24. mars kalla kunnskapsminister Kari Nessa Nordtun inn til eit ope møte «om å styrka norskfaget».
Til møtet var Noregs Mållag invitert i lag med Norsk Målungdom, men også ei rekkje andre organisasjonar, mellom andre Elevorganisasjonen, Lektorlaget, Riksmålsforbundet, Nynorsksenteret og Nynorskkommunane – LNK.
I invitasjonen la kunnskapsministeren mellom anna vekt på at «andelen elever med fritak fra vurdering i sidemål har økt. Bidrar dette til uthuling av vår felles kulturarv og referanser? Kan vi styrke den felles opplæringen i både hovedmål og sidemål samtidig som vi reduserer antall karakterer på vitnemålet?»
Peder Lofnes Hauge, leiar av Noregs Mållag. Foto: Tuva Maria Åserud
– Språklova slår fast at det offentlege har eit særleg ansvar for å fremja nynorsk. Å fjerna eigen karakter vil svekkja sidemålet sin plass i skulen, og såleis nynorsken sin plass i samfunnet. Det vil vera i strid med sjølve føremålet i lova, sa leiar i Noregs Mållag, Peder Lofnes Hauge på møtet.
Eigen karakter i sidemål er heilt avgjerande for at arbeidet med sidemål blir prioritert av lærarar og elevar. Sidemålsordninga med eigen karakter er jamstillingsvedtaket frå 1885 i praksis. Ho sikrar at alle elevar får lære både bokmål og nynorsk og i ein karakterstyrt skule må denne kompetansen vere synleg på vitnemålet.
Nynorskorganisasjonane åtvara kunnskapsministeren om å forhasta seg.
– Me har faktisk ikkje kunnskap om effektane av å fjerna sidemålskarakteren i 8., 9. klasse og 1. og 2. vgs. Eg vil oppmoda statsråden om å skaffa denne kunnskapen. Korleis har dette slått ut for prioriteringa av arbeidet med sidemål, for kunnskapen og kompetansen elevane tileignar seg, og for arbeidet til lærarane med sidemål, heldt mållagsleiaren fram.
Dagleg leiar i LNK, Svein Olav Brandtzæg Langåker. Foto: Magne Langåker
Dagleg leiar i LNK, Svein Olav B. Langåker, understreka at ein fjerdedel av kommunane i Noreg er nynorskkommunar, og at dei treng tilsette med nynorskkompetanse. Å fjerna sidemålskarakteren vil gjera det vanskelegare å rekruttera tilsette som har fått prøvd kompetansen sin i nynorsk.
Nynorskorganisasjonane rår regjeringa til å:
1: Skaffa kunnskap om karakterreduksjon: Har det faktisk ført til seinare start og svakare resultat?
2: Gjennomføra eit nasjonalt positivt sidemålsforsøk. Me veit kva som skal til: Betre kompetanse hos lærarane, tidlegare start med systematisk opplæring, møta nynorsk i andre fag enn norsk, sørgje for full tilgang på digitale læremiddel og læringsressursar på nynorsk.
Lærarstudentane Amalie Pauline Steindal Johansen og Maria Moen Jakobsen fekk ei fin oppleving med å bruka Framtida Junior i undervisinga på ungdomsskulen.
Lærarutdanninga på Nord universitetet i Bodø har no i vinter hatt eit prosjekt der dei har brukt Framtida junior i to klassar på ungdomsskulen for å jobba med språkhaldningar og haldningar meir generelt. Prosjektet var eit tverrfagleg samarbeid mellom faga norsk og KRLE.
– Me brukte den utgåva av avisa som hadde språk som tema fordi det passa godt til prosjektet vårt om språkhaldningar, fortel faglærarane Kåre Sigvald Fuglseth (KRLE) og Irene Løstegaard Olsen (norsk).
– I klasserommet starta me med ein påstandsleik knytta til ulike aspekt ved språk, både munnleg og skriftleg. Elevane sine meningar om dette var ganske forskjellige, men når det kom til dialekt, var alle einige om at standard austlandsk ikkje var finare enn nordnorsk, fortel Maria Moen Jakobsen. Ho og medstudent Amalie Pauline Steindal Johansen er fjerdeårsstudentar på lærarutdanninga i Bodø.
I påstandsleiken måtte elevane flytta seg i klasserommet alt etter kva dei meinte.
– På den måten blei elevane tvungne til å ta eit standpunkt, og då blei det meir deira eigne standpunkt enn om me berre hadde handsopprekking, seier ho. (Dette skjønte eg ikkje, handlar det om at det er mer frivillig å ta standpunkt når det er handsopprekking?)
På jakt etter språkhaldningar
Etter påstandsleiken fekk elevane leite gjennom avisa etter uttrykk for språkhaldningar, og dei fekk velja ulike uttrykksmåtar som skodespel og teikneserie til å uttrykka desse..
– Elevane var kjempenøgd med opplegget. Det var kjempeartig, seier Maria Moen Jakobsen. Elevane hennar var i ein niandeklasse.
– Ein av elevane sa at det var mykje meir morosamt enn å halda på med fag. Då sa eg at dei hadde jobba mykje med fag, med både lesing og diskusjon og jobbing.
– Kosa seg med avisa!
Amalie Pauline Steindal Johansen var saman med ein åttandeklasse.
– Mange av elevane mine valde å laga ein sketsj om språkhaldningar. Eg fekk ei veldig god oppleving av å ha nynorsk i undervisinga, og lærte mykje om språkhaldningar.
– Eg fekk inntrykk av at elevane likte Framtida Junior veldig godt! Dei kosa seg med avisa, og fekk lesa det dei ville. Når dei får ein slik fridom, så får dei lesa det dei synest er interessant. Fleire av elevane ville gjerne ha lenger tid på seg til å lesa.
Elevane deira har nynorsk som sidemål.
– Elevane ensa nesten ikkje at det var nynorsk dei heldt på med. Di meir ein møter nynorsk, og di meir ein beherskar det, di meir likar ein det, understrekar Amalie Pauline Steindal Johansen
Det har vore stor aktivitet i LNK i 2025. Nettstadene våre har nådd over 700.000 brukarar i løpet av året. Me har hatt rekordmange medlemsbesøk, og gjennomført rekordmange prosjekt. Landstinget vårt hadde det beste oppmøtet på 14 år.
Me har tilsett ny prosjektmedarbeidar for å styrka nynorsk i Rogaland. Satsinga på barn og unge held fram med stor aktivitet i Framtida.no og Framtidajunior.no – og auka i lesartalet på den siste.
I det følgjande kan du lesa meir om aktivitetane til LNK i løpet av 2025.
Storsamling på landstinget
Landstinget på Panorama Hotel i Øygarden 3.-4. juni 2025 samla totalt 114 deltakarar. Det er det høgaste deltakartalet på 14 år, og tilbakemeldingane etter landstinget er svært gode.
Tema på landstinget var:
Korleis skal staten ta «særleg ansvar for å fremje nynorsk» dei neste fire åra?
Inspirerande nynorskundervising
Språkteknologi og KI – kva må kommunane passa på?
Frå fine ord til handling – korleis følgja opp språkbruksplanar og språkpolitikk i kommunane
Tema: Korleis engasjera ungdom i kommunen og lokaldemokratiet?
Trude Storheim talte til landstinget til LNK i Øygarden 3. juni. Foto: Vigleik Brekke, Øygarden kommune
Statssekretær Trude Storheim i Kultur- og likestillingsdepartementet deltok på landstinget til LNK og deltok med helsingstale og i ein samtale om korleis staten skal ta «særleg ansvar for å fremje nynorsk» dei neste fire åra.
Landstinget fekk merksemd gjennom fleire oppslag i lokalaviser. Nynorsk pressekontor var til stades under heile landstinget og Øygarden kommune spelte inn podkast om mykje av det som skjedde på landstinget.
Landstinget til LNK vedtok ein ny strategi for 2025-2029, reviderte vedtektene og godkjende årsmeldinga og rekneskapen. Vedtektsendringa gjer det tydeleg at landstinget kan vedta dagsaktuelle språkpolitiske fråsegner.
Medlemmane vart informert om landstinget på førehand gjennom nettsidene våre, gjennom nyhendebrevet vårt, sosiale media, i pressemelding og presseoppslag i Nynorsk Pressekontor og Vestnytt – og i e-post direkte til kommunane. Og LNK har sendt ut pressemeldingar, lesarbrev og delt informasjon på LNK.no etter landstinget.
I forkant av landstinget, arrangerte nettverket Nynorskfylket Vestland ei samling på landsmøtehotellet. Fleire av deltakarane der deltok også på landstinget.
