Færre nynorskbrukarar
Når SV, Venstre og Krf gjekk tilbake ved stortingsvalet, kan det og bety at det blir færre nynorskbrukarar på Stortinget, meiner Ottar Grepstad, direktør ved Nynorsk kultursentrum.
39 prosent kvinner på Stortinget
66 kvinner får plass i det nye Stortinget, ifølgje SSBs prognose. Det utgjer 39 prosent av dei 169 stortingsrepresentantane.
Søkelys på klima
PÅ KOMMUNEVIS:
Eg registrerer at mange kommunar og fylkeskommunar no aktivt tek fatt i klimautfordringane gjennom å lage klima-, miljø- og energiplanar. Vi står overfor store utfordringar i høve trongen for reduksjon av klimautslepp og dei forventa klimaendringane. Det hastar med å setje i verk tiltak.
Fylkestinget i Sogn og Fjordane vedtok i vår ein fylkesdelplan for klima og miljø. Fylkeskommunen har lagt vekt på å få fram ein samla og forpliktande klimapolitikk for heile fylket. Planen samordnar og omset nasjonale mål til regionalt og lokalt nivå. Vi vonar at planen vil kunne hjelpe og støtte regionale styresmakter og kommunane i deira klimaarbeid. Det er ein omfattande plan som føreset ei systematisk oppfølging. Vi inviterer alle innbyggjarane, offentlege styresmakter, næringslivet, frivillige organisasjonar og andre om å medverke i dette viktige arbeidet.
Reduserte utslepp av klimagassar både i produksjon og forbruk står sentralt. I tillegg har fokuset på tilpassingstiltak til framtidige klimaendringar gjeve oss ein sjeldan heilskapleg plan. Planen tek klimautfordringa breitt og omfattande på alvor. Nasjonalt og internasjonalt har ein i stor grad vore oppteken av å redusera utsleppa av klimagassar frå produksjon og transport. Sogn og Fjordane har i tillegg valt å fokusera på utslepp knytte til forbruk.
Planen speglar at Distrikts-Norge har andre utfordringar enn bynære strøk. Dei største utsleppa kjem frå nokre få, store produksjonsanlegg. Spreidd busetnad og store avstandar gjer transportsektoren til eit viktig tiltaksområde.
Dei færraste tenkjer over kva utsleppsmengder som er knytte til kjøp av forbruksvarer. Sidan varene ofte vert produserte i utlandet, tel ikkje utsleppa av klimagassar frå produksjonen med i den nasjonale rekneskapen. Ved å sjå på klimautslepp i tilknyting til forbruk får vi eit betre grunnlag for å samanlikna utsleppmengdene frå innbyggjarane i byane og folk i distrikta. På forbrukssida bør styresmaktene innføra tiltak som kan stimulera enkeltpersonar til å leva klimavenleg. Samstundes kan kvar og ein av oss yta eit positivt bidrag til klima og miljø ved å velja lokalproduserte varer og økologisk mat.
Forskarane er samde om at klimaendringane vil koma. Kor sårbare vi vert for framtidige endringar, vil avhenga av kva tilpassingstiltak som vert gjennomførde. På dette området overlappar planen tiltak som i andre samanhengar typisk ville ha vore oppgåver innan beredskapsarbeid. Planen legg opp til ei omfattande kunnskapsutvikling i kommunane når det gjeld klimatilpassing.
Faktasjekk
Mange medieverksemder går politikarane etter i saumane i løpet av valkampen. Ei av dei er Bergens Tidende. I nettavisa si har dei ei eiga side der dei sjekkar dei faktaopplysningane frå politikarane som kjem fram i media. Les meir på faktasjekk.no.
– Ingen store retorikarar
Ingen norske politikarar kan måle seg med dei amerikanske når det gjeld retorikk. Den beste av dei norske er truleg Jonas Gahr Støre (Ap), meiner politisk redaktør i Aftenposten, Harald Stanghelle.
Valkamp på nettet
LEIAR: Det ser ut som om det er skapt ein ny trend i valkampen til stortingsvalet 2009.
Valkampen er flytta over til nettet og dei sosiale media. Det er på blogg, Facebook og Twitter ein skal vinne veljarane. Men fungerer det? Kva meiner eigentleg veljarane?
Ei kartlegging Synovate har laga for NRK, viser at 95 prosent av dei spurde fylgjer med på valkampen. Men kva media vel dei? Dei fleste er ikkje i tvil. 80 prosent av dei spurde seier nemleg at dei finn den mest relevante informasjonen på tv. Tre prosent svarer derimot at dei finn den mest relevante informasjonen på kanalar som Facebook.
Tre prosent er ikkje mykje. Likevel har mange politikarar klokkartru på å blogge og kvitre til seg fleire veljarar. Ein av dei er kunnskapsminister Bård Vegard Solhjell (SV).
