Heim Nyhende Bokmålsdominansen har skulda for målbyte

Bokmålsdominansen har skulda for målbyte

Korkje foreldre, lærarar eller skuleleiing har så mykje å seie for at mange nynorskelevar byter til bokmål i skulen. Hovudårsaka er den massive bokmålspåverknaden.

 

Slik er det i alle fall om ein legg til grunn det Proba samfunnsanalyse har funne ut ved tre skular i det som blir rekna som randsonene for nynorsk.

Enklare med bokmål

Rapporten viser at elevane opplever at bokmål er enklare, fordi nesten alt dei les, er på bokmål. Dei vil ha eit skriftspråk som fungerer som arbeidsverktøy for dei i skulekvardagen. Og korkje lærarar, skuleleiing eller foreldre ser ut til å ha hatt noko å seie for byte av målform, går det fram av rapporten, som forskingsinstituttet har laga på oppdrag frå Utdanningsdirektoratet.

– Inntrykket vårt var at elevane sjølve reflekterte lite over at skulen kunne ha ei rolle i valet deira av målform. Elevane peika heller på den meir generelle bokmålsdominansen, seier prosjektleiar Pia Dybvik Staalesen i Proba samfunnsanalyse.

– Mange av elevane vi intervjua, synest det er enklare med bokmål. Ikkje fordi språket er enklare i seg sjølv, men fordi dei ser og les bokmål nesten overalt og på den måten blir stødigare i den målforma, seier ho.

Skulane passive

Men det går òg fram av rapporten at skulane ikkje gjer noko særleg for å styrkje nynorsken eller hindre språkbyte heller.

Bakgrunnen for rapporten, som Proba samfunnsanalyse har laga saman med forskarar ved Høgskulen i Oslo og Akershus, er sluttrapporten til ei ressursgruppe som Kunnskapsdepartementet oppretta i 2012, og som foreslo tiltak som kan motverke flukta frå nynorsk til bokmål i skulen. Ressursgruppa meinte det var behov for meir kunnskap om språkskifte.

No kan det altså sjå ut til at det eine tiltaket som verkeleg kan nytte, er at nynorsken får ein større og meir synleg plass i samfunnet.

Ulik vurdering

Av rapporten går det òg fram at det er store variasjonar mellom lærarutdanningane i korleis dei vurderer norskkompetansen hos studentane. Vurderingsformene for bokmål og nynorsk er som regel ulike for grunnskulelærarstudentane. Bokmål blir i hovudsak nytta på skuleeksamen og nynorsk på heimeeksamen eller liknande.

Rapporten viser òg at det er stor uvisse om korleis kompetansen i nynorsk og bokmål skal gå fram av vitnemålet. (©NPK)

NYNORSK INSPIRASJON

Språklova: Dette er dei viktige paragrafane for nynorskkommunane

Frå og med 1. januar 2022 er nynorsk og bokmål formelt jamstilte og likeverdige språk på alle samfunnsområde. Formålet med lova er...

Har kommunen din levert høyringssvar om ny opplæringslov?

Arbeidet med ny opplæringslov er svært viktig for nynorskelevane og nynorskkommunane. LNK oppmodar alle medlemskommunane sine om å setja tydelege krav til...

Nytt samarbeid skal styrka nynorsken i barnehagane

Pirion og Sunnfjord kulturskule har laga til ei digital kursrekkje som skal hjelpa til med å styrkja nynorskarbeidet i barnehagane.

Seks fine julebøker på nynorsk

Mange skular og barnehagar bruker adventstida til høgtlesing kvar dag. Her får du tips til fleire gode bøker på nynorsk med god...

Vil gi utviklingsstøtte til fleire nynorske produksjonar i Den kulturelle skulesekken

Kulturtanken, Seanse, Høgskulen i Volda og fleire fylkeskommunar samarbeider om å få meir nynorsk i Den kulturelle skulesekken i ei heilt ny...

Voss herad er Årets nynorskkommune: – Det same som verdsmeister i nynorsk

Kulturdepartementet heidrar Voss herad for klar og tydeleg informasjon på nynorsk under koronakrisa. – OL-og VM-medaljer har me i bøtter...

MEST LESE

Språksjov-Linda vedgår: – Mange vil gjerne inn i skåpet mitt

Dette er det andre intervjuet i årets sommarserie. Mykje moro og mange bilete av den fargerike vossingen og sjefen for den populære...

Guri Vesaas får Storegutprisen under Litteraturdagane 2022

På Litteraturdagane i Vinje blir tidlegare redaktør i Det Norske Samlaget, Guri Vesaas, heidra med Storegutprisen. Ho får prisen spesielt for den...

Rekordtal for nynorskinnhald i Store norske leksikon

I over 100 år var Store norske leksikon (SNL) nesten berre på bokmål. Men etter at SNL og Nynorsk kultursentrum gjekk saman...

Miljøstøtte frå Vestland til Framtida Junior

Framtida Junior vil laga til miljøjournalistkurs for barn og unge fleire stader i Vestland no i haust, og gje ut ei miljøutgåve...