Kommunedirektør Johnny Breivik og kommunikasjonssjef Vigleik Brekke i samtale med lektor og høgskulelektor Jorid Saure og leiar i Noregs Mållag Peder Lofnes Hauge.
Kursverksemd
Arbeidet for å styrkja språkopplæringa i det offentlege er ei prioritert oppgåve for Landssamanslutninga av nynorskkommunar (LNK). Alle medlemskommunane våre får difor tilbod om årlege subsidierte språkkurs, som blir administrerte og gjennomførte av av Fretland & Fretland AS i Lærdal.
«På saklista» er det mest populære kurset vårt, som tek for seg klarspråk, rettskriving og hjelpemiddel for alle som skriv nynorsk i offentleg sektor. Kurset byggjer på fagboka På saklista. Klart språk i det offentlege av Jostein Avdem Fretland og Jan Olav Fretland. Kurset går over to dagar, og me kan tilby kursa våre over heile landet, fysisk eller på nett.
I tillegg til det ordinære «På saklista»-kurset har me ein tilpassa variant, der dag 1 er ein kursdag for leiarar og andre som har ansvar for språkarbeid, medan dag 2 er ein workshop med ei mindre gruppe av saksbehandlarar, der dei arbeider saman med kurshaldaren for å forbetre kommunale vedtaksmalar, brevmalar og liknande. Fokuset på dag 1 er då primært klarspråk, hjelpemiddel i skrivinga og organisering av språkarbeidet.
I 2025 gjennomførte LNK 12 nynorske klarspråkkurs i medlemskommunane våre, eitt fleire enn året tidlegare. Me har halde kurs i alle kommunar som har bede om det, og har marknadsført kursa på nettsidene våre, i nyhendebrev, på e-post til kommunane og på medlemsbesøka me har gjennomført.
Me ser at det kjem stadig nye kommunar som er interesserte i kurs, samstundes som fleire kommunar har kurs kvart år. Med den så pass store interessa for kursa i 2023, vurderte styret at interessa kunne bli større enn me har budsjett for i 2024. På styremøtet i desember 2023 vedtok styret å utvida budsjettet med 50.000 kroner, samstundes som me innfører ein eigendel på 25 prosent av kurskostnaden. I 2022 auka ramma med 100.000 kroner. Det kan vera vanskeleg å auka budsjettposten noko særleg meir utan at det går ut over drifta elles.
Malarbeid planavdleinga og kursansvarleg for LNK, Jostein Avdem Fretland. Foto: Kari Omdal Tveito
Jostein Avdem Fretland er dagleg leiar for Fretland & Fretland og held dei fleste av På saklista-kursa. Fretland & Fretland AS i Lærdal har sidan 2020 hatt ansvaret for utvikling, innsal og gjennomføring av kursa til LNK.
Deltakarar oppfattar «På saklista» som både eit språkkurs, eit saksbehandlingskurs og eit klarspråk-kurs. Tilbakemeldingane deira er svært gode, og dei legg vekt på nytten av kurset i den kommunale kvardagen.
Me tilbyr òg lærarkurset «På skjerm og på tavle», som går over 5–6 kortare digitale samlingar. Her lærer deltakarane både forskingsbasert nynorskdidaktikk og nynorsk rettskriving på tilpassa nivå. Kurset bruker boka Rett & Godt (Søyland/Fretland) som kurshefte.
På oppdrag frå Bergen kommune lanserte LNK i september 2023 eit ope og gratis digitalt nynorskkurs for lærarar. Kurset er utvikla av Jan Olav Fretland, tidlegare dosent ved Høgskulen på Vestland, og ein nestor innanfor nynorskdidaktikken. Kurset er sett saman av fleire videoar og oppgåver som deltakarane får løysa digitalt.
LNK har òg bidratt på fleire seminar og inspirasjonssamlingar for lærarar i Øygarden og i Rogaland i 2025.
Kursverksemda for barn og unge blir nemnt under kapitla om Framtida.no og Framtida junior.
Språkplanar
Å støtta medlemskommunane med å laga språkbruksplanar er eit viktig arbeid for LNK. LNK har det siste året vore i kontakt med fleire kommunar med råd til arbeidet med språkplanar.
Meir enn 30 av LNK sine medlemskommunar har vedteke eigne språkbruksplanar – eller målbruksplanar som dei ofte vart kalla før. Dei fleste planane byggjer på ein mal som LNK har sendt ut, med lokale justeringar.
Språkbruksplanar er viktige av di dei set språkspørsmål på dagsorden i kommunane og plasserer ansvaret for kommunespråket hos ein etat eller avdeling. Planane fører til sikrare språkbruk hos tilsette og til ei meir medviten haldning i språkspørsmål generelt.
Ein språkbruksplan i kommunen kan vera ein god reiskap til å skapa engasjement og haldningar til korleis me brukar språket.
I januar 2025 la LNK ut ein oppdatert mal for språkbruksplan på LNK.no. I malen kjem LNK med fleire konkrete tiltak til korleis kommunane kan driva god, lokal språkpolitikk basert på beste praksis i kommunane og faglege råd. Malen blei til etter innspel frå Nynorsksenteret, Noregs Mållag og Nynorsk kultursentrum, og er oppdatert med den nye språklova og språkteknologi og kunstig intelligens er òg tematisert.
LNK oppmodar alle medlemene om å bruka malen som eit utgangspunkt for diskusjon og endeleg vedtak om ein kommunal språkbruksplan – og oppmodar alle medlemmar om å oppdatera språkbruksplanane sine til språklova som byrja å gjelda frå 1. januar 2022.
Når planen er vedteken må han gjerast kjent for alle tilsette. Han bør plasserast i personalhandboka, og delast ut til alle nytilsette. Det er viktig at leiarar og tilsette kjenner eigarskap til språkbruksplanen i kommunen.
Når det gjeld tema for innhald i språkbruksplanane i bruk, er krav om rettskriving, administrasjonsspråk og klarspråk det som er mest vanleg. Språkbruk og språkfremming i ekstern kommunikasjon er òg ein del av språkplanane til eit fleirtal av dei som svara. Mindre vanleg er det å nemna språkbruk og språkfremming innan andre delar av kommunal drift, som til dømes innan skule, barnehage, vaksenopplæring og bibliotek. Berre fire kommunar set krav til nynorskkompetanse ved tilsetjing. I stillingsutlysingar opplyser nær 63 prosent av kommunane om administrasjonsspråket i kommunen.
Redaksjonen i Framtida.no. Frå venstre: Birgitte Bakken, Åshild Slåen, Ingvild Eide Leirfall og Andrea Rygg Nøttveit. Foto: Vilde Standal Bøyum
Framtida.no
LNK har drive nyhende- og debattavisa for unge sidan 2025. Framtida.no har hatt eit svært godt redaksjonelt år, og fått mykje støtte til å gjennomføra kvalitetsjournalistikk som har nådd breitt ut og vorte lagt merke til.
Framtida.no har i løpet av 2025 hatt to siteringar i NPK (Nynorsk Pressekontor) og fire siteringar i NTB. Ei av desse var toppsak i både NRK og VG.
Framtida.no hadde 579 775 brukarar i 2025, ein nedgang frå tidlegare år.
58,8 % av lesarane kom frå mobil, 38,8 % frå desktop og 2,4 % frå tablet. Framtida.no har òg ei betydeleg mengd trafikk frå læringsplattformer, noko som tydar på at journalistikken vert brukt i undervisninga.
Trafikken på Framtida.no kan framleis ikkje måla seg med tala frå koronaåra, men redaktøren ser på sakene som vert best lese at det er saker som styrer Framtida i rett redaksjonell retning.
Bemanning
Framtida.no har i 2025 hatt eit stabilt mannskap med tre fulltidstilsette, i tillegg til ein fulltidstilsett i Magasinett. På grunn av sjukdom og permisjon i Magasinett har me hatt ein fast vikar gjennom året. Magasinett har òg hatt tre ferievikarar. I tillegg har Framtida.no våren 2025 teke imot ein praktikant frå Nynorsk Avissenter i Førde og hatt ein praksiselev frå medieproduksjon på Fyrstikkaléen VGS. Framtida.no hadde òg to elevar frå Operasjon Dagsverk, som fekk opplæring og spesialtilpassa arbeidsoppgåver.
Redaksjonen i Framtida.no. Frå venstre: Åshild Slåen, Eirik Dyrøy Lotsberg og Birgitte Bakken. Foto: Andrea Rygg Nøttveit
Meiningsportalen
Framtida.no har i 2025 publisert 144 meiningsinnlegg som er lese over 48 000 gongar.
