Den norske kyrkja har 11 biskopar. Ingen av desse er nynorskbrukarar. Kyrkja har problem med å oppfylla pliktene sine i forhold til mållova, skriv leiar i Rogaland Mållag,Kirsten Bryne Tegle, i eit lesarbrev.
Tegle er overbevist om at ein nynorskbrukar i bispekollegiet vil styrkje kyrkja som kulturinstitusjon og viser til språkmeldinga.

– Den siste stortingsmeldinga om språkpolitikk (2008) seier følgjande om forholdet mellom språk og kultur: «Norsk språk har ikkje lenger ein like sjølvsagd posisjon og status i det norske samfunnet som tidlegare. For alle folk er språket det viktigaste kulturuttrykket. Som kulturnasjon har vi difor ei plikt både overfor oss sjølve og verda elles til å ta vare på vårt eige språk. Det overordna målet for språkpolitikken byggjer på den erkjenninga at norsk er kløyvd i to skriftspråk. Desse er formelt likestilte, men har i røynda svært ulike rammevilkår. Det er behov for eit meir heilhjarta og systematisk arbeid for å styrkja nynorsk språk og den nynorske skriftkulturen på brei basis». Den norske kyrkja bør velja å spela ei aktiv rolle i arbeidet for å nå denne språkpolitiske målsetjinga, skriv Bryne Tegle.

Ho viser også til at det i i Rogaland er fleirtal av nynorskkommunar og nøytrale kommunar og meiner det er eit argument for å gjere språk til ein faktor i utnemninga av ny biskop.

Les lesarbrevet her.

Måndag vert det avsparkkonferanse for det planlagde barnekultursenteret på Sand.

Forfattar Maria Parr kjem. Språkdirektør Sylfest Lomheim kjem, Olaug Nilssen, Ivar Nygaard, Ketil Kolstad og ei rekkje andre innleiarar kjem og. Til Sand i Suldal. På avsparkkonferanse for Senter for barnekultur.

Mange krefter arbeider no med å etablere eit senter for barnekultur på Sand i Suldal kommune. Det er Rasmus Løland-stiftinga og Ryfylkemuseet som står bak planane om eit nasjonalt senter for barnekultur i Ryfylke, og målet er å få opne i 2011. Saka har fått støtte i Suldal kommune og har også fått ein merknad i statsbudsjettet.

– Me ser for oss at dette skal vere ein base der alle som arbeider med barn og unge kan ause frå. Det handlar om å vere eit ressurssenter for formidling av kultur for barn. Mykje av dette vil naturleg nok vere nettbasert. Me ser ikkje for oss store folkevandringar til Ryfylke. Barnehagar, skular og kulturskular vil vere nære samarbeidspartnarar. Tidleg språkstimulering er viktig for livslang læring og god, tilgjengeleg litteratur er ein føresetnad for å få dette til, har dagleg leiar i Løland – stiftinga tidlegare uttalt om innhaldet i senteret.

LNK er ein av stiftarane bak Rasmus Løland – markeringa.

Frp vil fjerne alle kommunar som har mindre enn 15.000 innbyggarar.
Reformen må bli gjenomført av ein slags frivillig tvang, seier nestleiar i Frp, Per Sandberg til VG.

– Det bør gjennomførast ein demokratireform basert på frivillige kommunesamanslåingar der det vert sett ein viss minstenorm for kommunestorleik, og der det vert gitt sterke insentiv til kommunane slik at dei finn saman, heiter det i det nye partiprogrammet.

Dersom forslaget vert gjennomført vil det bety at 362 kommunar her i landet vert fjerna. Blant desse er store deler av medlemskommunane til LNK.

Tal frå Grunnskolens informasjonssystem (GSI)viser at berre 36 elever i Nord-Trøndelag har nynorsk som hovudmål. Det er 333 færre elevar enn det var for åtte år sidan, skriv Trønder – Avisa.

Forfattar Torvald Sund meiner saka er eit paradoks og trur ikkje nynorsken trass i desse tala vil døy ut.

– Eg oppfattar at dialektane står sterkt, og at fleire brukar det i det daglege, også skriftleg. SMS-språket som føregår på dialekt er meir likt nynorsk enn bokmål, seier han til Trønder – Avisa. 

Leiar i Noregs Mållag, Hege Myklebust er klar over utviklinga i fylket.

– Det er veldig synd, for eg meiner nynorsk står godt til dialektane i Trøndelag, seier ho til Trønder – Avisa.

Nedgangen i elevar som har nynorsk som hovudmål er også merkbar andre stadar i landet. I 2000 var det 88.413 nynorskelever her i landet, mot 82.357 i 2008.

Myklebust trur det ligg fleire forklaringar bak desse tala.

– Mykje har nok noko med demografi å gjere. Nynorsk har vore mest utbredt i bygdene, og når folk flyttar frå bygdene til meir bynære strøk har det gått ut over nynorsken. Samstundes er det som regel bygdeskulene som vert lagde ned, meiner Myklebust.

