Måndag kunne Graver-utvalet endeleg levere frå seg eit ferdig framlegg til ei modernisert «Kongeriket Norges/Noregs grunnlov», for første gong på både bokmål og nynorsk.
Dermed er den gamle dansk-norske teksten – siste gongen oppdatert i 1903 – eit steg nærare den historiske kistebotnen. No skal stortingsrepresentantane vurdere om det ferske framlegget skal behandlast vidare i Stortinget, slik at vi eventuelt får ei oppfriska Grunnlov til grunnlovsjubileet i 2014.
Moderniseringsutvalet fekk oppdraget frå Stortinget i vår og har vore leidd av jussprofessor Hans Petter Graver.
– Grunnlova står sterkt i det norske folk. Derfor er det ønskjeleg at ho er forma slik at så mange som råd kan forstå ho. Vi håper at vi med framlegga våre har vore med på å leggje grunnlaget for at Grunnlova kan halde fram med å vere viktig for dei generasjonane som kjem, seier utvalsleiaren.
På begge målformer
Bakgrunnen for at Stortinget utnemnde utvalet, var at tidlegare Frp-Leiar Carl I. Hagen i mai foreslo ein modernisert tekst på bokmål, som professor emeritus Finn-Erik Vinje hadde laga. Men kontroll- og konstitusjonskomiteen meinte at framlegget ikkje var heilt slik dei ønskte det, og dei ville dessutan ha ein parallell versjon på nynorsk.
Mens framlegget frå Vinje og Hagen var meir konservativt og nærare den gjeldande Grunnlova, er dei nye tekstane meir i pakt med den gjeldande rettskrivinga for bokmål og nynorsk. Men mykje av høgtidspreget har fått stå. Det har også ein del meir gammalmodige ord og omgrep, slik som regal (statlege økonomiske særrettar), sportlar (statleg gebyr) og milde stiftingar (religiøse og velgjerande stiftingar).
Nynorsken midt imellom
Utvalet har lagt nynorskversjonen «mellom den nynorske tradisjonen og bokmålsversjonen».
– Det har likevel ikkje vore til å unngå at nynorskomsetjinga har komme til å liggje relativt nært opptil bokmålsversjonen i forma, skriv utvalet i rapporten sin og legg ikkje skjul på at nynorsken til tider kan vere litt stiv.
– Fri omsetjing til ein nynorsk som heldt seg til dei klassiske nynorske stilideala fyndig, klar og korthogd, hadde gjort det umogleg å formulere til dømes § 100 (ytringsfridomsparagrafen red.mrk.) utan ei presiserande tolking, skriv dei.
Med seg i utvalet har Graver hatt førsteamanuensis i juss Eirik Holmøyvik, rådgivarane Øystein Baardsgaard og Bård Eskeland i Språkrådet og spesielrådgivar Kyrre Grimstad i stortingsadministrasjonen.
Grunnlovsendringar krev to tredels fleirtal på Stortinget. Viss Stortinget skal kunne vedta den «nye» Grunnlova til grunnlovsjubileet i 2014, må framlegget vere klart før 28. september. (NPK)
