Heim Innspel I Kommune-Noreg breier bokmålsveldet om seg, til stillteiande aksept frå lokalt folkevalde

I Kommune-Noreg breier bokmålsveldet om seg, til stillteiande aksept frå lokalt folkevalde

På tide med eit språkpolitisk taktskifte, skriv leiar i Noregs Mållag, Peder Lofnes Hauge.

Det er mykje bra i regjeringa sitt framlegg til ny språklov. Det kanskje viktigaste er føremålet.

Lova skal sikre norsk som samfunnsberande språk, sørge for reell jamstilling mellom bokmål og nynorsk, og ho slår fast at det offentlege har eit særleg ansvar for å verne om og fremje nynorsk som det minst brukte språket i Noreg. Denne formuleringa må føre til eit taktskifte i norsk språkpolitikk. Noregs Mållag ser på den nye språklova som eit politisk ynske frå nasjonale styresmakter om å ta tilbake makta over språkpolitikken.

Det norske demokratiet er meir enn nasjonalforsamlinga. I Kommune-Noreg breier bokmålsveldet om seg, til stillteiande aksept frå lokalt folkevalde. Kommunane er mellom dei viktigaste språkpolitiske aktørane i Noreg vi snakkar minst om.

Mellom 356 nyansar av kommunegrått møter nynorsken både bøller og bestevener. Det går nok eit tydeleg skilje mellom kjerneområda og randsonene, men jamvel nynorskkommunar bryt lova og driv nynorsken ut av skulekrinsar og klasserom. Kommunedirektørar gjer seg til kjeltringar for å saldere budsjett, og rektorar motarbeider nynorsken. Alle velsigna av passive kommunestyrerepresentantar som med si likesæle set sitt godkjendstempel. Dette er også Noreg.

Nynorskelevane er ikkje andrerangselevar, men mange av dei får beint fram ei dårlegare lese- og skriveopplæring enn bokmålselevane. Ofte manglar nynorske lærebøker, og digitale læremiddel som berre finst på bokmål, dominerer i klasseromma. Elevar går i språkblanda klasser, stikk i strid med lova, og lærarane er ofte ikkje språkmektige nok til å kunne drive forsvarleg nynorskopplæring.

Når skuleeigar ikkje tar ansvaret sitt, må også nasjonale styresmakter på bana. Det må førast tilsyn med at nynorskelevane får rettane sine etter opplæringslova, inkludert retten til læremiddel på nynorsk. Når den nye språklova er på plass, bør det første som skjer vere at regjeringa greier ut korleis det offentlege Noreg – inkludert norske kommunar – følgjer opp dei språklege interessene og rettane til innbyggjarane. Dei må legge eit slikt nytt og oppdatert faktagrunnlag på bordet i ei melding til Stortinget. Berre slik kan dei folkevalde stake ut kursen for ein ny og offensiv språkpolitikk i tråd med ambisjonane i lova dei snart skal vedta.

NYNORSK INSPIRASJON

Seks fine julebøker på nynorsk

Mange skular og barnehagar bruker adventstida til høgtlesing kvar dag. Her får du tips til fleire gode bøker på nynorsk med god...

Vil gi utviklingsstøtte til fleire nynorske produksjonar i Den kulturelle skulesekken

Kulturtanken, Seanse, Høgskulen i Volda og fleire fylkeskommunar samarbeider om å få meir nynorsk i Den kulturelle skulesekken i ei heilt ny...

Voss herad er Årets nynorskkommune: – Det same som verdsmeister i nynorsk

Kulturdepartementet heidrar Voss herad for klar og tydeleg informasjon på nynorsk under koronakrisa. – OL-og VM-medaljer har me i bøtter...

Fem bibliotek kan bli nynorskfyrtårn

På landsmøtet i Noregs Mållag i helga lanserer direktør i Nynorsk kultursentrum Per Magnus Finnanger Sandsmark ei ny satsing på nynorskformidling i...

Tips til digital litteraturformidling på nynorsk

Kreativiteten i den digitale litteraturformidlinga blømer i desse koronatider! Utlånet av digitale bøker har auka dramatisk etter at biblioteka stengde. Her har me samla fleire tips...
Foto: Colourbox

Her finn du digitale skuleressursar på nynorsk

Her får du hjelp til å finna digitale ressursar på nynorsk til bruk i skulen. Stengde skular og digital heimeskule viser kor viktig det...

MEST LESE

Mange elevar ventar på nynorskbøkene – i år igjen

Noregs Mållag anslår at rundt 3.500 elevar på kvart kull av påbygg og studiespesialiserande har nynorsk som hovudmål og blir ramma av...

Ål kåra til Noregs kulturkommune

Ål kommune vart under Arendalsuka utropt til Noregs kulturkommune 2021. Kommunen vann fram i konkurranse med Bergen, Hammerfest og...

SV krev betre nynorskopplæring i lærarutdanningane

Fleire undersøkingar viser at lærarstudentar får altfor lite undervisning i nynorsk gjennom utdanninga si. No vil SV endra på dette.

Godt å møtast til festspel igjen

Festspelpublikummet i Ørsta og Volda fekk høyre og sjå programpostar med både Hallstein Bronskimlet, bibelspråk, konspirasjonsteoriar, frisk popmusikk og eksperimentell tango.