Desse innlegga er kome inn både via e-post og meiningsportalen, som har vore ein suksess sidan lanseringa i 2023. I tillegg er det innlegg som redaksjonen har etterspurt frå skribenten, og innlegg som er republisert frå sosiale medium eller andre aviser med løyve.
Framtida har òg vorte kontakta av mellom anna Nationen, VG og ABC Nyheter for republisering av innlegg.
Teknisk overgang
I løpet av året har Framtida.no fullført ei digital lausriving frå ABC Nyheter som inneber at me no eig vår eigen Google Drive og e-postsystem, noko som har ført til noko auka kostnadar. Dette var ei endring me venta ville kome, men som likevel innebar ei rask omvelting.
I samband med omstillinga valde Framtida.no å halde fram med Google sine system, som passar godt til små bedrifter. Me har òg valt ein enkel support-avtale med Garnes Data, som passar oss som lita bedrift godt.
Redaksjonelle prosjekt
Framtida.no har ein stabil økonomi, men er avhengige av prosjektmidlar for å oppretthalda drifta. Den prosjektbaserte arbeidsmetoden bidreg i stor grad til nyskaping, innovasjon og kreativitet i ein liten redaksjon, som må tenkja utanfor boksen.
I 2025 budsjetterte Framtida.no med 400 000 kroner i prosjektmidlar. Redaksjonen fekk tilslag på 475 000 kroner i støtte. 50 000 av desse gjekk direkte til honorar som ikkje var budsjettert med. Vidare strekker nokre av midlane seg inn i 2026, noko som gjer at dei ikkje kan teljast som inntekt for 2025 åleine.
Under kjem ei oppsummering av prosjekta i 2025:
Ung kritikk 2025
Framtida.no fekk 50 000 i støtte til prosjektet Ung kritikk 2025. Dette er tredje året me får støtte til honorering av film- og seriemeldingar frå unge.
I 2025 har prosjektet resultert i 25 film- og seriemeldingar og 3 listesaker. Sakene er lest til saman 9000 gonger.
Redaktør Andrea Rygg Nøttveit og meldar Rakeb Berhanu Erana har òg vore i panelsamtale under Filmformidlingskonventet under BIFF i oktober, for å snakka om prosjektet og korleis me løftar unge meldarar. Dette viser at prosjektet har vorte lagt merke til i bransjen.
I løpet av perioden har Jenny Lund vorte rekruttert via Framtida.no til å verta filmmeldar i NRK. Jenny Lund har òg i perioden vorte invitert inn i NRK sitt radiostudio to gongar for å snakka om tema knytt til meldingar skrive for Framtida.no. Den eine gongen handla det om nyinnspelingar av live action-filmar i lys av Lilo & Stitch, den andre gongen om sjangeren body horror i lys av Den stygge stesøsteren.
Framtida.no besøkte sommarleirane til dei politiske ungdomspartia før stortingsvalet. Foto: Åshild Slåen
Demokratiprosjektet «Summer of ‘25»
Framtida.no plar søkja om eit sommarprosjekt som er skreddarsydd for sommarvikarane våre, for å gje dei ei god og konkret arbeidserfaring der dei får eigarskap til eit saksfelt.
Sommaren 2025 fekk Framtida.no 200 000 kroner til demokratiprosjektet «Summer of ‘25» der me sende sommarvikarane våre ut på ungdomspartileirane, for å finna forskjellar og likskapar mellom dei. Prosjektet resulterte i 48 artiklar som har fått nesten 60 000 lesarar.
Fem saker vorte republisert i ABC Nyheter, der dei har nådd ei eldre målgruppe.
Framtida.no har òg produsert 14 TikTok-videoar i prosjektet som ved prosjektslutt hadde fått 43 360 visningar.
Framtida.no har i prosjektperioden hatt godt over éin million visningar på Instagram. Me har nådd over 120 000 kontoar, noko som er 57 prosent meir enn i føregåande periode.
Prosjektet hadde òg svært gode tal å visa til når det gjaldt å løfta unge stemmer og mangfald blant kjeldene. I prosjektet har 161 intervjuobjekt blitt sitert i 48 saker. Nokre kjelder er intervjua i fleire saker. Snittalderen på kjeldene med kjent alder er 20,5 år, noko som betyr at Framtida.no bidreg til å løfta ei gruppe som i mindre grad vert brukt som kjelder i media.
Ifølgje Fritt Ord sin eigen rapport om kven som kjem til orde i media, er berre 6 prosent av kjeldene i aldersspennet 20–29 år. Aldersspennet 10–19 år utgjer berre 2 prosent av kjeldene i sakene forfattarane har sett på. Prosjektet sine kjelder strekker seg frå 13 år og opp til ukjent vaksen alder. Det er svært få kjelder over 30 år.
Kjeldene kjem frå heile det politiske spekteret.
Framtida.no sin redaktør vart òg invitert som paneldeltakar på Spire si valvake for å snakka om kva unge har vore opptekne av i denne valkampen, med utgangspunkt i prosjektet.
Hadia Mirza (19) blei intervjua av Framtida.no før stortingsvalet. Foto: Birgitte Vågnes Bakken
Unge stemmer 2025
Framtida.no fekk i april 2025 100 000 kroner i støtte frå Bergesenstiftelsen til prosjektet Unge stemmer, der me intervjua førstegongsveljarar i forkant av valet. Det vart òg gjennomført fem debattkurs og etterfølgjande debattar for unge, i regi av Svein Olav Langåker.
Til saman deltok 200 ungdommar på debattkurs i Stord, Fitjar, Fjaler, Stad og Hardanger. Fleire stader arrangerte ungdommane debattar etterpå. Til saman nådde desse 1217 tilskodarar i fem ulike kommunar. Bibliotekarar i Vestland og Møre og Romsdal fekk òg kurs i debatt for ungdom i biblioteket.
Prosjektet resulterte òg i 16 artiklar som vart lese 3500 gonger.
Prosjektet tok særleg sikte på å løfta heilt vanlege førstegongsveljarar i forkant av valet. Redaksjonen var opptekne av å rekruttera vanlege førstegongsveljarar, som òg kunne svara på oppfølgingsspørsmål etter eit portrettintervju.
Å treffa den politiske breidda blant ungdommar er eit fokusområde for Framtida.no.
Frå debattkurs på Hardanger ungdomsting i Norheimsund. Foto: Svein Olav B. Langåker
«Frivilligheit i individualismens tid»
Framtida.no fekk 50 000 kroner i støtte frå Sparebankstiftelsen DNB i tilslag for å gjennomføra ei spørjeundersøking om rekruttering til organisasjonane og 10 artiklar om «Frivilligheit i individualismens tid». Prosjektet skulle opphavleg vera avslutta i januar 2026, men er noko utsett og vil verta avslutta i mars 2026.
«Gen Z i maktas korridorar»
Framtida.no fekk i desember 75 000 kroner i støtte til prosjektet «Gen Z i maktas korridorar». Prosjektet var tenkt starta i desember 2025, men er utsett til februar-april 2026. I prosjektet vil Framtida.no intervjua unge politikarar verda over om politiske saker som pregar deira land, eit prosjekt som gjev gode moglegheiter for å utvida perspektiva til lesarane våre i ei spanande utanrikspolitisk tid.
Prosjektet søkte opphavleg om 215 000 kroner til 25 artiklar, og vert nedskalert til 10 artiklar på grunn av lågare tilslagssum.
Framtida Junior-redaksjonen frå venstre: Synne Ulltang, Janne Nerheim og Svein Olav B. Langåker
Framtidajunior.no
Framtidajunior.no blir drifta av LNK, og er ei nynorsk nettavis for barn mellom 7–13 år. Framtidajunior.no blir mykje brukt i skulen, men nettstaden blir også mykje brukt i fritida.
I 2025 har 106.000 brukarar vore innom Framtidajunior.no, ein auke på 4,7 prosent. Auken i brukarar som kjem direkte til Framtidajunior.no har meir enn dobla seg samanlikna med året før.
I 2025 har me publisert 668 artiklar på Framtidajunior.no og 9 kvissar. I 2024 har me publisert 531 artiklar og 8 kvissar.
Framtidajunior.no har gjennomført fem skrivekonkurransar i 2025. Totalt kom det inn over 900 bidrag frå barn over heile landet. Dei beste tekstane er publisert på meiningar-sidene til Framtidajunior.no. Den første skrivekonkurransen var eit samarbeid med Tid for ti-aksjonen til Foreningen Les og Klimafestivalen Junior, og vinnarklassen fekk utdelt premien på Bergen offentlege bibliotek med klima- og miljøvernministeren til stades.
