Heim Nyhende Blanda reaksjonar på forslag til språklov

Blanda reaksjonar på forslag til språklov

– Ingenting å feire, seier leiar Peder Lofnes Hauge i Noregs Mållag om forslaget til språklov som kulturminister Abid Raja (V) la fram tysdag.

Raja sjølv var derimot stolt over å få leggje fram det epokegjerande lovforslaget, og det på dagen 135 år etter stortingsvedtaket om å jamstille bokmål og nynorsk i Noreg.

– Dette er ein gledesdag. I dag skriv vi språkhistorie, sa Raja under presentasjonen.

Med språklova får Noreg for første gong ei samla lov som styrer den offentlege språkpolitikken. Det betyr mellom anna ei strengare linje for namngiving av offentlege organ og verksemder. Dei må etter forslaget ha norske namn i tråd med norsk rettskriving og namneskikk.

Språkrådet skal gi råd om slike namn, medan departementet framleis skal ha det siste ordet.

Den nye regelen får likevel ikkje tilbakeverkande kraft, noko som betyr at institusjonar som Oslo Metropolitan University (Oslomet) kan behalde namna sine.

Fylkeskommunane får nye krav

Offentlege organ får òg eit særleg ansvar for å fremje nynorsk. I tillegg skal fylkeskommunane no få eit krav om å svare på brev og meldingar på målforma til avsendaren – eller skriftspråket, som det heiter i framlegget. Nemninga målform blir dermed historie.

Klarspråk er òg eit krav i lovframlegget. Raja meiner koronapandemien og stenginga av Noreg har understreka kor viktig det er at det offentlege bruker eit tydeleg språk.

– I den krisesituasjonen vi er inne i no, har fleire enn eg vorte ekstra merksame på kor viktig eit godt og klart norsk språk er for tillit og informasjonsflyt mellom innbyggjarane, fagpersonar og styresmakter, seier Raja.

Ingen sanksjonar

Sjølv om mange i høyringsrunden etterlyste sanksjonar for å bryte lova, vil regjeringa heller prøve å ta det med det gode og «arbeide systematisk og på fleire måtar for å sikre etterleving av lova», mellom anna gjennom rettleiing og tilsyn frå Språkrådet.

Språkrådet får utvida mandat som forvaltningsorgan for staten i språkspørsmål og skal føre tilsyn med korleis statsorgana etterlever reglane, og rettleie det offentlege om korleis dei ulike språka kan fremjast.

I forslaget til språklov blir også dei samiske språka anerkjende som likeverdige med norsk. I tillegg er det krav om at offentlege organ skal verne kvensk, romani og romanes.

Norsk teiknspråk skal òg anerkjennast som nasjonalt teiknspråk.

Blanda mottaking

Styreleiar Lodve Solholm i Nynorsk kultursentrum er godt fornøgd med forslaget, men med atterhald om god oppfølging.

– Om denne lova blir følgd opp av det offentlege Noreg og supplert med viktige tiltak i statsbudsjetta framover, går språkmangfaldet ei lys framtid i møte, seier Solholm. Omsynet til mindretalet er meir synleg i lovteksten enn i den praktiske språkpolitikken, meiner han og krev tiltak som kan gjere nynorsken meir synleg.

Leiar Peder Lofnes Hauge i Noregs Mållag er derimot ikkje begeistra for forslaget.

– Den nye språklova vil ikkje gje det løftet for nynorskbrukarane vi hadde grunn til å håpe. På nokre område vil lova faktisk kunne svekkje vilkåra for nynorsken. Det er ikkje noko å feire, seier Hauge.

Hauge peikar særleg på at regjeringa no vil leggje ansvaret for å skrive på både bokmål og nynorsk på statsorgana sjølve og ikkje lenger på dei tilsette.

– Det er vanskeleg å sjå korleis ein skal nå målet om å styrkje nynorsken som det minst brukte språket, samtidig som ein foreslår eit regelverk som i ytste konsekvens gjer at berre ei handfull personar i kvart statsorgan treng å meistre begge dei to jamstilte norske språka, seier Mållags-leiaren.

Hauge set no sin lit til at Stortinget får rydda opp i det nye lovforslaget.

<p>(©NPK)</p>

NYNORSK INSPIRASJON

Ber om forslag til Årets nynorskkommune – kven er best på nynorsk i koronatida?

Kulturdepartementet skal kåre årets nynorskkommune 2020. Prisen, som er på 100 000 kroner, går til ein kommune eller fylkeskommune som tar særleg...

Tips til digital litteraturformidling på nynorsk

Kreativiteten i den digitale litteraturformidlinga blømer i desse koronatider! Utlånet av digitale bøker har auka dramatisk etter at biblioteka stengde. Her har me samla fleire tips...
Foto: Colourbox

Her finn du digitale skuleressursar på nynorsk

Her får du hjelp til å finna digitale ressursar på nynorsk til bruk i skulen. Stengde skular og digital heimeskule viser kor viktig det...
Oppe frå venstre: Arnfinn Kolerud, Linn T. Sunne, Magnhild Bruheim, Solveig B. Bendixen og Bente Bratlund. Nede frå venstre: Atle Hansen, Harald Nortun, Maria Parr, Ingunn Thon og Rune Belsvik. Foto: forlaga og Framtida.no

Her er dei 10 beste barnebøkene på nynorsk

Ein jury har nominert dei ti beste barnebøkene som er skrivne på nynorsk etter år 2000. Barn og unge frå heile Noreg har sendt...
Ordførar Jorunn Skåden delte ut bokkasse til 1. og 2. trinn ved Valestrand oppvekstsenter. Foto: Svein Olav B. Langåker

Sveio deler ut nynorske bøker for 100.000 kroner

Bruker premiepengane på nynorske bøker for barn og unge etter å ha blitt kåra til Årets nynorskkommune i fjor. –...

Tysvær snudde negativ nynorsktrend

  Elevane på nynorskskulane i Tysvær kommune valde vekk nynorsk. No har kommunen klart å snu trenden.   I 2016 ville ingen foreldre ved skulane...

MEST LESE

Ber om forslag til Årets nynorskkommune – kven er best på nynorsk i koronatida?

Kulturdepartementet skal kåre årets nynorskkommune 2020. Prisen, som er på 100 000 kroner, går til ein kommune eller fylkeskommune som tar særleg...

Nye nettsider skal inspirera til meir nynorsk – har du tips til oss?

LNK har fått seg nye nettsider, og håpar desse skal inspirera til meir og betre bruk av nynorsk. Nye...

Språk på hjernen

Forskingsdagane 2020 har fokus på hjernen. Vi som har valt å arbeide med språk, kan kanskje seiast å ha...

Ny redaktør i Syn og Segn

Astrid Sverresdotter Dypvik er tilsett som redaktør i Syn og Segn. Ho er utdanna historikar og kjem frå ei stilling i Nationen.