Klarspråk med KI og nynorsk starthjelp er blant dei nye kortare kursa som Nynorskkommunane – LNK no tilbyr i samarbeid med Fretland & Fretland.
– Me ønskjer å bidra til å styrka språkarbeidet i kommunane. Me veit at det er travle tider i kommunane, og for at det skal vera lettare å setja av tid til kompetanseheving, vil me no tilby fleire fleksible og kortare kurs, i tråd med ønske frå fleire av medlemmane våre, seier dagleg leiar i Nynorskkommunane, Svein Olav B. Langåker.
Tusenvis av norske saksbehandlarar har gjennomført ulike variantar av todagarskurset På saklista sidan 1990-talet. No tilbyr Nynorskkommunane også både kortare kurs på 1-3 timar og dagskurs.
Kraftige verktøy krev kunnskap og medvit
– Å skriva med hjelp av kunstig intelligens opnar mange nye dører – og fallgruver. Dette er eit felt der utviklinga går svært fort, og på dette dagskurset lærer du å bruka Copilot, ChatGPT og liknande verktøy til å skriva klarare og betre nynorsk — utan å gje frå deg kontrollen over teksten, fortel kursansvarleg Jostein Avdem Fretland.
Språklova slår fast at alle offentlege organ skal kommunisera på eit klart og korrekt språk som er tilpassa målgruppa. Ifølgje ei undersøking av Menon Economics på oppdrag frå KS, kan kommunane spara store summar med godt klarspråkarbeid. Tida ein kommune investerer i klarspråkarbeid kan gi ein gevinst på mellom 30 og 300 prosent.
Mange av språkkursa til Nynorskkommunane tar for seg klarspråk og gjev både leiarar og sakshandsamarar nyttige og gode råd for slikt arbeid.
– Me kan laga skreddarsydde kurs for ei avdeling, til dømes byggesakavdelinga, og kursa avdelinga i korleis dei gjer fagspråket enklare å lesa for vanlege folk, utan at det blir mindre korrekt – og korleis de forenklar skjema og malar, slik at kommunikasjonen når flest mogleg, fortel Jostein Avdem Fretland.
Støttar språkløft i kommunane
Arbeidet for å styrkja språkopplæringa i det offentlege er ei prioritert oppgåve for Nynorskkommunane – LNK. Alle medlemskommunane får difor tilbod om årlege subsidierte språkkurs, som blir administrerte og gjennomførte av av Fretland & Fretland AS i Lærdal. Alle medlemskommunar får sponsa 75 prosent av kurskostnaden.
– Ein vanleg kursdag varer i seks timar, med pausar. Dei kortare kursa er på 1–3 timar, alt etter kva de treng. Innhaldet blir tilpassa lengda. fortel kursansvarleg Jostein Avdem Fretland.
Det faglege innhaldet i kursa byggjer på boka På saklista. Klart språk i det offentlege av Jostein Avdem Fretland og Jan Olav Fretland (Fagbokforlaget, 2025).
Nynorsk Forum og Nynorskkommunane – LNK på møte med arbeids- inkluderingsminister Kjersti Stenseng for å visa kor viktig det er satsa på nynorsk i vaksenopplæringa.
– Den viktigaste beskjeden me hadde med oss er at nynorsk i vaksenopplæringa for innvandrarar gjev betre integrering i nynorskkommunane, og det gjer at fleire blir buande i den kommunen dei først blei busett i, fortel dagleg leiar i LNK, Svein Olav B. Langåker
Under halvparten av nynorskkommunane tilbyr i dag undervising i nynorsk for vaksne innvandrarar. Det er gode grunnar til at fleire bør tilby undervising på nynorsk.
Fleire i jobb og fleire blir buande
I dei kommunane som tilbyr undervising på nynorsk er det fleire i jobb eller utdanning eitt år etter introduksjonsprogrammet for innvandrarar (67 %), samanlikna med dei som har fått undervising på bokmål (61 %). Tala frå 2024 frå SSB har berre tal frå rundt halvparten av kommunane, men også tidlegare år har det vore ein større grad av sysselsetjing i dei kommunane som gav undervising på nynorsk.
– Uavhengig av kor stor del av forskjellen som kan forklarast av sjølve språkopplæringa, viser tala at kommunar som underviser på nynorsk oppnår minst like gode, og ofte betre, resultat når det gjeld arbeid og utdanning, understrekar Langåker.
LNK har òg gjort eigne undersøkingar, og den viser at i nynorskkommunane som underviser på nynorsk er det fleire av innvandrarane som blir buande (67 %), samanlikna med dei nynorskkommunane som underviser på bokmål (55 %).
Treng fleire læremiddel og læringsressursar
I ei undersøking LNK sende ut til rektorane i vaksenopplæringane i 2021, så er mangel på læremiddel den viktigaste grunnane til at dei vel å halda på bokmål.
– Nokre vaksenopplæringar seier òg at flyktningane uansett kjem til å flytta frå kommunen til ein bokmålskommune seinare, så då kan ein like godt tilby bokmål. Men samstundes veit me at distriktskommunar er avhengige at fleire hender, og regjeringa ønskjer at fleire av flyktningane blir buande i kommunane rundt i landet. Då er det er viktig at regjeringa følgjer opp med å støtta fleire læremiddel og læringsressursar på nynorsk, seier Svein Olav B. Langåker i LNK.