Framtida Junior intervjua Maya, Joanna, Philip og Marie i desember. Dei er fire av tolv barn som har arrangert Barnas fredsprisfest 2025. Foto: Vilde Standal Bøyum
Framtida Junior har hatt fleire miljøjournalistkurs og kurs i bokbading og bokmelding i Stord, Fitjar og Bærum. SKL gav støtte til å gi ut ei miljøutgåve og til miljøjournalistkurs i Sunnhordland.
Framtida Junior fekk støtte av Fritt Ord i 2025 til å laga ein artikkelserie og ei temaavis om krig og fred. Redaksjonen har intervjua barn frå heile Noreg, frå Kirkenes til Sogn – og me har intervjua barn med krig tett på kroppen, både i Ukraina og Gaza og me har intervjua barn som er flyktningar, frå både Russland og fleire afrikanske land. Og me har skrive om beredskap, vernepliktige, diplomati og fredsarbeid.
I desember fekk Framtidajunior.no og Framtida.no tildelt 500.000 kroner i innovasjonsstøtte frå Medietilsynet. Mesteparten av støtta skal gå til å laga oppdatert design på framsida på Framtidajunior.no, og ein debattportal og ein app for Framtidajunior.no og marknadsføring til skular.
Framtida Junior-redaktør Svein Olav B. Langåker delte ut diplom til Erik, Solvei, Theo og Dennis i vinnarklassen 7A ved Lone skule. Foto: Ragnar Rørnes, Klimafestivalen Junior
Framtida Junior – papiravis
I samarbeid med Hallingdølen, Hordaland, Os og Fusaposten, Sogn Avis, Sunnhordland og ABC Startsiden starta LNK papiravisa Framtida Junior i 2017. Målet har vore å bidra til å finansiera meir journalistikk på nynorsk for barn gjennom Framtida Junior gjennom abonnement og laussal av avisa. Avisene har allereie bidratt mykje inn i samarbeidet, med både gratis abonnementssystem, marknadsføring og innhald til papiravisa.
Avisa blei i starten trykt av Sunnhordland og Hordaland, men i 2025 måtte Framtida Junior skifta trykkeri og laussal forsvann. Høgare portokostnader og trykkekostnader og bortfall av gratistenester gjorde at avisa berre kom ut fire gonger i 2025 til dei kring 300 abonnentane som var igjen. Siste utgåva av Framtida Junior kom i november, og avisa vil ikkje koma ut som abonnementsavis meir.
Lesedigg og Lesedigg-klubben
Framtida Junior-redaksjonen driv Lesedigg.no. Tenesta skal hjelpa barn å finna kjekke bøker å lesa.
I lag med Høgskulen på Vestland og Stord folkebibliotek har me sidan 2023 drive med forsøk med ein leseklubb for barn frå 4.–6. trinn; Lesediggklubben. Klubben arrangerer fleire opne samlingar i biblioteket der me les høgt, snakkar om bøkene med barna og gjer ulike aktivitetar til bøkene. Prosjektet har mål av seg til å skapa ein modell for korleis ein kan skapa leselyst og få meir aktivitet i biblioteka.
LESEGLEDE: Salomon (9) frå Stord vil ha lesediggklubb fleire plassar i Noreg slik at fleire barn skal få oppdaga den store lesegleda. Foto: Svein Olav B. Langåker
Nynorske læremiddel for framandspråklege
Mangelfull opplæring for framandspråklege er eit tema LNK har hatt på dagsordenen dei siste åra. Mange nynorskkommunar nyttar framleis bokmål som opplæringsmål for framandspråklege. Ifølgje ei undersøking Noregs Mållag gjennomførte sommaren 2025, 46 av nynorskkommunane opplæring på nynorsk for vaksne framandspråklege. Fire av desse kommunane har òg opplæring i bokmål. Det talet er LNK ikkje nøgd med.
I mange kommunar er det overlate til rektorane og dei som underviser kva skriftspråk som blir nytta i vaksenopplæringane. Dette meiner LNK er uheldig. Slike saker bør forankrast politisk. Derfor oppmodar LNK kommunepolitikarane om å ta tilbake den politiske styringsretten på dette området.
Eit av argumenta for å velja bokmål som opplæringsmål, er at det finst altfor få læremiddel på nynorsk for denne gruppa, og at det som finst, er for dårleg. Fram til 2019 har tilfanget auka, ikkje minst takka vera det arbeidet Kompetanse Noreg (no HK Dir) gjer og støtta dei har gjeve. For første gong sidan 2016 lyste HK Dir i 2025 ut 1,5 millionar i ny støtte til nynorske læremiddel.
LNK har i fleire år arbeidd for at det kjem fleire midlar til fleire læremiddel på nynorsk.
LNK er medlem i ei arbeidsgruppe i HK Dir og bidreg der til å setja desse spørsmåla på dagsordenen. Dagleg leiar er medlem i denne gruppa.
Trond Salte er lektor og jobbar som prosjektleiar for Meir mål i Rogaland i regi av LNK, Rogaland Mållag og Noregs Mållag. Foto: Mia Torgersen Kolrud
Meir mål i Rogaland
Prosjektet «Meir mål i Rogaland» skal styrka nynorsk i skulen og skapa språkleg sjølvtillit blant unge i Rogaland. Me vil styrkja engasjementet for hjartespråket vårt, og bygga gode, positive og trygge haldningar til språk blant unge, foreldre og lærarar. Over 13 200 elevar i Rogaland har nynorsk som hovudmål i grunnskulen i skuleåret 2025/2026. Dette er eit av dei viktigaste kjerneområda til nynorsken, og fleire av nynorskkommunane her er i kraftig vekst. Likevel er det òg eit av områda der flest elevar skiftar skriftspråk i løpet av vidaregåande.
Fylkestinget i Rogaland gjorde slikt vedtak i sak 12/22: «Fylkestinget er nøgd med at det er gjennomført ei rekkje tiltak for å fremje nynorsk og eit godt og klart språk i Rogaland fylkeskommune dei siste åra. Fylkestinget ber fylkesdirektøren syta for at arbeidet held fram også i åra framover. » Diverre ser me lite til endring i fråfallet. Meldinga frå tilsette i skulen og elevane fortel at det er vanskeleg å vera nynorskbrukar. Dette er ei utfordring for kultur og identitet i Rogaland.
Sommaren 2024 inngjekk LNK ein avtale med Rogaland Mållag om prosjektet «Meir mål i Rogaland». Lektor Trond Salte starta i stillinga som prosjektleiar i november 2025, og i løpet av dei tre fyrste vekene var han med mållaget på Nynorskstafetten, der dei var i møte med båe grunnskular, vidaregåande skular og kommunetilsette i heile søre del av Rogaland.
Tysdag 4. november var det fagdag for alle lærarane i vidaregåande skule i fylket. Fagdagen i norsk var på Hetland vidaregåande skule, og her fekk me lyfta fram nynorsken med føredrag frå Synnøve Sætre frå Nynorsksenteret, nemnte Salte, og lærarar frå Molde vidaregåande skule som snakka om korleis dei jobba for å motarbeida språkskifte. Tilbakemeldingane frå lærarane var stort sett positive, og fagnettverksansvarleg for norsk i Rogaland fylkeskommune, Anne Lise Straube Fjeldså (avdelingsleiar St. Olav vgs), har bestemt at skulane i region 2 og 3 skal kopiera Molde-modellen for å bremsa språkskifte i overgangen frå grunnskule til vidaregåande, i tråd med fylkeskommunen sitt vedtak «Tiltak for å fremje nynorsk i Rogaland fylkeskommune» frå 2022.
Prosjektleiaren skal framover jobba for:
Kreative pedagogiske kursdagar og samlingar for lærarar
Nynorskkurs for foreldre
Skrivekurs for elevar
Skrivekonkurransar for elevar
Utvikling av digitale ressursar og pedagogiske opplegg
Forfattarar og skribentar på skulebesøk
Masterstipend til studentar som vil studera tiltak som hindrar språkskifte
Utvikla nye tiltak for å bidra til å auka språkleg sjølvtillit
Nynorskstafetten på besøk hos Hjelmeland-ordførar Anita Husøy Riskedal. Foto: Tonje Thorstad Kildal, NM
Høyringsfråsegner og påverknadsarbeid
LNK har kome med fleire høyringsfråsegner om dok 8-forslag om styrking av Språklova og bevaringsplan for nynorskarkiv.
Dei viktigaste språkpolitiske sakene for LNK i år har vore manglande stavekontroll på skriveprogram, finansiering av språkdelte klassar på ungdomstrinnet og læremiddel for innvandrarar.
