Heim Innspel I Kommune-Noreg breier bokmålsveldet om seg, til stillteiande aksept frå lokalt folkevalde

I Kommune-Noreg breier bokmålsveldet om seg, til stillteiande aksept frå lokalt folkevalde

På tide med eit språkpolitisk taktskifte, skriv leiar i Noregs Mållag, Peder Lofnes Hauge.

Det er mykje bra i regjeringa sitt framlegg til ny språklov. Det kanskje viktigaste er føremålet.

Lova skal sikre norsk som samfunnsberande språk, sørge for reell jamstilling mellom bokmål og nynorsk, og ho slår fast at det offentlege har eit særleg ansvar for å verne om og fremje nynorsk som det minst brukte språket i Noreg. Denne formuleringa må føre til eit taktskifte i norsk språkpolitikk. Noregs Mållag ser på den nye språklova som eit politisk ynske frå nasjonale styresmakter om å ta tilbake makta over språkpolitikken.

Det norske demokratiet er meir enn nasjonalforsamlinga. I Kommune-Noreg breier bokmålsveldet om seg, til stillteiande aksept frå lokalt folkevalde. Kommunane er mellom dei viktigaste språkpolitiske aktørane i Noreg vi snakkar minst om.

Mellom 356 nyansar av kommunegrått møter nynorsken både bøller og bestevener. Det går nok eit tydeleg skilje mellom kjerneområda og randsonene, men jamvel nynorskkommunar bryt lova og driv nynorsken ut av skulekrinsar og klasserom. Kommunedirektørar gjer seg til kjeltringar for å saldere budsjett, og rektorar motarbeider nynorsken. Alle velsigna av passive kommunestyrerepresentantar som med si likesæle set sitt godkjendstempel. Dette er også Noreg.

Nynorskelevane er ikkje andrerangselevar, men mange av dei får beint fram ei dårlegare lese- og skriveopplæring enn bokmålselevane. Ofte manglar nynorske lærebøker, og digitale læremiddel som berre finst på bokmål, dominerer i klasseromma. Elevar går i språkblanda klasser, stikk i strid med lova, og lærarane er ofte ikkje språkmektige nok til å kunne drive forsvarleg nynorskopplæring.

Når skuleeigar ikkje tar ansvaret sitt, må også nasjonale styresmakter på bana. Det må førast tilsyn med at nynorskelevane får rettane sine etter opplæringslova, inkludert retten til læremiddel på nynorsk. Når den nye språklova er på plass, bør det første som skjer vere at regjeringa greier ut korleis det offentlege Noreg – inkludert norske kommunar – følgjer opp dei språklege interessene og rettane til innbyggjarane. Dei må legge eit slikt nytt og oppdatert faktagrunnlag på bordet i ei melding til Stortinget. Berre slik kan dei folkevalde stake ut kursen for ein ny og offensiv språkpolitikk i tråd med ambisjonane i lova dei snart skal vedta.

NYNORSK INSPIRASJON

Kurstilbod for skular og barnehagar

Arbeidet for å styrkja språkopplæringa i det offentlege er ei prioritert oppgåve for Landssamanslutninga av nynorskkommunar (LNK). Kursa våre blir administrerte og gjennomførte av Fretland...

Språklova: Dette er dei viktige paragrafane for nynorskkommunane

Frå og med 1. januar 2022 er nynorsk og bokmål formelt jamstilte og likeverdige språk på alle samfunnsområde. Formålet med lova er...

Har kommunen din levert høyringssvar om ny opplæringslov?

Arbeidet med ny opplæringslov er svært viktig for nynorskelevane og nynorskkommunane. LNK oppmodar alle medlemskommunane sine om å setja tydelege krav til...

Nytt samarbeid skal styrka nynorsken i barnehagane

Pirion og Sunnfjord kulturskule har laga til ei digital kursrekkje som skal hjelpa til med å styrkja nynorskarbeidet i barnehagane.

Seks fine julebøker på nynorsk

Mange skular og barnehagar bruker adventstida til høgtlesing kvar dag. Her får du tips til fleire gode bøker på nynorsk med god...

Vil gi utviklingsstøtte til fleire nynorske produksjonar i Den kulturelle skulesekken

Kulturtanken, Seanse, Høgskulen i Volda og fleire fylkeskommunar samarbeider om å få meir nynorsk i Den kulturelle skulesekken i ei heilt ny...

MEST LESE

Kan nokon snart skru av internett?

Internett har tatt kontroll over norske klasserom. Vi må endre den digitale skulekvardagen. Internett har kome for å bli. Det opnar verda og både spreier...

Høgre vil svekkje nynorsken for å styrkje ungdomsskulen

– Ungdomsskulereforma til Høgre er eit dårleg skjult åtak på nynorsken, seier leiar i Noregs Mållag, Peder Lofnes Hauge. Høgre vil fjerne karakteren i skriftleg...

Jorid Lekve Eide blir ny arenaleiar ved Haugesenteret

Jorid Lekve Eide er tilsett som ny arenaleiar ved Haugesenteret i Ulvik. Ho tek over etter Geir Netland som etter 10 år i stillinga...

Aina Basso er årets festivalforfattar på Falturiltu

Aina Basso har turnert landet rundt med spennande formidlingar og til hausten vil Falturiltu løfta fram heile forfattarskapen hennar under årets tema: FAKTISK og...