Museums-Noreg består ikkje berre av Munch-museet, vikingskip, Kon-Tiki og andre verdskjende turistmål. Sært og kuriøst krydrar det tilbodet til dei nysgjerrige og kunnskapshungrige.
Det kan vere greitt å vite, no i ei tid då mange nordmenn legg planar for ferien, ikkje minst i eige land.
– Ein del av desse er ganske små, og mange er avdelingar av større, museum som er slått saman. Blant alle dei kulturpolitisk korrekte musea, er dei utvilsamt med å sette farge på museumskartet, seier generalsekretær Tron Wigeland Nilsen i Noregs museumsforbund til NTB.
Dei er med på å leite fram eit særeigent, ofte kuriøst, kulturhistorisk mangfald.
Entusiastar
Dei dekkjer fleire tema frå fleire ytterkantar, ofte ut frå særinteressene enkeltentusiastane har.
Drøbak, sommarbyen på Austlandet, kan vise fram meir enn Julehuset, også akvarium med det einaste lutefiskmuseet i verda med eit klart formål: «Informere om korleis livet til ein lutefisk er frå fødsel til tallerken». Ingenting mindre.
Og til lutefisk treng ein drikke som går til retten: Svaret finn du kanskje i Småflaskemuseet i Kirkegaten i Oslo – det einaste i verda i sitt slag.
Norsk Klippfiskmuseum finn du på Nordmøre, Kveitemuseet i Troms – og Norsk Hermetikkmuseum i Stavanger, for å halde oss til det kulinariske.
Om du føler for å pakke fisk og hermetikk i papp og papir, då er Norsk Emballasjemuseum staden. I 30 år heldt det vesle private museet til i «Knusle Brug & Autos Assorterte Landhandel» på Ulvøya i Oslo. No blir samlinga flytt til fjordperla Son.
– Vi vil etablere oss der i år, forsikrar entusiasten Knut Christian Hallan oss om. Han og den betre halvdelen hans brenn for å få vise fram dei 12.500 gjenstandane sine innanfor kategorien emballasje. Ei lokal kulturhending, må vite.
Mangfald
Men mangfaldet går langt utanfor bordkanten. Norsk Tryllemuseum i Oslo, Ovnsmuseet på Bærums Verk og Filmmuseet i Oslo viser andre sider ved det store tilbodet. For ikkje å snakke om Det Internasjonale Barnekunstmuseet, også det i Oslo.
Norsk Myrmuseum på Smøla byr på innsikt i torvdrift, bureising og myrnatur. Norsk Fjellsprengningsmuseum byr på vandring i tunnelen som er sprengt i fjellet ved Vegmuseet – sjå og høyr korleis. Og då kan jo Rallarmuseet på Finse vere ein naturleg oppfølgar.
På Vega på Helgeland viser E-huset Museum – det einaste ærfuglmuseet i verda – tradisjonen med ærfugl som husdyr på ein øy med historie 10.000 år tilbake i tid.
Er du tilfeldigvis i Stavanger – stikk innom Vektermuseet i Valbergtårnet. Den siste vektaren i Valbergtårnet var Tobias Sandstøl. Han slutta i 1922 og var Torbjørn Egners inspirasjon til «Tobias i tårnet» i Kardemomme by. Noko for barna?
Men er du spesielt interessert i hår og frisyre? Då tek du sjølvsagt turen til Det norske barber-, frisør- og parykkmuseum på Gamle Fornebu. Og om du vil oppleve eit annleis dyreliv, rett nok ikkje berre på museum, men midt i sentrum av hovudstaden vår – Oslo Reptilpark er staden!
Museumsnasjon
Noreg er ein museumsnasjon. I Europa ligg vi heilt i toppen både i forhold til besøk og til folketal, ifølgje generalsekretæren i Museumsforbundet.
– Det starta for vel 100 år sidan under nasjonsbygginga. Noreg er eit grisgrendt land – inga bygd med respekt for seg sjølv kunne vere utan eit museum som viste fram kulturen og historia deira. Det har også gitt rom for dei sære og kuriøse, og framleis morosame og kulturhistorisk verdifulle samlingar, seier Tron Wigeland Nilsen.
Ei god hjelp i ferieplanlegginga er medlemsoversikta til Museumsforbundet og Museumsguiden.no – fellesportalen for museum i Noreg. (NPK)