LNK har deltatt i møte med politisk leiing i Kulturdepartementet om manglande stavekontroll for skriveprogram og andre viktige saker for nynorsken.
LNK har òg deltatt aktivt i Nynorsk forum og vore på budsjetthøyring i kommunalkomiteen for Nynorsk forum og snakka om behovet for midlar til læremiddel for vaksne innvandrarar og finansieringa av språkdelte klassar på ungdomstrinnet.
LNK har òg vore på møte og i kontakt med fleire rådgjevarar og representantar på Stortinget.
LNK deltok under Arendalsveka i år saman med fleire andre nynorskorganisasjonar, og dagleg leiar deltok i ein samtale om framtida til norsk språk i møte med KI og språkteknologi og kampen mot Silicon Valley.
Dagleg leiar har skrive fleire kronikkar, blant anna om nynorsk teksting på kino og strøymetenester saman med direktør i Språkrådet, Åse Wetås, som blei publisert i fleire aviser og ein kronikk om stavekontrollar saman med Nynorsk kultursentrum og Noregs Mållag som blei publisert i Klassekampen.
LNK har sendt ut fleire pressemeldingar i løpet året, om alt frå statsbudsjettet og stavekontroll på nynorsk til prosjekt Meir mål i Rogaland. LNK er nemnt 85 gonger i medieovervakingstenesta Retriever i 2025. Det er 16 fleire gonger enn i 2024.
F.v. Peder Lofnes Hauge (leiar i Noregs Mållag), Trude Storheim (statssekretær), Synnøve Marie Sætre (leiar av Nynorsksenteret) og Svein Olav Langåker (dagleg leiar av LNK).
Andre samarbeid og verv
LNK er medstiftar i Nynorsk kultursentrum som har hovudkontor i Ørsta, og avdelingar i Ulvik og Vinje. Tidlegare nestleiar i styret til LNK. Gunnar Strøm var rådsmedlem til desember 2023, medan Hallvor Lilleslett er vararepresentant. Då blei dagleg leiar rådsmedlem og Gunnar Strøm varamedlem.
LNK er medstiftar i Nynorsk Avissenter i Førde, saman med Firda Media as og Mediebedriftenes Landsforening (MBL). Dagleg leiar er styremedlem.
LNK er medstiftar i Nynorsk bedriftsforum, og dagleg leiar er styremedlem.
LNK driv Magasinett og Piron med utgangspunkt i langsiktige avtalar med dei to stiftingane. Begge avtalane vart reviderte i 2019. Dagleg leiar i LNK har vore styreleiar i begge stiftingane.
LNK har vore medlem i organisasjonen Nynorskfylket sidan tiltaket vart skipa i Førde i 2015. Etter regionreforma vart organisasjonen ført vidare som Nynorskfylket Vestland, no med fylkeskommunen Vestland som politisk og administrativ pådrivar. LNK er framleis med i nettverket, og dagleg leiar har vore med i arbeidsgruppa i forumet.
Dagleg leiar er òg medlem av Fagrådet for fagspråk og språk i samfunn og høgre utdanning hjå Språkrådet. Han er òg personleg valt inn som møtande vara i styret til Det Norske Samlaget, og er i tillegg rådsordførar for Litteraturselskapet Det Norske Samlaget. Dagleg leiar blei i februar 2025 òg personleg valt som styreleiar i Nynorsk pressekontor.
LNK er samarbeidspartnar til den nynorske barne- og ungdomsbokfestivalen Falturiltu og dagleg leiar er medlem programkomiteen til Falturiltuseminaret på Høgskulen på Vestlandet.
Dagleg leiar i LNK er med i juryen for Årets nynorskkommune. Frå 2022 blei det bestemt at prisen blir delt ut annakvart år. Neste utdeling er hausten 2026.
LNK er fast medlem om Forum nynorsk i opplæringa. Dagleg leiar møter fast i dette. I 2023 hadde Utdanningsdirektoratet ansvar for dette. Frå 2024 fekk òg Språkrådet eit delansvar for dette forumet.
Frå debattkurset på Eid vidaregåande skule. Foto: Svein Olav B. Langåker
Medlemer
Per 31. desember 2025 var 85 kommunar, tre fylkeskommunar og 17 regionråd/andre IKS medlemmar. Sande, Herøy og Vestnes sa opp medlemsskapen i 2024 og Stad og Vanylven i 2025. Utmeldingstida er to heile kalenderår etter oppseiinga er komen til styret. Dårleg kommuneøkonomi har gjort at fleire kommunar har vurdert medlemsskapen, men fleire av kommunane som har hatt saka til handsaming har landa på å halda fram med medlemskapen.
Medlemstal var per 31. desember 2019 126, det høgaste medlemstalet i LNK si historie. Av desse medlemene var 104 kommunar, fire fylkeskommunar og 18 regionråd/andre kommunale selskap. Grunna samanslåingar som følgje av kommune- og regionreformene vart talet på medlemer per 1. januar 2020 redusert til 85 kommunar, tre fylkeskommunar og 18 regionråd/andre IKS.
I løpet av 2025 var LNK på medlemsbesøk hjå 26 av medlemmane våre. Det er ny rekord.
Styre
På Landstinget 2025 gjekk Hallvor Lilleslet ut av styret, og Anne Sølvi Vatne inn i styret. Etter dette har styret i LNK vore sett saman slik:
Styreleiar: Sara Hamre Sekkingstad
Nestleiar: Nils Johan Svalastog Garnes
Styremedlem: Anne Sølvi Vatne
Styremedlem: Marie-Helene Hollevik Brandsdal
Styremedlem: Øyvind Strømmen
Ingen andre nynorsktiltak når så mange brukarar for så lite pengar som Framtida.no og Framtidajunior.no. Me er svært glade for at støtta frå Kulturdepartementet til Framtida.no og Framtidajunior.no held fram.
Samarbeidsavtalen med KLP har gjeve LNK ei inntekt på 300.000 kroner, og samarbeidsavtalen med Fagforbundet har gjeve LNK ei inntekt på 250.000 kroner. Støtta har blitt brukt til å gi gratis språkkurs for tilsette i medlemskommunane, og støtta nettsatsingane våre. Avtalane vart fornya i 2024 og varer ut høvesvis 2027 og 2028. Ein samarbeidsavtale med Hotell Bondeheimen gjev styret og tilsette gratis overnatting, t.d. ved styremøte og andre reiser til Oslo.
Me er svært glade og takknemlege for støtta frå desse og alle andre som har støtta drifta vår i løpet av året som har gått.
Framtidajunior.no og Framtida.no har òg blitt støtta av Utdanningsdirektoratet gjennom Magasinett.
LNK har òg hatt nokre inntekter frå debattkurs og leiing av debattar, samtalar og bokbad.
SKL har sponsa miljøjournalistkurs og miljøavisa til Framtida Junior med 15.000 kroner.
Økonomi
Samla rekneskap for 2025 syner eit årsresultat på 165 812 kroner. Av ein omsetnad på 8 mill. i 2025 var 3,3 mill. statstilskot frå Kulturdepartementet, 2,1 mill. medlemskontingent, medan resten var eigne inntekter; først og fremst prosjekttilskot og annonsesal, i tillegg til tilskot frå samarbeidspartnarane Fagforbundet og KLP. Ein samarbeidsavtale med Hotell Bondeheimen har ein verdi på om lag 100 000 (gjeld gratis overnatting for tilsette/styre), men denne summen er ikkje synleggjort i rekneskapen. Administrasjonen og Framtida Junior-redaksjonen har i lang tid hatt gratis lokale hos Mediehuset Sunnhordland i Leirvik på Stord, men betaler for dette frå august 2025.
Revisjon
Hovden og Vatne statsautoriserte revisorar i Ørsta er vald som revisor for LNK.
Administrasjon og redaksjon
Dagleg leiar har vore Svein Olav B. Langåker. Rekneskapsførar har vore ECIT Stord.
I 2025 har Framtida.no hatt ein redaksjon på noko over tre årsverk. Framtida Junior har hatt vel to journalistiske årsverk.
Redaksjonen har kontor i Oslo og på Stord. Prosjektmedarbeidar Trond Salte har kontakt ved Garborgsenteret på Bryne. Frå desember har Framtida Junior-journalist Synne Ulltang jobba frå Bergen.
Organisasjonen er lokalisert på Stord og i Oslo. I samsvar med § 3–3 i rekneskapslova er det med dette stadfesta at ein føresetnad om framleis drift er lagd til grunn ved utarbeiding av rekneskapen. Arbeidsmiljøet i LNK er godt. Det legemelde sjukefråveret har gått ned frå 4. kvartal i 2024 til null fråvere i 3. kvartal 2025. Det har heller ikkje vore skadar eller ulukker på arbeidsplassen. Kjønnsbalansen i leiinga og i styret er god. Styret og administrasjonen følgjer opp vedtatt strategi for mangfald, inkludering og rekruttering.