Det er ikkje løyvd pengar gjennom statsbudsjettet på 11 år til dette. Men etter at LNK og nynorskorganisasjonane tilslutta Nynorsk Forum i fleire år har tatt opp dette i høyringar på Stortinget og i fleire møte, gav Arbeids- og inkluderingsdepartementet i fjor beskjed i oppdragsbrevet til HK Dir om å omsetja eller oppdatera læremiddel på nynorsk.
HK Dir prioriterte 1,5 millionar i ei søknadsbasert tilskotsordning, og fekk søknader på det tredobla. Det viser at også forlaga sit på mykje som kan omsetjast til nynorsk. I tillegg er det bruk for nyproduserte ressursar på nynorsk.
Nynorsk forum ber no departementet om:
4,5 millionar kroner til omsetjing av læremiddel og læringsressursar på nynorsk.
1,4 millionar kroner til Nynorskkommunane – LNK til forsøk med å styrka nynorsk og dialekt og vaksenopplæringa.
Fleire kommunar seier òg at dei ønskjer ei støtteordning for kommunar som vil byta til nynorsk i vaksenopplæringane. Det kostar å byta ut alle lærebøker med nynorske lærebøker.
– For ei regjering som jobbar med å få fleire i arbeid og inkludert i samfunnet i heile Noreg, så burde det vera ei god investering styrka opplæringa i nynorsk i vaksenopplæringa, avsluttar Svein Olav B. Langåker.
Fordelar med å få opplæring i nynorsk når ein bur i ein nynorskkommune:
Det er ein stor fordel at foreldre og barn lærer same skriftspråk. Når foreldre lærer nynorsk og barna går i nynorskskule, kan familien støtta kvarandre i språklæringa. Dersom vaksenopplæringa brukar bokmål medan barna lærer nynorsk, blir det vanskelegare å hjelpe kvarandre med lesing, skriving og skulearbeid.
Nynorsk er meir lik lokale dialektar, og gjer det lettare å læra å snakka med andre i lokalsamfunnet. Snakkar ein meir nær lokal dialekt, så blir ein oppfatta som meir integrert. Erfaringane frå nynorskkommunar som bruker nynorsk i vaksenopplæringa, viser at deltakarane opplever betre samanheng mellom språket dei lærer og språket dei møter i kvardagen.
For mange kommunar er det innvandrarane som bidrar til å oppretthalda folketalet. Då er det viktig at dei lærer det lokale skriftspråket.
For nynorsken som språk, så er det svært viktig at også innvandrarane lærer seg nynorsk. Viss innvandrarane berre lærer bokmål, så kan det setja nynorsken under press i kommunane. Det kan òg svekka integreringa dersom dei minoritetsspråklege elevane samlar seg i bokmålsklassar.
Arbeidet for å styrkja språkopplæringa i det offentlege er ei prioritert oppgåve for Nynorskkommunane – LNK. Alle medlemskommunane våre får difor tilbod om årlege sterkt subsidierte språkkurs, som blir administrerte og gjennomførte av av Fretland & Fretland AS i Lærdal.
Me tilbyr no både kortare kurs på 1-3 timar, dagskurs og todagarskurs. Alle medlemskommunar får sponsa 75 prosent av kurskostnaden.
Ein vanleg kursdag varer i seks timar, med pausar. Dei kortare kursa er på 1–3 timar, alt etter kva de treng. Innhaldet blir tilpassa lengda. Det faglege innhaldet i kursa byggjer på boka På saklista. Klart språk i det offentlege av Jostein Avdem Fretland og Jan Olav Fretland (Fagbokforlaget, 2025).
Kontakt kursansvarleg Jostein Avdem Fretland på jostein@fretland-fretland.no for å få meir informasjon og bestilla kurs.
Todagarskurs
På saklista
Standardkurset vårt for offentleg tilsette tek grundig føre seg både klarspråk og nynorsk rettskriving. Tusenvis av norske saksbehandlarar har gjennomført ulike variantar av dette todagarskurset sidan 1990-talet.
Før kurset sender kvar deltakar inn ein prøvetekst, som hjelper kurshaldaren å skreddarsy innhaldet til gruppa.
Du lærer om:
korleis du kan skriva så folk forstår deg
vanlege skrivefeil i nynorsk
korleis språklova krev at du skriv til dagleg
(u)vanane som gjer språket vårt unødvendig tungt
dei ulike digitale hjelpemidla for å skriva rett og godt
Målgruppe: Alle offentleg tilsette som skriv mykje på jobb, særleg leiarar og saksbehandlarar.
To valfrie kursmodular
Her kan de setja saman to ulike dagskurs til eit opplegg som er perfekt tilpassa det de treng. Somme deltakarar kan delta begge dagane, andre berre på den eine. Passar godt dersom de har ulike tilsette som har svært ulike språklege behov.
Døme på aktuelle kombinasjonar:
Klarspråk for leiarar + malverkstad
Klarspråk for leiarar + nynorsk starthjelp
Klarspråk – fagspesifikt + klarspråk med KI
Nynorsk starthjelp + klarspråk med KI
Klarspråkkurs for leiarane i Vinje kommune. Foto: Kari Omdal Tveito
Dagskurs
Klarspråk for leiarar
Her er klarspråkdelen av På saklista-kurset kondensert til éin kursdag, slik at flest mogleg av leiarane i ein organisasjon kan prioritera å få med seg kurset. Svært nyttig når de ynskjer å lyfta språkarbeidet breitt, men slit med å få leiarar til å setja av to heile dagar. I tillegg til det reint språklege innhaldet går me òg gjennom korleis de best sikrar at satsinga på klarspråk set spor etter seg i det daglege arbeidet.
