Heim Nyhende Bokmålsdominansen har skulda for målbyte

Bokmålsdominansen har skulda for målbyte

Korkje foreldre, lærarar eller skuleleiing har så mykje å seie for at mange nynorskelevar byter til bokmål i skulen. Hovudårsaka er den massive bokmålspåverknaden.

 

Slik er det i alle fall om ein legg til grunn det Proba samfunnsanalyse har funne ut ved tre skular i det som blir rekna som randsonene for nynorsk.

Enklare med bokmål

Rapporten viser at elevane opplever at bokmål er enklare, fordi nesten alt dei les, er på bokmål. Dei vil ha eit skriftspråk som fungerer som arbeidsverktøy for dei i skulekvardagen. Og korkje lærarar, skuleleiing eller foreldre ser ut til å ha hatt noko å seie for byte av målform, går det fram av rapporten, som forskingsinstituttet har laga på oppdrag frå Utdanningsdirektoratet.

– Inntrykket vårt var at elevane sjølve reflekterte lite over at skulen kunne ha ei rolle i valet deira av målform. Elevane peika heller på den meir generelle bokmålsdominansen, seier prosjektleiar Pia Dybvik Staalesen i Proba samfunnsanalyse.

– Mange av elevane vi intervjua, synest det er enklare med bokmål. Ikkje fordi språket er enklare i seg sjølv, men fordi dei ser og les bokmål nesten overalt og på den måten blir stødigare i den målforma, seier ho.

Skulane passive

Men det går òg fram av rapporten at skulane ikkje gjer noko særleg for å styrkje nynorsken eller hindre språkbyte heller.

Bakgrunnen for rapporten, som Proba samfunnsanalyse har laga saman med forskarar ved Høgskulen i Oslo og Akershus, er sluttrapporten til ei ressursgruppe som Kunnskapsdepartementet oppretta i 2012, og som foreslo tiltak som kan motverke flukta frå nynorsk til bokmål i skulen. Ressursgruppa meinte det var behov for meir kunnskap om språkskifte.

No kan det altså sjå ut til at det eine tiltaket som verkeleg kan nytte, er at nynorsken får ein større og meir synleg plass i samfunnet.

Ulik vurdering

Av rapporten går det òg fram at det er store variasjonar mellom lærarutdanningane i korleis dei vurderer norskkompetansen hos studentane. Vurderingsformene for bokmål og nynorsk er som regel ulike for grunnskulelærarstudentane. Bokmål blir i hovudsak nytta på skuleeksamen og nynorsk på heimeeksamen eller liknande.

Rapporten viser òg at det er stor uvisse om korleis kompetansen i nynorsk og bokmål skal gå fram av vitnemålet. (©NPK)

NYNORSK INSPIRASJON

Tilbyr digitalt språkkurs for kommunetilsette

Øygarden kommune har utarbeidd eit digitalt språkkurs som handlar om grunnleggjande nynorsk grammatikk og oppgåver undervegs. Kurset er lagt inn i KS Læring. Deltakarane vert...

Klar med nynorskkurs for lærarar

Kurset er laga for at lærarar som skal bruka nynorsk og undervisa i nynorsk skal bli trygge nynorskbrukarar. På oppdrag frå Bergen kommune har Nynorskkommunane...

Kurstilbod for skular og barnehagar

Arbeidet for å styrkja språkopplæringa i det offentlege er ei prioritert oppgåve for Landssamanslutninga av nynorskkommunar (LNK). Kursa våre blir administrerte og gjennomførte av Fretland...

Språklova: Dette er dei viktige paragrafane for nynorskkommunane

Frå og med 1. januar 2022 er nynorsk og bokmål formelt jamstilte og likeverdige språk på alle samfunnsområde. Formålet med lova er...

Har kommunen din levert høyringssvar om ny opplæringslov?

Arbeidet med ny opplæringslov er svært viktig for nynorskelevane og nynorskkommunane. LNK oppmodar alle medlemskommunane sine om å setja tydelege krav til...

Nytt samarbeid skal styrka nynorsken i barnehagane

Pirion og Sunnfjord kulturskule har laga til ei digital kursrekkje som skal hjelpa til med å styrkja nynorskarbeidet i barnehagane.

MEST LESE

Nynorsk rettskriving

Færre elevar har nynorsk som hovudmål

No har ein av ni elevar nynorsk som opplæringsmålform. Leiar ved Nynorsksenteret er ikkje overraska, men ser det òg i samanheng. 11,4 prosent av norske...

Nynorskkommunane støttar økonomisk likestilling for Det Norske Teatret

Styret i Nynorskkommunane – LNK stiller seg bak Tett gapet – aksjonen for å auka tilskotet til Det Norske Teatret. Nynorskteateret i hovudstaden manglar 30...
Språkrådet og språkdirektør Åse Wetås meiner den nye læreplanen kan svekkje den samla norskkompetansen til elevane. Foto: Moment Studio/Språkrådet

Undersøking: Nynorsken står svakt i lærarutdanninga

I ei undersøking går det fram at mange lærarstudentar kan fullføre studiet utan å bli vurderte i nynorsk. Over 70.000 elevar her i landet...

BankID også på nynorsk

I 20 år har BankID vore tilgjengeleg på bokmål og engelsk. No er nynorsk eit alternativ for dei som ønskjer det. Nyheita om at BankID...