Klima og miljø
Styret vedtok berekraftstrategi for LNK i septembermøtet. Denne strategien legg vekt på å redusera klima- og naturressursavtrykket til organisasjonen. Berekraftig transport, effektiv bruk av servertenester, innkjøp og fremjing av medvit om berekraft er dei viktigaste tiltaka. Rutinar og utviklingsarbeid for effektiv bruk av servertenester blei starta på i 2025 og held fram i 2026.
LNK driv ikkje med aktivitetar som fører med seg ureining av det ytre miljøet.
__________________
Landssamanslutninga av nynorskkommunar (LNK) er ein kultur- og interesseorganisasjon for kommunar, fylkeskommunar og interkommunale føretak. Organisasjonen har som føremål å fremja nynorsk språk og kultur i offentleg verksemd. Alle kommunar, fylkeskommunar og interkommunale føretak som gjer bruk av nynorsk språk i skulen og/eller i administrasjonen, kan verta medlemer i LNK.
Frøland mottek prisen på 80 000 på årsmøtet til Den Norske Forfattarforening denne helga.
Juryen seier mellom anna dette om prisvinnar Frøland:
«I Tynne rivner av lys smeltar det vakre saman med det brutale, og desperasjon og depresjon blandar seg med håpet om at ting skal snu, at det trass alt skal gå bra. Historia vert fortalt på fleire tidsplan, i eit finstemt, presist og poetisk språk.»
«Mange opplevingar kan få menneska til å kjenne seg små. Tynne rivner av lys er ei allmenngyldig forteljing om dei mørke sidene av menneskelivet, men òg om det gjenstridige håpet som pregar vår felles reise som menneske.»
Tynne rivner av lys kom ut våren 2025 til svært gode meldingar.
Anne-Lise Frøland kjem frå Ålesund og bur i Oslo. Ho har gått på Forfattarstudiet i Bø. Tynne rivner av lys er den første romanen hennar og med denne har ho vunne Tarjei Vesaas» debutantpris 2025.
Ein studie viser at om elevar bruker nynorsk eller bokmål på skulen, påverkar kor mykje utdanning dei tar.
11 prosent av norske elevar bruker nynorsk på skulen. For mange av desse liknar nynorsk på dialekta dei snakkar. Det kan gi dei ein fordel, ifølge ein artikkel på Forskning.no.
Professor Morten Blekesaune ved Universitetet i Agder har sett på kor mykje utdanning 30 000 barn frå bygda i Sør-Noreg tok. Han fann ut at barn frå nynorskkommunar i gjennomsnitt tok 0,33 år lengre utdanning enn barn frå bokmålskommunar.
– Det kan høyrast lite ut, men i ein klasse på 30 elevar vil det bety at fem av desse ikkje tar to år ekstra utdanning som dei elles kunne tatt. Det svarar til ein mastergrad, seier professoren i artikkelen.
Han meiner skular bør vere oppmerksame på språk i undervisinga:
– Viss elevar møter eit skriftspråk på skulen som er langt frå den dialekta dei bruker heime, kan det føre til at desse elevane ikkje opplever skulen som like positiv. Det kan påverke kor lang utdanning dei tar.
Øygarden har Copilot som KI-verktøy. No har kommunen laga ein eigen agent, Ordsmed-Ivar, som kan hjelpa dei tilsette til endå betre nynorsk språkbruk.
Kommunikasjonssjef i Øygarden kommune, Vigleik Brekke, opplyser at Ordsmed-Ivar følgjer språkbruksplanen og språkplakaten til Øygarden kommune. Ved å nytta denne agenten, vert teksten omsett til nynorsk og kan gjera skrivestilen og klarspråket betre.
Må framleis kvalitetssjekka
Det er også mogleg å nytta dette verktøyet til å ta korrektur på nynorsktekst.
– Vi har testa agenten og må seia at resultatet er rimeleg godt. Dei aller fleste «fellene» vi har lagt inn i testtekstar er fanga opp slik at teksten vert korrekt. Men eitt og anna må vi retta opp når vi går gjennom teksten i etterkant. Uansett må vi ved bruk av KI, kvalitetssjekka teksten. Brukar vi verktøyet rett, kan vi læra av dette, seier han.
Basert på språkbruksplanen
Mange nyttar Copilot og andre KI-verktøy til å omsetja tekst frå bokmål til nynorsk.
– Det som er gjer Ordsmed-Ivar eksklusiv for oss er at vi har lagt inn instruksar som er basert på språkbruksplanen og språkbruksplakaten til Øygarden kommune. Dermed vil bruken av dette verktøyet fanga opp typiske ord, formuleringar og namn vi brukar i kommunen vår, seier Brekke.
Døme på instruksar som er lagt inn i agenten er:
a-infinitiv
skrivemåtar for alle råd og utval i kommunen
namn på institusjonar og føretak
lokale stadnamn
valfrie ord («nødvendig» i staden for «naudsynt», «behandla» i staden for «handsama», «skule» i staden for «skole», osb.)
bruk av titlar
garpegenitiv («arealdelen til kommuneplanen» i staden for «kommuneplanen sin arealdel»
aktiv setningsbygning
manglande bruk av hjelpeverb (styrer unna uttrykk som «Dokumentet sendast til kommunen innan 1. februar»)
Dei tilsette er oppmoda om å senda inn forslag til nye instruksar som kan leggjast inn i agenten.
Det norske sosiale mediet Hudd er no tilgjengeleg på nynorsk. Med nær 200 000 brukarar i Skandinavia tek selskapet endå eit steg i arbeidet med å byggje eit sosialt medium på brukarane sine premissar – og på norsk språkgrunn.
– Dette er ein stor dag! Det er viktig for nynorskbrukarane å møte språket sitt på alle område, også på internett. Me veit at mange har venta på Hudd på nynorsk, og eg vil takke Jæren Mållag som har stått på for å få dette til. Eg håpar mange fleire no vil registrere seg på Hudd, seier Peder Lofnes Hauge, leiar i Noregs Mållag i ei pressemelding.
Hudd har hatt sterk vekst i både Noreg, Sverige og Danmark det siste året, og nærmar seg no 200 000 brukarar. Plattforma er utvikla som eit alternativ til algoritmestyrte sosiale medium, med fokus på fellesskap, ro og ekte relasjonar.
– Nynorsk har vore etterspurt heilt frå starten. For oss handlar dette ikkje berre om språkval, men om identitet og kultur. Språk bind oss saman, og då skal nynorsken ha sin naturlege plass i Hudd. Difor er me svært glade for endeleg å kunne lansere nynorsk i appen, seier Eigil Arff Tarjem, dagleg leiar i Hudd i ei pressemelding.
– Lanseringa skjer under overskrifta «Me Huddast» – eit uttrykk som spelar på det å møtast, vere saman og byggje fellesskap. Me likar tanken på at nynorsken ikkje berre skal vere ei innstilling i ein meny, men noko som lever i språket mellom folk, seier Eigil Arff Tarjem.
Frå i dag kan kommunar søke om midlar til skulebibliotek. Regjeringa har meir enn dobla potten, frå 50 til 103,2 millionar kroner.
– Dette er eit ledd i eit stort nasjonalt leseløft som regjeringa har tatt initiativ til. Me vil dei neste fire åra prioritere minst ein milliard kroner ekstra samanlikna med i 2025 for å betra lesedugleikane og leselysta til elevane våre. Målet vårt er klart: norske barn og unge skal bli blant dei beste lesarane i verda, seier kunnskapsminister Kari Nessa Nordtun i ei pressemelding.
Kommunane kan frå i dag av søka på ein pott på 103,2 mill. kr til skulebibliotek gjennom Utdanningsdirektoratet, takka vera budsjetteinigheta med Raudt, SV, MDG og Sp. Midlane skal gå til personalressursar eller utvikling av kompetanse, for å styrka skulane sin pedagogiske bruk av biblioteka. Nytt av året er at det òg vil vera mogleg for kommunane å søkja om tilskot til å kjøpe inn bøker.
Kari Nessa Nordtun i ei pressemelding understrekar at tilskotet skal koma i tillegg til det kommunane sjølv bruker på bøker og utstyr til skulebibliotek, seier kunnskapsministeren.
Kraftig satsing på skulebibliotek sidan 2021
Regjeringa har i fleire budsjett prioritert og fått vedtatt midlar til skulebibliotek, og tilskottet er sjudobla frå 14,5 mill. kr i 2021, til 103,2 mill. kroner i 2026.
