April er landsmøtesesong. På ei veke rakk eg over ikkje mindre enn tre landsting i tre viktige organisasjonar.

I Ørsta feira Noregs Mållag at dei har fått fleire tusen nye medlemer sidan i fjor, og takka Kristin Halvorsen og Utdanningsdirektoratet for dette. Ved gjestebordet sat eg saman med Vigdis Finnbogadottir. Ho er for tida «goodwillambassadør» for Unesco, fødd i 1930 og skulle nå endå fleire landsmøte enn eg den veka.

Andre dagen sat eg saman med Marie Lovise Widnes. Ho er også 83 år og attpåtil æresmedlem i Mållaget. Då eg kom til å nemna for henne at eg har fleire av songane hennar på 78-plater – slike gamle steinkaker, de veit –, svarte ho at det var vel og bra, men at det er digitale media som gjeld i våre dagar, og at eg heller burde gå på Spotify og høyra henne der. Så det så.

Ottar Grepstad heldt ein særs god tale om «den språkpolitiske vendinga».

På Voss markerte LNK at dei vanskelege tenåra er over; i år er det 20 år sidan organisasjonen vart skipa. Landstinget skulle vera ein statusrapport om korleis det står til med nynorsken i Språkåret 2013.

Mange kloke ord vart sagde, men det viktigaste kom kanskje fram i debatten om «Norsk språk – etter Språkåret». Då åtvara Jan Olav Fretland mot å grava seg ned i språkfaglege detaljar når den verkelege språkkampen i dag står om den skriftlege opplæringa skal halda fram eller ikkje. Ingen var i tvil om kva han meinte.

Det var heller ikkje tvil om kva Iril Schau Johansen frå Voss og Hordaland Høgre meinte. Før debattleiaren rakk å stilla kritiske spørsmål, tok ho eit knallhardt oppgjer med språkpolitikken i sitt eige parti. Ord som opportunisme og populisme var ikkje langt vekke. Schou Johansen argumenterte friskt for språksynet sitt og hadde ei ideologisk tilnærming til den norske språkstoda. Lat oss håpa at resten av partiet høyrer på henne.

Ottar Grepstad heldt ein glimrande tale om «Nynorsk – eit stort språk i verda og eit lite i norske kommunar».

Nynorsk er eit stort språk i norske lokalaviser. Siste helga i april var lokalavisene samla til landsmøte i Svolvær. Heile 270 representantar for desse utruleg viktige språkprodusentane hadde funne vegen til Lofoten. I år hadde LLA lagt stor vekt på å synleggjera det språkdelte samfunnet vårt. Arve Sandal, frå nystarta Nynorsk Avissenter i Førde, snakka varmt og engasjert om prosjektet sitt, medan Ottar Grepstad heldt ein særs god tale om «Lokalavisene i eit språkdelt samfunn».

Soulsongaren James Brown vart i si tid kalla «The Hardest Working Man in Show Business». Lesaroppgåva denne gongen vert å finna eit høveleg tilnamn til Ottar Grepstad …

Yvonne Algrøy er frilands skodespelar og skribent. (Foto: privat)Eg kunne aldri ligge med ein mann som skamlaust delte ord etter innfallsmetoden eller skreiv onsdag med stor bokstav. Han måtte i så fall ha synt meg prov på at han var dyslektikar. Eller liechtensteinar.
Om eg ikkje hadde sett eit einaste ord han hadde skrive, før etter vi hadde hatt oss og eg fann ein lapp på puta der det stod: «Takk får i går, det var utanom jordisk deilig» (for det må vi rekne med det var), hadde eg kjølna tvert.