I Nord-Trøndelag er det i dag nynorskelever i Steinkjer, Levanger og Frosta, mens også Høylandet, Inderøy, Namsos, Nærøy og Verdal var på lista for åtte år sidan.

I fjor lasta ein halv million nordmenn ned gratisvara OpenOffice. Det er ein auke på 67 prosent frå året før.

Den halve millionen inneber både nynorsk- og bokmålsversjonen.

– Nynorskversjonen utgjer omlag 10 prosent av den totale mengda nedlastingar, og det har halde seg stabilt dei siste åra, fortel Martin Hauge i stiftinga Åpent kontorprogram på norsk som har som si hovudoppgåve å omsetje og marknadsføre OpenOffice på norsk.

Statistikk OpenOffice
Statistikk fra 2008 frå Åpent kontorprogram på norsk.

Då Open Office byrja kome på norsk i 2003, var nynorskdelen av nedlastingar oppe i 17 prosent. Hauge fortel at det høge talet frå 2003 heng saman med at store deler av skuleverket i Møre og Romsdal byrjka bruke OpenOffice med ein gong det kom på nynorsk.

Om OpenOffice:
OpenOffice er eit gratis-alternativ til Micorsoft si Office-pakke. OpenOffice kan takle både Microsoft Office sine dokumenttypar og filtypen Open Document Format (OFD). Fornyingsminister Heidi Grande Røys har nyleg bestemt at ODF skal vere ein offentleg standard.

I fjor lasta ein halv million nordmenn ned gratisvara OpenOffice. Det er ein auke på 67 prosent frå året før.

Den halve millionen inneber både nynorsk- og bokmålsversjonen.

– Nynorskversjonen utgjer omlag 10 prosent av den totale mengda nedlastingar, og det har halde seg stabilt dei siste åra, fortel Martin Hauge i stiftinga Åpent kontorprogram på norsk som har som si hovudoppgåve å omsetje og marknadsføre OpenOffice på norsk.

Statistikk OpenOffice
Statistikk fra 2008 frå Åpent kontorprogram på norsk.

Då Open Office byrja kome på norsk i 2003, var nynorskdelen av nedlastingar oppe i 17 prosent. Hauge fortel at det høge talet frå 2003 heng saman med at store deler av skuleverket i Møre og Romsdal byrjka bruke OpenOffice med ein gong det kom på nynorsk.

Om OpenOffice:
OpenOffice er eit gratis-alternativ til Micorsoft si Office-pakke. OpenOffice kan takle både Microsoft Office sine dokumenttypar og filtypen Open Document Format (OFD). Fornyingsminister Heidi Grande Røys har nyleg bestemt at ODF skal vere ein offentleg standard.

Matminister Lars Peder Brekk (Sp) vil ha fylka til å konkurrere om å bli best på økologisk matproduksjon.

Tysdag lanserte Brekk ein handlingsplan for å få økologisk produksjon og forbruk opp på 15 prosent her i landet. I dag blir 5 prosent av jordbruksarealet drive økologisk.

Fleire fylke og kommunar har kome langt i å nå 15-prosentmålet medan andre har kome kortare. No skal det lysast ut ein konkurranse mellom fylka om å bli føregangsfylke for økologisk produksjon. Føregangsfylka skal prioriterast ved tildeling av pengar til økologisk produksjon.

– Fylke som ikkje kan dokumentere omlegging, skal nedprioriterast ved tildeling av utviklingsmidlar, heiter det i planen.

Lars Peder Brekk seier til NTB at konkurransen vil gjera det meir attraktivt for fylka å satse på økologisk produksjon. Han viser til at det er viktig å byggje ut nettverk for økologisk produksjon i kommunar og fylke.

– Når nokon startar økologisk produksjon kjem fleire etter, seier Brekk. (©NPK)

Leiar i Språkrådet, Sylfest Lomheim, støttar Tor Fuglevik i at aviser som praktiserer språkleg intoleranse heller ikkje bør få pressestøtte.

I Klassekampen laurdag seier Lomheim at når språkmeldinga frå Kulturdepartementet uttrykkjer eit ønskje om at avisredaksjonane skal praktisere språkleg fridom, så må journalistar som skriv norsk få bruke det språket dei praktiserar. Han peikar vidare på at det er meir vesentleg kva språkleg toelranse ei stor avis praktiserer enn ei mindre avis.

Tor Fuglevik er direktør for medieselskapet Modern Times Group og styremedlem i Språkrådet. Han tok førre veke til orde for at det bør bli eit krav til pressestøtte at redaksjonane lar journalistane bruke nynorsk.

Les heile saka her.

I eit debattinnlegg i Dagnes Næringsliv går Tor Fuglevik inn for at nynorskbruk skal vera eitt av kriteria for morgondagens pressestøtteordning.