Det har vore stor interesse for skulebibliotekmidlar blant kommunane. I 2025 var det om lag 100 kommunar som søkte om midlar. Det var ein stor auke frå året før då 65 kommunar søkte. Nesten halvparten av kommunane som fekk innvilga tilskot i 2025 var anten nye søkjarar eller kommunar som tidlegare har fått avslag på søknadene sine.
Utdanningsdirektoratet behandlar søknadene frå kommunane, og har fastsett nokre krav til søknadene.
Kommunane som får tilskott for personalressursar må mellom anna ha ein plan for korleis skulebibliotek kan brukast aktivt som ein del av opplæringa. Kommunane må også forplikta seg til å delta i satsinga med eigne midlar.
Fem hovudtiltak i leseløftet
Skolebibliotek er eitt av fleire tiltak i regjeringa sitt leseløft. I 2026 vil regjeringa bruka 206 nye millionar kroner for å auka lesedugleikane til barn og unge, og skapa leselyst og leseglede. Dette kjem i tillegg til kjem i tillegg til eksisterande løyvingar, som mellom anna den nasjonale satsinga Tid for lesing, som blir vidareført. Totalt vil regjeringa bruka minst éin milliard kroner ekstra på satsinga dei neste fire åra.
Leseløftet:
Fleire bøker, både i barnehagen, i skulen og i skulebiblioteka
Mindre skjermbruk, særleg for dei yngste elevane
Ein lesekommisjon som mellom anna skal foreslå tiltak for å styrke lesedugleikane og leselysta til barn og unge, og komme med tilrådingar om kva som gir den beste leseopplæringa
Intensiv opplæring i lesing for elevar på alle trinn som strever med lesing
Barn og unge skal lesa kvar dag på skulen
– Lesing er nøkkelen til det meste i livet, og målet vårt er at norske barn skal bli dei beste lesarane i verda. Da må vi gjere meir av det vi veit fungerer, samtidig som vi må tora å tenka nytt. Arbeidarparti-regjeringa er i gang med eit stort leseløft, der vi set ei klar retning for lesesatsinga i norsk skule. Alle barn skal ha høve til å bli gode lesarar, seier Nordtun.
Vinje kommune ynskjer å arbeida meir heilskapleg med kommunikasjon, og klarspråk er heilt sentralt i dette arbeidet, fortel Kari Omdal Tveito i Vinje kommune.
– For å auka kompetansen om klarspråk hjå tilsette, har me mellom anna gjennomført kurset «På sakslista» for sakshandsamarar og andre som skriv mykje i jobben sin. Andre runde blei gjennomført i januar 2026, fortel Kari Omdal Tveito, som jobbar i avdeling for innovasjon og organisasjon i Vinje kommune.
Kari Omdal Tveito fortel om gode effektar av språkarbeidet i Vinje kommune. Foto: Vinje kommune
Kurs for leiarar
Kommunen ynskte også å ha eit komprimert kurs for leiarar, som har eit særskilt ansvar for kommunikasjon. På dette kurset var dei viktigaste klarspråkprinsippa sentrale, men som ein sterk nynorskkommune var det også naturleg å bruka noko tid på å snakka om nynorsk – styrkar, utfordringar og aktuelle problemstillingar.
Dagen etter kurset for leiarane, hadde kommunen ein praktisk arbeidsdag for nokre utvalde avdelingar i kommunen.
Praktisk arbeidsdag for å forbetra malar
Målet for denne dagen var å starta opp arbeidet med å forbetre malar og standardtekstar me brukar i kommunen.
– Det var svært nyttig for oss å arrangera denne dagen i samarbeid med LNK og Jostein Fretland, som har halde kursa i klarspråk for oss tidlegare. Jostein losa oss gjennom arbeidsdagen med solid kunnskap og nyttige tips i det praktiske arbeidet, seier Kari Omdal Tveito.
Dagen starta med ein felles gjennomgang av prinsippa for malarbeidet, før deltakarane jobba i grupper med å forbetra nokre av malane dei brukar.
Jostein Avdem Fretland har hatt fleire kurs for Vinje kommune det siste året. Foto: Kari Omdal Tveito
– Me samla tilsette frå ulike avdelingar denne arbeidsdagen, der dei aller fleste hadde deltatt på eit av kursa Jostein hadde halde tidlegare. Avdelingane som var med på fyrste arbeidsdag var byggesak, planavdelinga, teknisk drift, og PPT. I tillegg deltok arkivleiar og kommunikasjonsmedarbeidarar, fortel Kari Omdal Tveito.
Systematisk klarspråkarbeid
Vinje kommune vil jobba systematisk med å forbetra malane dei brukar i kommunen framover, og vil gjennomføra arbeidsøkter med ulike avdelingar.
– Me har som mål at all informasjon frå Vinje kommune skal bli formidla i eit klart, korrekt og brukartilpassa språk. Me veit at det tek tid å endra skrivevanar, og vil difor arbeida systematisk over fleire år for å få til denne endringa.
Malarbeid planavdleinga og kursansvarleg for LNK, Jostein Avdem Fretland. Foto: Kari Omdal Tveito
Vinje kommune starta det systematiske arbeidet med klarspråk våren 2025.
– Det er gledeleg å sjå at tilsette som har vore på kurs allereie kommuniserer på ein meir klar og brukartilpassa måte. Eg opplever også at fleire har ei betre forståing av kva klarspråk er. I min jobb får eg ofte tekstar til språkvask, og stadig oftare er bestillinga om eg kan sjå gjennom teksten med klarspråkaugo – det er eit godt teikn, slår Kari Omdal Tveito fast.
I 2026 skal Vinje kommune halda fram med å gjera klarspråk meir kjent for alle tilsette, og auka kompetanse gjennom kurs og andre tiltak.
– Førebels har me gjennomført ein ny runde med kurset «På sakslista» i starten av januar. Me vil også jobba jamt og trutt med å forbetra malar og tekstar me brukar i kommunen, og har til no avtalt arbeidsøkter med avdelingar i helse og omsorg for å jobba med malane dei brukar, avsluttar Kari Omdal Tveito.
Jorunn Simonsen Thingnes og Fredrik Hope har forska på språkbruksplanane til nynorskkommunane. Dei er tydelege på kor viktige kommunane er for språket.
– I utgangspunktet er rolla som kommunane har enormt viktig. Det er kommunane som tilbyr språket til innbyggjarane – mykje meir enn staten gjer. Kommunane følgjer innbyggarane frå vogge til grav. Samstundes ser me at staten er mykje meir regulert og forska på enn kommunane, seier Jorunn Simonsen Thingnes, førsteamanuensis ved Høgskulen på Vestlandet.
– Det er litt påfallande lite merksemd om kommunane, seier Fredrik Hope, konservator ved Nynorsk kultursentrum.
Språkrådet kartleggjer årleg språkbruken i ulike delar av staten. Men noko liknande for kommunane finst ikkje. Nyleg har språkforskarane publisert ein vitskapleg artikkel i tidsskriftet Maal og Minne om språkbruksplanane til nynorskkommunane.
Konservator Fredrik Hope med siste utgåve av Maal og minne. Foto: Maria Fet, Nynorsk kultursentrum
Meir regulert i andre land
I andre språksamfunn, til dømes i Europa, er det meir regulert kva språk som blir brukt i ulike område. I Noreg har kommunane høve til å til å stilla språkkrav til staten, men staten stiller ikkje andre krav til språk i kommunane enn det som står i opplæringslova og det som står i formålsparagrafen til språklova.
– Tydelegare regulering kunne gjera det lettare å realisera språkpolitikken. Men viss reguleringa blir strengare, kan språkpolitikken bli mindre tilpassa lokale forhold, vedgår Fredrik Hope.
Forvirring om språkvedtak
I forskinga på språkbruksplanane, har forskarane merka seg at det er litt forskjell på korleis kommunane oppfattar dei viktige språkvedtaka dei kan gjera.
– Det verkar som det er ein del forvirring rundt kva administrasjonsspråk, språkvedtak og opplæringsspråk er og betyr i praksis, påpeikar Fredrik Hope.
Alle kommunar kan vedta kva språk staten skal skriva til dei på. Det er regulert i ei eiga forskrift og blir kalla språkvedtak. I tillegg kan kommunane vedta administrasjonsspråk i kommunane, altså kva språk kommunane vil bruka sjølv. Den nye opplæringslova seier òg at kommunane skal vedta opplæringsspråk for kvar skule i lokal forskrift.
