Heim Nyhende – Bør styrke sidemålsopplæringa

– Bør styrke sidemålsopplæringa

– Kunnskapsministeren har ved fleire høve sagt at ho er uroa over at mange elever byter frå nynorsk som hovudmål til bokmål. Men svaret på dette er ikkje å svekkje sidemålsordninga ytterlegare, heiter det eit brev underskrive av fleire kjende forfattarar. 

– Utdanningsdirektoratet har levert eit framlegg til ein ny læreplan i norsk. Før sommaren skal regjeringa ta stilling til dette framlegget. Utgangspunktet var å rydde opp i den gjeldande læreplanen og såleis lette arbeidspresset på lærarane. Diverre har denne ryddejobben gått hardt ut over sidemålsordninga, noko som skader posisjonen nynorsk har i skulen. Me er difor svært skeptiske til dette framlegget om ny læreplan, skriv forfattarane. 

Både Oskar Stein Bjørlykke, Kjartan Fløgstad, Åsmund Forfang, Ragnar Hovland, Paal-Helge Haugen, Per Olav Kaldestad, Marit Kaldhol, Rønnaug Kleiva, Eldrid Lunden, Karin Moe, Erna Osland, Arild Stubhaug, Einar Økland, Eirik Ingebrigtsen og Lars Amund Vaage har skrive under på oppropet. 

– Stridsspørsmålet er kor mykje nynorsk bokmålselevane skal lære. Utdanningsdirektoratet sitt svar er krystalklårt: ikkje så mykje som i dag. Men ei god opplæring i sidemålet sikrar grunnlaget for ei språkleg jamstilling. Det sikrar at nynorskbrukarane kan nytte språket sitt over alt, og det sikrar den nynorskkompetansen ein treng for å kunne halde oppe nynorsk tekstproduksjon og å lære opp nye nynorskbrukarar. Dette kan ikkje erstattast med ein tidleg introduksjon av nynorske bøker og generelle refleksjonar over språk. Nynorsk er eit nasjonalt språk, og ei svekking av den skriftlege sidemålsopplæringa kan få alvorlege konsekvensar, held dei fram. 

Dei viser også til at Kunnskapsministeren ved fleire høve har sagt at ho er uroa over at mange elever byter frå nynorsk som hovudmål til bokmål.

– Men svaret på dette er ikkje å svekkje sidemålsordninga ytterlegare. Det avgjerande for elevar som byter språk, er kva status nynorsk har. Opplever elevane nynorsk som lite viktig, blir språkskiftet stort. Framlegget frå direktoratet seier at kunnskap i sidemålet ikkje skal målast likt med kunnskapen i hovudmål, og at undervisninga skal avsluttast i andre klasse i studiespesialiserande på vidaregåande skule. Dette er ei svekking av ambisjonane for sidemålsopplæringa, og i praksis ei svekking av nynorsk i område med bokmål som hovudmål. Framlegget til ny læreplan skaper difor eit endå større rom for språkskifte. Kunnskapsministeren stiller rett diagnose, men nyttar heilt feil medisin, skriv forfattarane. 

– Dess lågare den ålmenne sidemålskompetansen i samfunnet er, dess større vert presset på nynorskbrukarane. Svekkjer ein sidemålsordninga, svekkjer ein nynorsken. Underteikna forfattarar vil difor be regjeringa avvise framlegget til Utdanningsdirektoratet.

 

NYNORSK INSPIRASJON

Tilbyr digitalt språkkurs for kommunetilsette

Øygarden kommune har utarbeidd eit digitalt språkkurs som handlar om grunnleggjande nynorsk grammatikk og oppgåver undervegs. Kurset er lagt inn i KS Læring. Deltakarane vert...

Klar med nynorskkurs for lærarar

Kurset er laga for at lærarar som skal bruka nynorsk og undervisa i nynorsk skal bli trygge nynorskbrukarar. På oppdrag frå Bergen kommune har Nynorskkommunane...

Kurstilbod for skular og barnehagar

Arbeidet for å styrkja språkopplæringa i det offentlege er ei prioritert oppgåve for Landssamanslutninga av nynorskkommunar (LNK). Kursa våre blir administrerte og gjennomførte av Fretland...

Språklova: Dette er dei viktige paragrafane for nynorskkommunane

Frå og med 1. januar 2022 er nynorsk og bokmål formelt jamstilte og likeverdige språk på alle samfunnsområde. Formålet med lova er...

Har kommunen din levert høyringssvar om ny opplæringslov?

Arbeidet med ny opplæringslov er svært viktig for nynorskelevane og nynorskkommunane. LNK oppmodar alle medlemskommunane sine om å setja tydelege krav til...

Nytt samarbeid skal styrka nynorsken i barnehagane

Pirion og Sunnfjord kulturskule har laga til ei digital kursrekkje som skal hjelpa til med å styrkja nynorskarbeidet i barnehagane.

MEST LESE

Språkrådet ber avisene sikre nynorskdelen i framtida

Nynorskavisa Kvinnheringen kan publisere Amedia-tekstar og meiningsinnlegg på bokmål, men trur ikkje dei vil skrive mindre nynorsk framover. – Det som overraska mest var nok...

Litteraturbåten Epos inviterer til litteraturcruise i Hardanger heile sommaren!

No kan du bli med den gamle bokbåten på tur blant bøker, bølger og bygder i Hardanger! Den 61 år gamle båten Epos har vore...

Nynorsk litteratur der ute – og heim igjen

Korleis har litteratur på mindretalsspråket nynorsk enda opp med å vinne internasjonale prisar? Og kvar går vegen vidare? Dette er nokre av spørsmåla du kanskje...

Nynorsk og bokmål må inn i Grunnlova

Det er på høg tid å grunnlovfesta norsk som nasjonalt hovudspråk i Noreg og grunnlovfesta jamstillinga mellom bokmål og nynorsk. Den formelle likestillinga mellom bokmål...