– Vi har vore inne på dette verkemiddelet tidlegare, men ikkje konkludert. Dette er ei sak vi no tar med inn i diskusjonane om arbeidsprogrammet og politikken vår, seier Berit Rekve, leiar for Mediemållaget.

Tor Fuglevik meiner at det er feil at staten gjev 1300 millionar kroner i momsstøtte til norske mediehus som praktiserer bokmålsmonopol. Han meiner at Stortinget bør nytte høvet ved handsaminga av språkmeldinga «Mål og meining» til å endre på denne politikken.

– Stortinget kan gje departementet lovheimel til å setje som vilkår for framtidig pressestøtte at dei nasjonale mediehusa ikkje berre tillet papir- og nettjournalistane sine å skrive nynorsk, men aktivt arbeider for ein bestemt del nynorsk. Så får det sjølvsagt vere opp til mediehusa å takke nei til pressestøtte for å kunne halde fram å skrive berre på bokmål, påpeikar Tor Fuglevik i debattinnlegget.

Les innlegget her.

Lærarar må ha ei positiv haldning til nynorsken for å sikre god læring, meiner lærarane Pål Wiik og Torill Tørjesen som har jobba med prosjektet «Sidemålsløftet» på Holmlia skole i Oslo sidan 2005.

– Negative haldningar til nynorsken kjem til uttrykk sjølv om ikkje lærarane seier det høgt. Er lærarane negativt innstilte får dei heller ikkje elvane med seg.

Det var noko av bodskapen frå Holmlia-lærarane til deltakarane på den nasjonale lesekonferansen Koz me txt som Lesesenteret ved Universitetet i Stavanger arrangerer tysdag og onsdag denne veka.

Wiik og Tørjesen nemner eksempelvis det å utsetje all nynorsken til 10. klasse, eller å undervise i nynorsk i ein bolk haust og vår som døme på ein mindre positiv haldning til faget. Røynslene deira frå prosjektet Sidemålsløftet er at ein heilskapleg tankegang om norskfaget tener læringa best.

– Norsk er både bokmål og sidemål, og båe målformene er likestilte i Kunnskapsløftet, minner Torill Tørjesen om.

Ved Holmlia skole har dei no i fleire år praktisert å drive tavleundervisning på nynorsk i fleire fag enn norsk, og alle bøkene og oppgåvene knytte til RLE-faget er på nynorsk.

Det blir meir om erfaringane frå Holmlia skole i neste LNK-avis.

Mobilkundar i distrikta betaler milliardar til utbygging av eit meir moderne mobilnett som berre kjem kundane i byane til gode, hevdar Telenor.

Mobilselskap som konsentrerer seg om storbyane, får gjennom dagens regelverk store overføringar, noko mobilkundane i distrikta tapar på, hevdar administrerande direktør i Telenor Mobil Ragnar Kårhus.

I ein kronikk i Nationen ber han samferdselsminister Liv Signe Navarsete (Sp) endre systemet.

– Staten tillèt at selskap som Tele2, Network Norway og Ventelo tar mykje høgare termineringspris (pris på samtaler mellom ulike teleaktørar) enn selskapa som byggjer ut og utviklar mobilnettet i distrikta. I praksis er dette ei storstilt overføring av pengar frå land til by, seier Kårhus til avisa.

Telenor og NetCom har, ifølgje Kårhus, investert rundt 8 milliardar kroner på mobilnettet i heile landet sidan 2004. Samtidig blir desse to pålagt indirekte å støtte dei mindre aktørane gjennom dagens regulering av marknaden, hevdar mobilsjefen.

– Intensjonen med reguleringa er å stimulere til bygging av eit tredje nett. Men det er ikkje noko krav om at dette nettet også skal byggjast i distrikta. Ergo er det dei store byane som nyt godt av utbygginga, seier Kårhus.

Samferdselsministeren ville måndag ikkje kommentere kritikken fordi departementet har saka til behandling som klagesak. (©NPK)

Arbeids- og inkluderingsdepartementet vil oppmode alle mobiltelefonselskap om å setja samiske bokstavar i mobiltelefonane sine.

Statssekretær Raimo Valle seier til NRK at det ikkje skal vera grunn til å la vera, for det finst ei standardløysing med samiske bokstavar. Men standarden er ikkje teken i bruk.
– Vi må sjå på om vi kan vende oss til dei aktuelle mobilselskapa for å få ein fortgang i bruk av standarden, seier Valle.

Nokia har nokre samiske bokstavar i telefonane sine. Men med enkelte av telefonane deira er det dyrare å skrive sms-meldingar på samisk enn på norsk, fordi samiske bokstavar tek større plass enn andre bokstavar.

Dette problemet er Nokia i ferd med å rette opp, og i dei nyaste mobiltelefonane tek samiske bokstavar mindre plass enn i eldre utgåver. Men dette har skapt eit nytt problem, nemleg at mottakaren ikkje kan sjå enkelte samiske bokstavar, som for eksempel á og d. (©NPK)