Du lærer om:
kva klarspråk er, og kvifor det løner seg for organisasjonen din
korleis du kan skriva så folk forstår deg
(u)vanane som gjer språket vårt tungt
ansvaret språklova legg på offentlege organ, og korleis du fylgjer det opp
korleis du best organiserer språkarbeidet i det daglege dei ulike digitale hjelpemidla for å skriva rett og godt
Målgruppe: Leiarar på ulike nivå, i tillegg til dei som har særskilt ansvar for det interne språkarbeidet.
Klarspråk med KI
Å skriva med hjelp av kunstig intelligens (KI) opnar mange nye dører – og fallgruver. Dette er eit felt der utviklinga går svært fort, og på dette dagskurset lærer du å bruka Copilot, ChatGPT og liknande verktøy til å skriva klarare og betre nynorsk — utan å gje frå deg kontrollen over teksten.
Du lærer om:
korleis du kan bruka KI på dine eigne jobbtekstar
kva KI kan og ikkje kan hjelpa deg med i skrivingaskilnaden på dei ulike KI-typane og -modellane
regelverket som gjeld for å bruka KI i offentleg sektor
tryggleik og rutinar, for å unngå alvorlege (og pinlege) feil
leietekstar – prinsipp og praktiske døme for korleis ein pratar med ein KI
Målgruppe: Alle som brukar, eller skal begynna å bruka, KI til å skriva på jobb.
Nynorsk starthjelp
Eit dagskurs for deg som har lite erfaring med å skriva nynorsk og difor treng meir grunnleggjande trening enn dei andre kursa gjev. Kurset tek på alvor at du må fungera på jobb allereie i morgon, samstundes som du skal forbetra nynorsken din over tid.
Du lærer om:
korleis du kan produsera rett og god nynorsk tekst allereie i dag
dei vanlegaste skrivefeila, og enkle måtar å unngå dei på
kva plikter og rettar du har etter språklova
hjelpemidla og rutinane som gjer kvardagen lettare
korleis du balanserer den travle arbeidskvardagen med behovet for å auka språkkompetansen
Målgruppe: Tilsette som har skrive mest bokmål før; tilsette med framandspråkleg bakgrunn.
Klarspråk – fagspesifikt
Ein dag med intenst fokus på dei språklege utfordringane på eit spesifikt fagfelt. Her kan heile avdelinga få eit felles løft, anten det er byggjesak, tildeling, oppvekst eller andre. Me tilpassar kursinnhaldet til akkurat dykk og løyser konkrete spørsmål og problem frå dykkar kvardag.
Før kurset går kurshaldaren gjennom tilsende tekstar frå avdelinga, slik at me kan skreddarsy innhaldet til gruppa.
Du lærer om:
korleis de gjer fagspråket enklare å lesa for vanlege folk, utan at det blir mindre korrekt
korleis de forenklar skjema og malar, slik at kommunikasjonen når flest mogleg
korleis språklova regulerer språket på avdelinga dykkar
dei språklege hjelpemidla som finst på dykkar fagfelt
Målgruppe: Leiarar og andre tilsette frå eitt spesifikt fagfelt i organisasjonen.
Jostein Avdem Fretland har hatt fleire kurs for Vinje kommune det siste året. Foto: Kari Omdal Tveito
Malverkstad
Her går me gjennom og forbetrar eit utval av organisasjonen sine brevmalar og skjema. Dette er ein populær kurstype, der kurshaldaren vekslar mellom å undervisa og å arbeida i lag med dei ulike faggruppene. Målet er at flest mogleg av dei nye malane er godkjende og sette i verk når me går for dagen!
Før kurset går kurshaldaren gjennom ein del eksisterande malar frå organisasjonen, slik at innhaldet blir skreddarsydd og alle kan koma fort i gang med arbeidet.
Du lærer om:
korleis de forenklar skjema og malar, slik at kommunikasjonen når flest mogleg
korleis de tilpassar språk og utforming til ulike målgrupper
å finna balansen mellom klarspråk og sakssystemet og arkivet sine behov
kva KI kan og ikkje kan hjelpa dykk med i malarbeidet
Målgruppe: Dei som eig og brukar malane i organisasjonen, særleg leiarar og saksbehandlarar.
Kortare kurs (1–3 timar)
Desse kursa er i utgangspunktet digitale, med mindre anna er avtala.
Språklova og klarspråk
Kjernen i På saklista-kurset, komprimert til eit innslag på til dømes ei personalsamling. Du får den grunnleggjande kunnskapen om klarspråk og språklova, og prøver det ut på ei praktisk oppgåve.
Du lærer om:
korleis språklova krev at du skriv til dagleg
dei viktigaste klarspråkprinsippa
dei ulike digitale hjelpemidla for å skriva rett og godt
Målgruppe: Alle offentleg tilsette som skriv mykje på jobb.
Klarspråk med KI (kort)
Ein kortversjon av dagskurset, når de vil ha eit felles utgangspunkt for å bruka KI i skrivearbeidet.
Du lærer om:
korleis du kan bruka KI på dine eigne jobbtekstar
kva KI kan og ikkje kan hjelpa deg med i skrivinga
regelverket som gjeld for å bruka KI i offentleg sektor
tryggleik og rutinar, for å unngå alvorlege (og pinlege) feil
Målgruppe: Alle som brukar, eller skal begynna å bruka, KI til å skriva på jobb.
