Heim Nyhende – Nynorsken har gjort Noreg til eit moderne land

– Nynorsken har gjort Noreg til eit moderne land

– Nynorsk har gjort Noreg til eit språk- og kulturpolitisk moderne land, sa Ottar Grepstad i kveld under sin siste årstale om tilstanden for nynorsk skriftkultur.  

 

– Den som kan meir enn eitt språk, same kor gjensidig forståelege dei er, får fleire tankar i hovudet. Å møte nynorsk gir også innvandrarane eit breiare bilete av det å leve i Noreg i det 21. hundreåret, slo Grepstad fast. 

I dei 11 tidlegare årstalane har ikkje Grepstad spart på verken statistisk dokumentasjon eller politisk polemikk. Denne gongen snakka han utan brodd mot nokon og  framheva i staden den eigenverdien han meiner nynorsk har. Gjester frå heile landet hadde kome til Ivar Aasen-tunet for å høyre den siste  årstalen. Etterpå lanserte Det Norske Samlaget boka «Draumen om målet» med alle dei tolv  årstalane Grepstad har halde frå 2001 til 2012. Talane er blitt samanlikna med den norske  sentralbanksjefens årstale og den amerikanske presidentens årlege tale om rikets tilstand.

Bolivia er landet med flest offisielle språk
Årstalen blei halden på Den europeiske språkdagen, og internasjonale perspektiv prega  både analyse og argumentasjon.

– Kvart femte språk som er dokumentert i dag, var lite kjent før Noreg blei ein oljenasjon, sa Grepstad, som meinte at ein tredel av alle språka i verda er skriftlause. Jamført med all verdas språk er både bokmål og nynorsk robuste språk med ei trygg framtid, sa Grepstad.

Han framheva at mange makthavarar tenkjer annleis om språk i dag enn for 30, 60 og 90 år sidan. Med ei rekkje døme viste han kor mykje språkpolitikken har endra seg i land etter land verda rundt. Grepstad viste mellom anna til Bolivia. Dette landet med 10 millionar innbyggjarar har heile 37 offisielle språk.

Nesten 800 000 har nynorskbakgrunn
Til bruk i årstalen hadde sosialøkonomen Asbjørn Torvanger laga ein demografisk analyse av talet på nynorskbrukarar. Studien viser at 780 000 nolevande nordmenn har, har hatt  eller vil få nynorsk som hovudmål i skulen. I 1985 hadde kvar femte nordmann ein slik  nynorskbakgrunn, i 2011 godt og vel kvar sjette.

– Nynorskbrukarane har vore fleire enn offentleg språkpolitikk har føresett, og dei er blitt færre enn den same språkpolitikken har greidd å hindre, sa Ottar Grepstad i den siste årstalen om tilstanden for nynorsk skriftkultur.

NYNORSK INSPIRASJON

Språklova: Dette er dei viktige paragrafane for nynorskkommunane

Frå og med 1. januar 2022 er nynorsk og bokmål formelt jamstilte og likeverdige språk på alle samfunnsområde. Formålet med lova er...

Har kommunen din levert høyringssvar om ny opplæringslov?

Arbeidet med ny opplæringslov er svært viktig for nynorskelevane og nynorskkommunane. LNK oppmodar alle medlemskommunane sine om å setja tydelege krav til...

Nytt samarbeid skal styrka nynorsken i barnehagane

Pirion og Sunnfjord kulturskule har laga til ei digital kursrekkje som skal hjelpa til med å styrkja nynorskarbeidet i barnehagane.

Seks fine julebøker på nynorsk

Mange skular og barnehagar bruker adventstida til høgtlesing kvar dag. Her får du tips til fleire gode bøker på nynorsk med god...

Vil gi utviklingsstøtte til fleire nynorske produksjonar i Den kulturelle skulesekken

Kulturtanken, Seanse, Høgskulen i Volda og fleire fylkeskommunar samarbeider om å få meir nynorsk i Den kulturelle skulesekken i ei heilt ny...

Voss herad er Årets nynorskkommune: – Det same som verdsmeister i nynorsk

Kulturdepartementet heidrar Voss herad for klar og tydeleg informasjon på nynorsk under koronakrisa. – OL-og VM-medaljer har me i bøtter...

MEST LESE

Gratis boktips til nettsidene til bibliotek og skular

No kan du få siste bokmeldingar, bokomtalar og forfattarintervju frå Lesedigg.no direkte inn på nettsidene til biblioteket eller skulen din. I juni opna den nye...

125 årsjubileum for Tarjei Vesaas : – Kanskje den fremste litteraturen som er skriven i dette landet

Som tenåring gjekk Tore Renberg til lokalavisa for å kjøpe eit portrett av forfattaridolet sitt, medan kultur- og likestillingsminister Anette Trettebergstuen framleis sit med...

Språksjov-Linda vedgår: – Mange vil gjerne inn i skåpet mitt

Dette er det andre intervjuet i årets sommarserie. Mykje moro og mange bilete av den fargerike vossingen og sjefen for den populære...

Guri Vesaas får Storegutprisen under Litteraturdagane 2022

På Litteraturdagane i Vinje blir tidlegare redaktør i Det Norske Samlaget, Guri Vesaas, heidra med Storegutprisen. Ho får prisen spesielt for den...