meldingar på skriftspråket til avsendaren. Dei samiske språka skal vere anerkjende som likeverdige med norsk, og i tillegg skal offentlege organ verne kvensk, romani og romanes. Norsk teiknspråk skal òg anerkjennast som nasjonalt teiknspråk.
Demokrati og deltaking
Språkdirektør Åse Wetås innleia saman med Raja og Solvang Språkdagen 2020.
– Språk handlar om demokrati og deltaking for alle. Det er kultur og identitet. Og i tillegg grunnleggande for infrastrukturen i samfunnet. Alt dette viser den nye Språklova, sa Wetås.
Korleis språkarbeid i helsesektoren kan komme pasientane til gode, korleis språkteknologien kan forenkle kvardagen, og korleis det offentlege kan styrke det språklege mangfaldet i Noreg, var hovudspørsmåla som vart diskutert undervegs (©NPK)