Klarspråk – fagspesifikt (kort)
Ein kortversjon av dagskurset. Me held fokus på tekstane dykkar, og korleis de kan gjera dei endå betre.
Før kurset går kurshaldaren gjennom tilsende tekstar frå avdelinga, slik at me kan skreddarsy innhaldet til gruppa.
Du lærer om:
korleis de gjer fagspråket enklare å lesa for vanlege folk, utan at det blir mindre korrekt
korleis språklova regulerer språket på avdelinga dykkar
dei språklege hjelpemidla som finst på dykkar fagfelt
Målgruppe: Leiarar og andre tilsette frå eitt spesifikt fagfelt i organisasjonen.
Vil de tinga eit kurs?
For å tinga kurs, ta kontakt med jostein(a)fretland-fretland.no.
Medlemskommunar har rett på eitt todagarskurs i året, eller to dagskurs eller kortare kurs. LNK betaler 75 prosent av kurskostnaden. Eigendelen for kommunane er 9101 kroner for todagarskurs, 4875 kroner for dagskurs, og 1875 kroner for kortare kurs – i tillegg til reisekostnader og bøker.
Kommunar med meir enn 25 000 innbyggjarar har rett på to kurs i året der LNK betaler 75 prosent av kurskostnaden. Ikkje-betalande medlemer har rett til å vera med på kursa til betalande medlemer, dersom det er ledig plass. Reisekostnader for kurshaldarane dekkjer kommunen sjølv.
Torsdag 24. september klokka 14.00–15.30 inviterer vi til nettseminaret Kvifor og korleis nynorsk i vaksenopplæringa?
Det er Noregs Mållag, Nynorsksenteret med personar frå ressursgruppa, og Nynorskkommunane – LNK som arrangerer seminaret. Tanken er at dette kan vere det første nettseminaret i noko som kan bli fleire seminar og eit fungerande nettverk.
PROGRAM:
Velkommen og leiing ved Guro Kristin Gjøsdal, Nynorsksenteret
Innleiing: (til saman 15 minutt)
Yuliia Danilenkova (elevperspektivet)
Hazar Kabil (forelderperspektivet)
Ingvald Skårland frå bedrifta Alt i gjerde (arbeidsgjevar/tilsette-perspektivet)
Innlegg:
Kvifor nynorsk i vaksenopplæringa? ved Solveig Vestenfor, stortingsrepresentant for Ap (5 minutt)
Å styrke opplæringa på nynorsk ved Åshild Leirset, seniorrådgjevar i HK-dir (5 minutt)
Kvifor og korleis nynorsk i vaksenopplæringa? ved Mali Åm, inspektør og fagansvarleg Ulstein kompetansesenter og Eli Tjørhom, lærar Sogndal opplæringssenter (50 minutt)
Spørsmål og samtale leia av Guro Kristin Gjøsdal, Nynorsksenteret (10 minutt)
Avslutning som peikar framover: Å arbeide saman for meiningsfull og effektiv nynorskopplæring (5 minutt)
Seminaret vil vere ein del av Forskingsdagane 2026 ved Høgskulen i Volda.
24.–27. september er det igjen klart for Litteraturdagane i Vinje. Tema i år er «liding». Ei rekkje forfattarar, føredragshaldarar og musikarar vil nærme seg temaet med både alvor og humor, håp, tru og realisme.
– «Liding» kan kanskje høyrest både tungt og vanskeleg ut, men me lovar eit program som både overraskar, rører og lyfter. Temaet opnar for nære møte, sterke kjensler og nye perspektiv, seier Yngve Knausgård, festivalsjef og museumsleiar ved Vinjesenteret i ei pressemelding frå Nynorsk kultursentrum.
Kukar og krig
Forfattaren av den absurde og satiriske romanen Kukene/Kukane, Erlend Loe, kjem til Vinje for å samtale om liding, tap og identitet. Samtalen tek utgangspunkt i boka der hovudpersonen Tander mister kjønnsorganet sitt i dusjen.
Seinare blir krigens liding tema i fleire samtalar. Marte Heian-Engdal tek oss med inn i palestinsk familieliv på Gaza og ser på Noregs rolle som fredsmeklar, medan Unni Eikeseth fortel om korleis forskarar bidreg til utviklinga av stadig meir øydeleggjande våpen.
Livsmot og mørke
Publikum kan sjå fram til andre interessante forfattarmøte med mellom andre Tormod Haugland, Gudmund Skjeldal, Kari Stai og Stein Torleif Bjella.
– Me får òg bli kjende med Anne-Lise Frøland, som fekk Tarjei Vesaas’ debutantpris i 2025, fortel festivalsjef Yngve Knausgård.
Håp er også tema i samtalen «Tru – håp og livsmot når det røyner på». Her møter me bymisjonsprest og forfattar Kari Veiteberg i ein samtale om korleis kristentrua, rituala og tradisjonane kan gje trøyst og fellesskap når me treng det.
Føredrag for påfyll og ettertanke
Litteraturdagane byr som vanleg på fleire gode føredrag. Fredag held Eivind Senneset føredraget «Eksponeringstid: 200 år», om fotografiet som har dokumentert triumfar og lidingar på ein måte som få andre medium. Laurdag held forfattar Aasne Linnestå det tradisjonsrike Vesaas-føredraget. Ho er busett i Svartskog, men er oppvaksen på Rjukan. Laurdag kveld held Grethe Fatima Syéd eit føredrag i samband med 150-årsjubileet for Olav Duun.