– Sosiale medium gjer det ikkje minst enklare å samtale, å treffe mange menneske og å utsetje seg for spørsmål frå dei. Facebook og Twitter er først og fremst stader der det vert lettare for oss å treffe kvarandre, har han tidlegare uttalt.
Han kan ha rett i det. Men truleg vert desse digitale møteplassane mest av alt ein arena for nettverksbygging inne i det politiske miljøet. Dei som er opptekne av at politikarane er på nett, er i stor grad dei som sjølve er meiningsberande i samfunnet. Det er ikkje folk flest.
Og midt i den rosenraude trua på nettet finn ein dei som ikkje meiner ein vinn veljarane på Twitter.
– Desse arenaene fungerer best som utveksling av rask informasjon og til nettverksbygging. Ikkje til å vinne valet med, slår professor Kjell Lars Berge fast.
Veljarane har talt. Kanskje er det ikkje på Twitter valet skal vinnast likevel?
Etterlyser unge stemmer
LLA håpar at lokalavisene skal stimulere til meir politisk engasjement blant ungdommen fram mot lokalvalet i 2011. Men først er det stortingsval.
Ynskjer røysterett for 16 – åringar
Ein av fire kommunar ynskjer no å bli med på forsøk med røysterett for 16 – og 17 – åringar ved lokalvalet i 2011. Blant desse er Norddal kommune.
”Ska di tukla me nynorskjen no igjen?”
Ja, det melde NRK og vestlandspressa nyleg. Oppdraget til Språkrådet kjem frå Kulturdepartementet – og i siste instans Stortinget, som i det omfattande vedtaket den 28. april i år om ein ny språkpolitikk hadde dette som ei av rundt hundre enkeltsaker.
Men ein rettskrivingsrevisjon reiser likevel automatisk ei rekkje spørsmål. Blir det ikkje – igjen – berre ein periode med ufruktbar usemje blant målfolket? Er det ikkje heilt andre grep som må takast for å styrkja nynorsken i samfunnet? Kven er rettskrivinga til for?
For det første: Stortinget og Kulturdepartementet har gått inn for dette fordi dei meiner at rettskrivinga for bokmål og nynorsk i prinsippet bør vera på linje. Etter 2005 er ikkje det lenger tilfellet. Det året godkjende departementet ei forenkling av bokmålet ved at alle klammeformer då fall bort. Valfridom er det framleis svært mykje av i bokmål, men no er det berre valfridom mellom likestilte former. Nynorskseksjonen i det som i 2003 heitte Norsk språkråd, fekk òg sjansen, men greidde ikkje å semjast om ei tilsvarande forenkling for nynorsken. Skal ein no med opne auge gå inn i nye rundar med debatt? Svaret er at viss ein vil unngå strid om rettskriving, kan ein knappast gjera noko med ei rettskriving. Få tykkjer det er eit fornuftig prinsipp.
For det andre: Mange, også Språkrådet, meiner at det ikkje er rettskrivingsjusteringar som avgjer om nynorsken vil halda seg. Styrken til nynorsken blir avgjort av den kollektive interessa for og viljen til å bruka nynorsk. Likevel trur Språkrådet at det ikkje er likegyldig korleis rettskrivinga ser ut. Me trur at ei funksjonell og oversiktleg rettskriving er ein styrke. Og viss dét stemmer, må me gjera det me kan med rettskrivinga.
For det tredje: Fleire, ikkje minst forfattarar, har reagert på at ny rettskriving kan resultera i mindre valfridom. I så fall går dei hardt imot. Dei ønskjer å skriva som før. Det er her eg må seia så tydeleg eg kan: rettskrivinga i nynorsk er – i utgangspunktet – ikkje for forfattarar eller andre privatskrivande. Rettskrivinga både i nynorsk og bokmål gjeld to grupper i samfunnet: Unge som skal læra å skriva norsk, og vaksne som i jobben er pålagde å følgja offisiell rettskriving. For alle andre – aviser, forfattarar, forlag, næringsliv osv. – er rettskrivinga eit tilbod og ei rettesnor. Og det er tradisjon i landet vårt for at forfattarar ikkje nødvendigvis følgjer rettskrivinga i detalj!
Hamsun-året gjer det freistande å sitera høvdingen : ”Næsten alle er enige om at vi skal ødelægge Sproget, det er Tempoet i Tingen de strides om.” (Sproget i Fare, 1918) Hamsun skriv godt, men det som skal skje med nynorsken, skal ikkje bidra til øydelegging.
Sylfest Lomheim er direktør i Språkrådet
54 prosent av ungdommane vil ikkje ha røysterett for 16 – åringar
Røysterett for 16 – åringar, ungdomskort og Tau – sambandet sto på dagsorden under Garborgsenteret sin valdebatt på måndag. Her fekk elevar frå Sauda, Strand og Bryne vidaregåande grilla politikarane.
700.000 til Diktarvegen
