Heim Innspel Kommentar: Kva har du gjort for nynorsken i det siste?

Kommentar: Kva har du gjort for nynorsken i det siste?

Debatten om nynorsken sin plass i Noreg, vert ofte til ein debatt om nynorsken sin plass i skulen. Korleis skal nynorsken, som for dei fleste er sidemålet, verte organisert?

Er det nynorsk som hovudmål eller sidemål ein bør styrke? Kor mange karakterar skal elevane få?

Dette er sjølvsagt viktig. Skulen legg grunnlaget for kva elevane meistrar og dermed og for korleis framtida vert.

Men debatten om nynorsken sin plass bør vere langt breiare. Kva er avisa si rolle? Mediehusa? Forlaga? Kommunane? Offentlege verksemder? Samfunnsaktørar som meistrar, men ikkje skriv, nynorsk? For nynorsken klarer seg berre om aktørar i alle lag av samfunnet er med på å produsere relevant, god og viktig tekst på målforma.

Nynorsk vert gjerne omtala som lyrisk og poetisk. Det er eit språk med kjensler. Det er ikkje ord som gjev autoritet, men som er med på å plassere nynorsken på sia av ein norm.

Det same gjeld ord som kulturarv om nynorsk. Det får målforma til å høyres ut som eitkvart nedstøva, i botnen av ei kiste, som ingen heilt veit kva er, men som museet seier at er viktig. Kulturarv er noko me stiller ut. Ikkje noko me bruker.

Det som er rett morosamt er at òg bokmål er ein del av kulturarven vår. Det er berre det at bokmål er ein del av den dansk-norske kulturarven, medan nynorsken ligg nærare det norske.

Når det er 12 prosent av grunnskuleelevane som har nynorsk som hovudmål, og berre 6,8 prosent som vel å fortsetje med det på vidaregåande, då handlar det ikkje berre om korleis skulen underviser i målforma. Då handlar det vel så mykje om kva plass nynorsken har i samfunnet. For kva rolle speler det om ein meistrar eit språk som berre gjev ein eit smalt publikum?

Det vil vere ein fordel for nynorsken om me gjer debatten breiare. Politikarane kan vedta at ei målform skal vere jamstilt ei anna målform. Men vanlege folk, verksemder, forlag og medier må utøve det for at det skal verte ein realitet i praksis og ikkje berre på papiret.

Difor spør eg no: Kva har du gjort for nynorsken i det siste?

NYNORSK INSPIRASJON

Språklova: Dette er dei viktige paragrafane for nynorskkommunane

Frå og med 1. januar 2022 er nynorsk og bokmål formelt jamstilte og likeverdige språk på alle samfunnsområde. Formålet med lova er...

Har kommunen din levert høyringssvar om ny opplæringslov?

Arbeidet med ny opplæringslov er svært viktig for nynorskelevane og nynorskkommunane. LNK oppmodar alle medlemskommunane sine om å setja tydelege krav til...

Nytt samarbeid skal styrka nynorsken i barnehagane

Pirion og Sunnfjord kulturskule har laga til ei digital kursrekkje som skal hjelpa til med å styrkja nynorskarbeidet i barnehagane.

Seks fine julebøker på nynorsk

Mange skular og barnehagar bruker adventstida til høgtlesing kvar dag. Her får du tips til fleire gode bøker på nynorsk med god...

Vil gi utviklingsstøtte til fleire nynorske produksjonar i Den kulturelle skulesekken

Kulturtanken, Seanse, Høgskulen i Volda og fleire fylkeskommunar samarbeider om å få meir nynorsk i Den kulturelle skulesekken i ei heilt ny...

Voss herad er Årets nynorskkommune: – Det same som verdsmeister i nynorsk

Kulturdepartementet heidrar Voss herad for klar og tydeleg informasjon på nynorsk under koronakrisa. – OL-og VM-medaljer har me i bøtter...

MEST LESE

Gratis boktips til nettsidene til bibliotek og skular

No kan du få siste bokmeldingar, bokomtalar og forfattarintervju frå Lesedigg.no direkte inn på nettsidene til biblioteket eller skulen din. I juni opna den nye...

125 årsjubileum for Tarjei Vesaas : – Kanskje den fremste litteraturen som er skriven i dette landet

Som tenåring gjekk Tore Renberg til lokalavisa for å kjøpe eit portrett av forfattaridolet sitt, medan kultur- og likestillingsminister Anette Trettebergstuen framleis sit med...

Språksjov-Linda vedgår: – Mange vil gjerne inn i skåpet mitt

Dette er det andre intervjuet i årets sommarserie. Mykje moro og mange bilete av den fargerike vossingen og sjefen for den populære...

Guri Vesaas får Storegutprisen under Litteraturdagane 2022

På Litteraturdagane i Vinje blir tidlegare redaktør i Det Norske Samlaget, Guri Vesaas, heidra med Storegutprisen. Ho får prisen spesielt for den...