Erotikk og musikk på fredag
Korleis skildrar ein erotikk i litteraturen? I samtalen «Erotikk – ei liding å lese, ei liding å skrive?» vil Tormod Haugland, Odd Nordstoga og Selma Lønning Aarø, bidragsytarar til novellesamlinga Attrå: Erotiske fantasiar, forsøke å gje oss svar.
Fredag kveld blir det konsert med Tønes. Frank Tønnesen frå Sokndal er ein folkekjær songar, gitarist og låtskrivar. Tekstane hans er lune og humoristiske observasjonar, ikkje frie for alvor, med emne ein ikkje skulle tru eigna seg som songtekstar.
Familieprogram og festkveld på laurdag Laurdag inviterer me små og store til urframsyning av eit heilt nytt figurteater i regi av Adele Lærum Duus. Stykket byggjer på boka Jakob og Neikob og tidsmaskinen av Kari Stai.
Etter framsyninga les forfattar og illustratør Kari Stai høgt frå ei av dei kjende bøkene sine, før barna kan sleppe laus teiknegleda på teikneverkstaden!
Festkvelden i Edland byr på utdeling av den årlege Storegutprisen og urframføring av Ævestaden si nytolking av prosjektet til Øyonn Groven Myhren og Odd Nordstoga frå 2000, då dei sette musikk til diktsyklusen Nivelkinn av Aslaug Vaa.
Program som spenner breitt
– Når me rundar av Litteraturdagane med festivalgudsteneste i Vinje kyrkje på sundag har me fullført eit program som spenner breitt. Frå den bitande satiren til dei aller tyngste og mest dagsaktuelle spørsmåla i tida vår. Me håpar og trur at årets festival vil gje publikum opplevingar som sit i lenge etter at helga er over, avsluttar Yngve Knausgård.
Språkrådet har testa skriveprogram som blir brukte i skulen. Resultata er like dårlege som i 2025.
Ingen av programma som er testa, oppfyller kravet frå opplæringslova om å følgja norsk rettskriving. Skulane som bruker desse programma, bryt dermed lova.
Desse programma er testa: Microsoft Word, Google Docs, Apple Pages, IntoWords, Korrektoren, Writer frå LibreOffice og Skoleskrift.
Det kan vera vanskeleg for enkeltskular og -kommunar å stilla strenge krav til leverandørane.
– Skular, skuleeigarar og kommunar bør likevel halda fram med å krevja at skriveprogram skal fungera godt på bokmål og nynorsk, slik opplæringslova seier. Den beste måten å få lagt press på leverandørane er samordning på bestillarsida, seier Nina Teigland, konstituert direktør i Språkrådet.
Inga betring sidan i fjor
Også i 2025 gjennomførte Språkrådet ein test av dei mest brukte skriveprogramma i skulen, med fokus på korleis stavekontrollane fungerte, og om dei støtta barns rette innlæring av rettskriving på bokmål og nynorsk.
Verken Microsoft Word, Google Docs eller Apple Pages, som til saman har over 90 prosent av marknaden i norsk skule, fungerte i samsvar med norsk rettskriving.
I 2026 inkluderer undersøkinga også andre program. Heller ikkje desse er i nærleiken av å oppfylla lovkravet. Alle programma i testen har problem med å finna feila i teksten og med å gi gode rettingsforslag.
Kan ramma læringa til barna
Skriveprogrammene blir brukt av svært mange i både skule, utdanning og arbeidsliv, og stavekontrollane er ei sentral kjelde til kunnskap om rettskriving. Mykje feil i skriveprogramma gjer at elevar kan få eit usikkert forhold til rettskriving.
– Me fryktar at det går utover skriveutviklinga til barna, seier Teigland.
Språkrådet vil halda fram med å dokumentera kvaliteten på programma. Dokumentasjonen skal hjelpa skulane både med å velja leverandør og med å stilla krav til leverandørane.
Språkrådet har også tett dialog med tilbydarane og hjelper til med råd.
– Me oppmodar leverandørane til å halda fram arbeidet for at stavekontrollane skal fungera i samsvar med både norsk lov og norsk rettskriving, seier Nina Teigland.
Fylkestinget i Vestland meiner det er på høg tid at kinofilmar får nynorsk underteksting.
Over 35 prosent av dei kommunale kinoane i Noreg ligg i nynorskkommunar. I nynorskområda finn me òg over 45 prosent av bygdekinoane. Likevel har det ikkje kome ein einaste kinofilm med nynorsk underteksting etter 2020. På strøymetenestene er òg nynorsk usynleg. Dette meiner Vestland fylkesting ikkje er akseptabelt.
Skal nynorsk vere eit likeverdig skriftspråk med bokmål, må folk få høve til å møte nynorsk på kinoar og når dei loggar seg på strøymetenester som til dømes Netflix. Eitt tiltak kan vere at staten stiller språkkrav når det vert gjeve støtte til norske filmar. Vestland fylkesting meiner vidare at filmar som ligg an til å bli dei største kassasuksessane må ha teksting på både nynorsk og bokmål og at informasjonsmateriell ligg føre på begge skriftspråka. Det bør i tillegg vere krav om at ein viss del av tekstinga hos strøymetenestene må vere på nynorsk. Filmar som blir vist gjennom Den kulturelle skulesekken må vere teksta både på nynorsk og bokmål.