Jorunn Simonsen Thingnes er førsteamanuensis ved Høgskulen på Vestlandet. Foto: Kristianne Marøy
Tilrår rettleiar
Forskarane tilrår at LNK og gjerne òg Språkrådet og KS lagar ein rettleiar for korleis kommunane kan laga ein språkbruksplan. I ein slik rettleiar kan kommunane få råd om kva dei bør vera obs på og kva som kan vera døme på god språkpolitikk.
– Ein slik rettleiar kan gje nokre svar. Men alle kommunar bør sjølv jobba med spørsmålet: kva betyr det å fremja nynorsk? Likestilling er ikkje nok, slik Eli Bjørhusdal ved Høgskulen på Vestlandet har synt gjennom si forsking, understrekar Jorunn Simonsen Thingnes.
119 fleire førsteklassingar i Rogaland har nynorsk som opplæringsmål i dette skuleåret. Andelen nynorskelevar aukar blant dei yngste elevane. – Eit lurt val! seier nynorskagent og lektor Trond Salte.
I ni kommunar i Rogaland har talet på førsteklassingar med nynorsk som opplæringsmål auka dette skuleåret. Det viser ferske tal frå Utdanningsdirektoratet. I Strand kommune har andelen nynorskelevar auka mest. Her har det blitt 49 fleire førsteklassingar med nynorsk dette året.
13 240 elevar har no nynorsk som opplæringsmål i Rogaland. Det utgjer 20,7 prosent av elevane i fylket. For dei tre yngste kulla i barneskulen har delen av elevane med nynorsk auka sidan sist skuleår. 21,9 prosent av førsteklassingane har nynorsk dette året, medan talet var 19,7 prosent førre skuleår.
Trond Salte er lektor og jobbar som prosjektleiar for Meir mål i Rogaland i regi av LNK, Rogaland Mållag og Noregs Mållag. Foto: Mia Torgersen Kolrud
Viktig val
Rogaland Mållag, Noregs Mållag og Landssamanslutninga av nynorskkommunar har gått saman for å styrka nynorsk i skulen i Rogaland. Lektor Trond Salte er prosjektleiar for prosjektet Meir mål i Rogaland. Han er godt nøgd med at fleire foreldre vel nynorsk for ungane sine.
– Det er veldig kjekke tal! Vel du nynorsk som opplæringsmål for barna dine, får dei mykje gratis. Solid forsking viser at opplæring i nynorsk gjev elevane ei betre språkleg forståing og auka språkleg medvit, og mange av dei same kognitive fordelane som andre tospråklege får. Er du språkleg sterk og medviten, har du eit godt utgangspunkt for å klara deg godt både fagleg og sosialt på skulen, seier Trond Salte.
Særleg ansvar for å fremja nynorsk
– Fleire skular og kommunar har jobba godt det siste året for å informera foreldre om fordelane med å gå i nynorskklasse, seier Trond Salte. Han minner òg om at språklova, som byrja å gjelda for fire år sidan, har gjeve alle offentlege organ eit særleg ansvar for å fremja nynorsk som det minst brukte skriftspråket.
Viktig å bygga språkleg sjølvtillit
I motsetnad til dei yngste elevane, er det fleire ungdomsskuleelevar som byter frå nynorsk til bokmål. På 10. trinn er det dette skuleåret 61 færre nynorskelevar enn sist skuleår. Nynorskdelen har gått ned frå 19 prosent til 17,8 prosent.
– Språkskiftet i løpet av ungdomsskulen og vidaregåande er ei utfordring. Me jobbar med fleire tiltak for å bremsa dette. Lærarane og skuleleiarane er svært viktige i arbeidet for å gje elevane språkleg sjølvtillit og nynorskkompetanse, avsluttar Trond Salte.
Her er kommunane i Rogaland der talet på nynorskelevar på 1. trinn aukar:
Jorunn Simonsen Thingnes og Fredrik Hope har forska på språkbruksplanane til nynorskkommunane. Dei oppmodar fleire kommunar til å vedta nye språkbruksplanar.
– Det har skjedd enormt mykje på kort tid. No er språklova gjeldande lov, og alle offentlege organ har eit ansvar for å fremja nynorsk. Og så har du alt som har skjedd med det digitale og språkteknologien, seier Jorunn Simonsen Thingnes, førsteamanuensis ved Høgskulen på Vestlandet.
Nyleg har ho og Fredrik Hope, konservator ved Nynorsk kultursentrum, publisert ein vitskapleg artikkel i tidsskriftet Maal og Minne om språkbruksplanane til nynorskkommunane.
Av 117 kommunar med nynorskskular, hadde berre 39 planar for korleis kommunen skal bruka nynorsk. Forskarane har gått gjennom desse dokumenta for å sjå korleis kommunane som har ein plan, går fram for å fremja nynorsk.
Konservator Fredrik Hope med siste utgåve av Maal og minne. Foto: Maria Fet, Nynorsk kultursentrum
Dei færraste er oppdaterte etter ny språklov
Den nye språklova frå 2022 slår fast at alle delar av det offentlege har eit særskild ansvar for å fremja nynorsk, sidan nynorsk er mindre brukt enn bokmål. Eitt av måla med artikkelen er å finna ut om dei kommunale språkbruksplanane var oppdaterte til å møta dette kravet.
– Det er slåande kor lite synleg språklova er i språkbruksplanane, seier Fredrik Hope. Han synest òg det er overraskande kor mykje talemål er nemnt samanlikna med tema som er viktige for å ta vare på skriftspråket.
– Det er òg overraskande lite om leiaransvar. Viss me ser til for eksempel NRK, så ser me kva leiarar har å seia for å få til endring for meir nynorsk, understrekar han.
– Det har skjedd enormt mykje på kort tid, seier Jorunn Simonsen Thingnes, førsteamanuensis ved Høgskulen på Vestlandet, og viser til språklova og alt som har skjedd med det digitale og språkteknologien. Foto: Kristianne Marøy
Fleire med prestisje i nyare planar
Innanfor forskinga på språkplanlegging, snakkar ein om prestisjeplanlegging. Det vil seia politiske mål og tiltak for å auka prestisjen til eit språk.
– Utan prestisje, så blir ikkje språket valt av folk, seier Fredrik Hope.
Forskarane har funne at det er ein forskjell på kommunale dokument vedteke før og etter den nye språklova. I dei som er vedteke etterpå er det fleire som har prestisjepunkt om at dei skal fremja nynorsk.
– Men korleis aukar ein prestisjen til nynorsk?
– Det kan vera å gi gode argument for nynorsk som eit moderne språk med ein levande skriftkultur og synleggjera at nynorsk har ei framtid. Og å bidra til ein kunnskapsauke og peika på leiaransvar, fortel Fredrik Hope.
Stord sin språkbruksplan er eit godt eksempel, meiner forskarane. Dei har mål om å vera ein språkpolitisk aktør for både å gjera det enklare å vera nynorskbrukar, og å styrkja nynorsk i ein nasjonal samanheng.
Jorunn Simonsen Thingnes og Fredrik Hope presenterer forskinga si på språkbruksplanar. Foto: Eli Bjørhusdal
Saknar medvit om språkbyte
Innanfor skule og barnehage finn språkforskarane lite spesifikke tiltak i språkbruksplanane. Om lag éin av tre nynorskbrukarar byter til bokmål innan dei fyller 20 år. Språkforskarane saknar meir medvit om dette.
– Det er få som skriv om mindretalsposisjonen som nynorsken er i, seier Jorunn Simonsen Thingnes. Som forslag til tiltak nemner forskarane synging og lesing på nynorsk, digitale tenester på nynorsk, nynorsk leseveke og besøk av Målungdommen på ungdomsskulane.
Viktigast at planen er i bruk
Forskarane har funne fleire spor etter den tidlegare malen som LNK har utvikla for språkbruksplanar i kommunane. Seinare kan dei tenkja seg å forska på korleis prosessen med ein slik språkbruksplan er i ein kommune, og i kva grad planane blir følgde.
– Det er interessant å finna ut om og eventuelt korleis språkbruksplanane blir brukte, eller om dokumenta kviler i skrivebordsskuffa, seier Fredrik Hope.
Gjennom å senda planen på høyring til mållag, skular og andre, og gjennom forankring hjå leiarane i kommunen og di meir han er kjent, di lettare blir det at han blir brukt, trur forskarane.
Les andre delen av intervjuet med språkforskarane neste veke!
Me bruker cookies og andre tekniske løysingar for å forbetra opplevinga di av nettstaden vår, analysera bruksmønster og levera relevante annonser. I den oppdaterte personvernerklæringa vår kan du lesa meir om kva for informasjon me samlar inn og korleis denne blir brukt.
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these cookies, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may have an effect on your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