Dette er sjølvsagt mitt problem. Dette er mine meiningslause fordommar som eg ikkje veks frå. Sikkert fordi eg ikkje vil vekse frå det. Eg anar ikkje kvifor det er slik. Menn med dårleg skriftspråk har ikkje skada fleire eller bygd mindre av landet enn menn med godt skriftspråk. Kanskje tvert om, kva veit eg? Eg har ikkje bygd ein drit av landet sjølv. Eg veit ikkje korleis ein gjer det. Eg har berre vond vilje, er tjukk av fordommar og tydelegvis hjelpelaus i landsbygging. Sjarmerande. Eg fortener ikkje denne mannen med lappen uansett, ser eg. Tenk, han skreiv skjønn lapp til meg etter ei dirrande heit natt. På nynorsk til og med. Og eg heiv han ut! Eg raudnar og skjemmest i fleng. Eg har sikkert gått glipp av nokre fantastiske feilstavingar i bingen med denne haldninga. Til mitt forsvar, så er det spjærande likegyldig kva målføre han ikkje meistrar. Eg er like fordomsfull mot alle, det skal eg ha.

Det er mykje kjensler rundt språk. Eg er hon ikkje aleine her. Men sjølv om det handlar om identitet, må ein lure på kvifor folk vert så forbanna humørlause i språkdebatten? Alt dette hatet. Tenk å gidde å vere nynorskhatar, til dømes. Har dei ikkje eit hus å vaske? Eg undrar meg på om nynorskhatarar hiv nynorskbrukarar ut or senga når det går opp for dei kva målform vedkomande skriv. Eg trur eigentleg ikkje det. Eg trur sjølverklærte nynorskhatarar har stelt seg slik at dei lyt vere glade for det dei får. Det må vi kunne tru, all den tid det ikkje går an å hate eit språk. Det blir som å hate glade babyar og lodne hundekvelpar på ei sky av såpebobler. Faren er at om han verkeleg klarar å lande ein nynorskbrukar, kan hataren sjå på brukaren som eit eksotisk leikety. Eit leikety å vise fram på fest:

«Se på denne da, dere. Jeg fant den på byen, stakkar. Det er en sjelden rase, dere. Det er nå bare rundt 13 % igjen av dem. Men dere må ikke se den inn i øynene, da tror den dere vil sloss.»
Dette er sjølvsagt worst case scenario og rein hypotese. Ein nynorskbrukar ville aldri ligge med ein nynorskhatar. Ikkje som omvendingseksperiment eingong. Til naud som feltarbeid. Ein brukar kjenner att ein hatar svært raskt. Vedkomande treng ikkje seie noko særleg, dei har så mange andre påfallande særtrekk. Dei har slappe handtrykk, slappe kjevar og kj-lydar (ein anar ikkje om dei kallar deg skjære eller kjære), vassent blikk, dyre klumpete bilar, dei snyt på skatten, har dårleg ande, slår, foraktar NRK2 og ligg med dyr.

Ei uskuldig Facebook-side eg fann, heiter «Jeg hater nynorsk». Ho hadde 36 likes og er høgst truleg starta av ein litt villfaren fjortis. Ein skal ta ungdomen alvorleg. Ein bør heller skampryle foreldra. Dette vetlehatet var altså ikkje noko å henge seg opp i. I alle fall ikkje samanlikna med vaksne storhatarar med slagkraft, indignasjon som livsmotto, høg røyst og mykje fritid. Likevel klarte eg å bli utruleg tilfredsstilt då eg på denne sida las: «Heeey heey alle nynorsk hatere». Alt heng i hop.

Språkåret 2013 er eit søtt tiltak. Kva er vel deiligare og riktigare enn å hylle det norske språkmangfaldet. Løfte alle fram, gjere alle stolte over eige målføre. Så kan alle drite i å hate. Enten dei er fjorten eller femti. Det er ikkje noko å seie på det. Det er så velmeint. Og det kjem sjølvsagt ikkje til å endre ein skit når det gjeld fordommar og hating. Men det vert skipa til mange kjekke arrangement i samband med Språkåret, og då kjem gjerne folk seg ut meir. Det er ein god ting. Så lenge dei går heimatt med ein god ting òg. Som rett nok heilt umotivert deler ord, men som dønn motivert deler seng.