Å vere trygg nynorskbrukar handlar mellom anna om å få møte eige skriftspråk i kvardagen. For mange vil det seie å få møte nynorsk på kino og strøymetenester. Vestland fylkesting ynskjer fleire trygge nynorskbrukarar og ber difor om tiltak som aukar delen nynorskteksting på kinofilmar og strøymetenestene.
Fråsegna vart vedteke med 49 mot 9 røyster og vert sendt til:
Regjeringa v/ Kultur- og likestillingsdepartementet
Familie- og kulturkomiteen på Stortinget
Stortingsbenkane frå Vestland
Norsk filminstitutt
Fråsegna vart fremja av fylkestingsrepresentant Alexander Fosse Andersen (Sp), som også er leiar i Nynorskfylket Vestland.
Nynorsk bedriftsforum reagerer på at den nye nasjonale satsinga KI Norge berre er tilgjengeleg på bokmål ved lansering.
KI Norge, som vart lansert 12. juni 2026 under Digitaliseringsdirektoratet, skal hjelpe norske verksemder med å ta i bruk kunstig intelligens på ein trygg og verdiskapande måte. Ambisjonen er eit tilbod «for norske virksomheter, på norske premisser».
– Skal satsinga treffe heile breidda i norsk næringsliv, må nynorsk vere med frå starten, seier dagleg leiar Monika Haanes Waagan i Nynorsk bedriftsforum.
Manglar nynorsk i tilbodet
Organisasjonen peikar på at innhaldet på ki.norge.no så langt berre er publisert på bokmål, utan innhald på nynorsk.
– Ei nasjonal satsing på kunstig intelligens kan ikkje gå utanom språket. Når nynorsk manglar i rettleiingar, verktøy og eksempelsamlingar, blir delar av næringslivet ståande utan eit likeverdig tilbod, seier Waagan.
Ho understrekar at vala som blir gjorde i oppstarten av slike satsingar, legg premiss for vidare utvikling.
Viser til språklova
Nynorsk bedriftsforum viser til at språklova slår fast at bokmål og nynorsk er likeverdige, og at det offentlege har eit særleg ansvar for å fremje nynorsk.
– Dersom KI Norge skal vere tufta på norske premissar, må desse prinsippa ligge til grunn frå starten. Det handlar både om lovkrav og om reell tilgang til offentlege tenester, seier Waagan.
Kan påverke konkurransen
Organisasjonen åtvarar mot at eit einsidig bokmålstilbod kan få konsekvensar for konkurransen i næringslivet.
– For mange verksemder er nynorsk det daglege arbeidsspråket. Dersom terskelen for å ta i bruk KI er høgare for desse, risikerer ein å svekke konkurransevilkåra deira, seier Waagan.
Nynorsk bedriftsforum forventar at KI Norge raskt etablerer eit likeverdig tilbod på nynorsk, og ber om svar på korleis dette skal bli sikra vidare.
– Skal vi lykkast med ei brei og ansvarleg KI-satsing, må ho vere relevant for heile næringslivet – på reelt norske premissar, seier Waagan.
Kultur- og likestillingsdepartementet skal kåre vinnaren av prisen «Årets nynorskkommune 2026».
Prisen er på 200 000 kroner og vert delt ut annakvart år til ein kommune eller fylkeskommune som tek særleg godt vare på det nynorske skriftspråket.
Kva skal til for å vinne prisen?
Juryen vil prioritere kommunar og fylkeskommunar som viser til
aktiv bruk og synleggjering av nynorsk i (fylkes)kommunale planar, kommunikasjonsarbeid og kulturarbeid
eigne retningsliner for nynorskbruk i (fylkes)kommunen og opplæringstilbod for tilsette
tiltak som fremjar bruk av nynorsk i næringslivet
opplæringstilbod for innvandrarar og flyktningar på nynorsk
tidleg nynorskinnsats i barnehagar og barneskule
tiltak som utvidar bruken av nynorsk eller fremjar bruken av nynorsk på nye område
I år vil juryen også leggje vekt på arbeidet dei nominerte gjer med lesing og litteratur.
– Eg trur alle språkinteresserte gler seg over merksemda rundt lesing og leselyst for tida. Kommunane og fylkeskommunane har store oppgåver på dette feltet, og vi ønskjer å gjere lesing, leselyst og tilbodet på nynorsk synleg i årets utdeling. Lesing er ein sjølvsagt del av aktivitetane i bibliotek, skule og barnehage. Lesing er også viktig i anna kulturarbeid, integrering, vaksenopplæring, kompetanseutvikling – for ikkje å snakke om i turisme og reiseliv. Forfattarheimar, spel, festivalar, litterære vandringar – det er mange felt der kommunane arbeider med lesing og litteratur, seier avdelingsdirektør i Språkrådet, Marianne Aasgaard i ei pressemelding.
Ho leier juryarbeidet på vegner av Kultur- og likestillingsdepartementet.
Kven som helst kan kome med framlegg
Alle som er nøgde med nynorskarbeidet i ein kommune eller fylkeskommune, kan føreslå ein kandidat til prisen. Det er fullt mogeleg å føreslå kommunar og fylkeskommunar som har vore med i tevlinga før. Språknøytrale kommunar og fylkeskommunar kan òg få prisen.
I 2024 var det Kvam herad som vann prisen, særleg på grunn av eit systematisk arbeid med nynorsk både i barnehage, opplæring og arbeidsliv. Juryen la då ekstra vekt på arbeidet for at innvandrarar skal få opplæring i og på nynorsk.
