Hardanger og Voss folkemuseum er i gang med forprosjektet til det som kan bli eit nasjonalt hardingfelesenter.
– Dette blir ikkje først og fremst eit besøkssenter for turistar, forklarar nyleg tilsett prosjektleiar Ann Kristin Kjerland.
Museet ønskjer i staden at fokuset skal vere på instrumentet, utøvaren og musikken. Det betyr i praksis å sjå på kva utøvarane, felemakarane og formidlarane treng for å bringe tradisjonar vidare og styrkje levekåra for framtida.
Unikt
Hardingfela er eit heilt særskilt instrument. Den fint dekorerte fela har fire overstrengar, som ein fiolin, men i tillegg har ho fleire understrengar, såkalla resonansstrengar. Den eldste bevarte hardingfela stammar truleg frå 1651 og vart laga av lensmann Ole Jonsen Jaastad i Ullensvang.
– Vi har vore flinke til å samle gamle gjenstandar og folkeminne, der var vi tidleg ute her i Noreg, seier Kjerland. – Men den immaterielle kulturarven, samværsformer som speling og dansing, har vi ikkje vore like medvitne om.
Unesco definerer i konvensjonen om vern av den immaterielle kulturarven frå 2003, som Noreg slutta seg til i 2007, oppgåva slik: Det å ta vare på dei kulturelle uttrykka som finst berre i det einskilde landet.
– Det er berre vi i heile verda som har hardingfeler, og felemakarane våre forvaltar ein 5-600 år lang tradisjon. Det er viktig å halde denne kompetansen levande, seier Kjerland.
Finne det som trengst
Ann Kristin Kjerland tok til som prosjektleiar for forprosjektet 1. februar, og ho skal levere rapporten sin i februar 2013. Med seg på laget har ho ei fagleg styringsgruppe med folk frå Ole Bull-akademiet, Arne Bjørndal-samlinga, Hardanger spelemannslag, Hordaland fylkeskommune, Hardangerrådet og Hardanger og Voss folkemuseum. Dei tre siste har løyvd midlar til forprosjektet, og Hardangerrådet finansierte tidlegare søknaden til forprosjektet.
– Forprosjektet skal seie noko om kva senteret skal jobbe med, og korleis det skal finansierast. Jobben min no blir å greie ut behova på feltet, både hjå utøvarane og for kulturen, seier prosjektleiaren, som sjølvsagt håpar dette vil munne ut i eit hovudprosjekt, eit nasjonalt hardingfelesenter. Kjerland er sjølv lokalisert hjå Hardanger og Voss museum si avdeling på Utne. Kvar eit eventuelt senter skal liggje, er eit av spørsmåla forprosjektet skal svare på.