I juryen sit representantar frå Språkrådet, Nynorsk kultursentrum, Landssamanslutninga av nynorskkommunar, Noregs Mållag og KS.
Fristen for å føreslå kommunar og fylkeskommunar er 3. august 2026.
Stortingsrepresentant Erling Sande (Sp) har samla fleirtal for nynorskkrav til læringsressursar. No må kunnskapsminister Kari Nessa Nordtun (Ap) og regjeringa innfri, slik at nynorskelevane får ein digital skulekvardag på sitt eige språk!
– Fleirtalet seier tydeleg at det må innførast eit parallellitetskrav for læringsressursar på same linje som for læremiddel, og at det er viktig for å sikre nynorskelevane ei likeverdig opplæring, sa Erling Sande i storstingsalen, då Stortinget debatterte sak om endring av opplæringslova torsdag 4. juni.
Erling Sande avslutta innlegget slik:
– Fleirtalet viser både til skriveprogram og opplæringsmateriell, og eg vil be statsråden ta fleirtalsmerknadane på stort alvor og raskt styrke arbeidet på dette området.
– Dette er bra for nynorskelevane. Endeleg får vi fjerna det kunstige skiljet mellom læremiddel og læringsressursar, seier Peder Lofnes Hauge, leiar i Noregs Mållag i ei pressemelding.
Hovudkrav
Parallellitetskrav for læringsressursar var eitt av hovudkrava frå Mållaget då ny opplæringslov vart vedteken i 2023, men den gongen fekk ikkje målrørsla gjennomslag.
Det Stortinget gjorde då, var å be Utdanningsdirektoratet hente inn meir kunnskap. I Udir sitt svar på dette oppdraget heiter det mellom anna at forskarane «finn at det er færre læringsressursar på nynorsk, at desse er vanskelege å finne og ofte har (opplevd) dårlegare språkleg kvalitet».
– No må regjeringa snarast føreslå endringar i lova i tråd med viljen til utdanningskomiteen. Slik kan endeleg nynorskelevane få ein digital skulekvardag på sitt eige språk, seier Peder Lofnes Hauge.
Framstegspartiet støttar nynorskkrav
Lofnes Hauge merkar seg at regjeringspartiet Arbeidarpartiet og Høgre ikkje røysta for innstillinga i komiteen, medan Framstegspartiet derimot stod på nynorskelevane si side.
– I dette tilfellet er Framstegspartiet meir opptekne av retten til opplæring på eige språk enn Ap og Høgre er. Det bør mindretalsregjeringa merke seg. Dette handlar om nynorskelevane sin rett til ein likeverdig skulekvardag som bokmålselevane, seier Hauge.
Fleirtalet i komiteen meiner at framtidige tildelingar til opplæringsmateriell må gå til materiell som blir utforma både på nynorsk og bokmål. Fleirtalet understrekar at skriveprogram som blir nytta i skulen, må støtte begge skriftspråka, og ber regjeringa ta naudsynte grep for å sikre god tilgang på læringsressursar på nynorsk. Les fråsegnet vedteke på landsmøte til Noregs Mållag i april Merknad frå utdannings- og forskningskomiteen: (les heile innstillinga frå komiteen her)
Fleirtalet i komiteen, medlemene frå Framstegspartiet, Sosialistisk Venstreparti, Senterpartiet, Raudt, Kristeleg Folkeparti og Venstre, viser til at Utdanningsdirektoratet, på oppdrag frå Kunnskapsdepartementet, har slått fast at det finst færre læringsressursar på nynorsk, og at desse ofte har lågare språkleg kvalitet. Dette svekkjer kvaliteten i opplæringa og kan i særleg grad gå ut over nynorskelevane sin rett til opplæring på eige språk.
Set krav til skriveprogram
Fleirtalet understrekar behovet for å sikre at både læremiddel og læringsressursar som vert nytta i skulen, er tilgjengelege på nynorsk. Fleirtalet meiner det er nødvendig å innføre eit parallellitetskrav for læringsressursar, på line med krava som gjeld for læremiddel, for å sikre ei likeverdig opplæring for nynorskelevar.
Vidare meiner fleirtalet at framtidige tildelingar til opplæringsmateriell må gå til materiell som vert utforma på både nynorsk og bokmål. Skriveprogram som vert nytta i skulen, må i tråd med opplæringslova støtte begge målformer. Regjeringa må difor ta naudsynte grep for å sikre god tilgang på læringsressursar på nynorsk og ein høg kvalitet i opplæringa.
Det finst alltid skattar å oppdage i eit godt festivalprogram, og Festspela byr på fleire freistingar for den nyfikne. Her er nokre utvalde festivalfunn som kan gi ny kunnskap, meir å tenkje på eller noko å le hjarteleg av.
– Vi veit at mange vel det dei kjenner frå før, seier programansvarleg Ida Karin Aarflot Kornberg i ei pressemelding.
– Samstundes rommar programmet opplevingar som kan overraske, dersom ein lèt seg sjølv prøve noko nytt.
Linda Eide kjem. Foto: Tore Zakariassen, NRK
Muffens
Torsdag kveld tek Linda Eide over Peisestova på Møre folkehøgskule med «Muffens i posen». Her brukar Eide alt ho har lært av fagfolk og lekfolk, og ho gyv laus på det fascinerande, fantastiske, herlege og ytst irriterande fenomenet som omgir oss tjuefire sju: språket!
– Stemninga i Peisestova på folkehøgskulen er heilt unik, seier Kornberg. – Og med Eide på scena får du både latter og lærdom på kjøpet.
Laurdagsprogrammet spenner frå det leikne til det ettertenksame. Midt på dagen fyller Jubelblues utescena i Aasentunet. Jubelblues er gøy for både små og store, og på konsertane kan alle delta. Seinare på ettermiddagen leiar Bjørn Vatne ein samtale mellom Brynjulf Jung Tjønn og Lars Petter Sveen. Temaet er lys og mørke i litteraturen til Jan Roar Leikvoll – ei av dei mest særmerkte røystene i nyare norsk litteratur.
Same kveld inviterer Store norske leksikon til festivalkviss om alt mellom himmel og jord. Her er alle velkomne, åleine eller saman med eige kvisslag. Ifølgje kvissmeister og forlagsredaktør i Store norske leksikon, Erik Bolstad, kjem ein langt med allmennkunnskap, men truleg lengre om ein les seg opp på snl.no sine 190 000 leksikonartiklar.
Tone Slenes og Ida Karin Aarflot Kornberg. Foto: Nynorsk kultursentrum
Innsikt og oppleving
Søndag held fram i det same spennet mellom innsikt og oppleving. I samtalen «Språk som premiss for demokrati» møter vi professor i rettshistorie, Jørn Øyrehagen Sunde, innsikt- og analysesjef i språkrådet, Lars Ivar Nordal og direktør i Nynorsk kultursentrum, Olav Øyehaug Opsvik. Dei vil mellom anna samtale om kva rolle språk spelar i eit demokrati. Panelsamtalen blir leia av Astrid Sverresdotter Dypvik.
Seinare samlar Festspela til Ivar Aasen-stemne, eit folkemøte i ei liknande form som ein hadde i tunet på Aasen si tid. Forfattar Tore Renberg held årets stemnetale, medan Camilla Granlien Band held konsert med «Kjærleik, liv og død» – eit musikalsk møte med nyskrivne melodiar og dei sterke og tidlause tekstane til Loms-diktaren Tor Jonsson.
– Søndagen opplever vi alltid som ei god avslutning på fire livlege festivaldagar, seier museumsleiar Tone Slenes. – Ivar Aasen-stemnet gir rom for å lande, reflektere og sjå nye samanhengar, avsluttar ho.
Sambuarane på Nynorskhuset i Førde laga til ein nasjonal språkkonferanse med «Skal vi snakke om det?».
– Vi har fått utruleg masse gode tilbakemeldingar, både i løpet av sjølve dagen og no i etterkant. Vi hadde eit fantastisk fint publikum, gode innleiarar, smakfull mat i Røyst mat & vin og strålande sol på uteserveringa – kva meir kan ein ønskje seg? Vi laga ein språkkonferanse av nasjonalt kaliber, men på ein nedpå og jordnære måte som kler oss i Nynorskhuset godt. Det er spesielt kjekt å høyre at folk fekk med seg nokre nye tankar, fortel Heidi Hattestein, prosjektleiar på Nynorskhuset til LNK.no.
Programskapar Thomas Seltzer snakkar om KI – ein godhjarta gigahjerne eller destruktiv dødsstjerne? Foto: Cecilie Molander
Stor nynorskklynge
Nynorskhuset er ei stor klynge med rundt hundre tilsette og eit ganske så unikt sambuarskap mellom media og scenekunst, med nynorsken som omdreiningspunkt. Det gir akkurat passe mykje friksjon til å tenke nye tankar. På huset sit NRK Vestland, NRK Nynorsk mediesenter, Nynorsk Avissenter, Nynorsk Scenekunstsenter og Firda i lag med Teater Vestland.
– I ei tid der alle ropar høgare og lyttar mindre, ville vi slå eit slag for den gode samtalen. Vi ville lage ein underhaldande, inspirerande og tankevekkande dag med forskjellige inngangar til språk og offentleg ordskifte, med utgangspunkt i store og viktige samfunnstema som polarisering og ytringsrom. Og vi avslutta dagen med ein solid dose teater med stykket «Eg er Lucy Barton», fortel Heidi Hattestein.
Dagleg leiar i LNK og redaktør i Framtida Junior, Svein Olav B. Langåker oppsummerte kva barn og unge skriv om i dei kring 15000 tekstane som har blitt sendt inn til Framtida.no og Framtida Junior dei siste 15 åra. Foto: Cecilie Molander
Heldige
– Kva tid blir det ny språkkonferanse?
– No skal vi først lande og vurdere, så det må vi komme tilbake til. Følg med i kanalane våre! oppmodar ho.
Ordførar i Sunnfjord, Jenny Følling, er strålande nøgd med å få bruke ein dag til påfyll og refleksjon.
– Her har det vore mange tankevekkjande innlegg, seier ho til Nynorskhuset. Ho er full av lovord om programmet og arrangørane.
– Vi er heldige som har Nynorskhuset i Førde! Det betyr enormt mykje for å fremje det nynorske.
Me bruker cookies og andre tekniske løysingar for å forbetra opplevinga di av nettstaden vår, analysera bruksmønster og levera relevante annonser. I den oppdaterte personvernerklæringa vår kan du lesa meir om kva for informasjon me samlar inn og korleis denne blir brukt.
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these cookies, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may have an effect on your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
