– Alle er tente med meir nynorsk
– Både elevar som har nynorsk som hovudmål og elevar med nynorsk som sidemål er tente med meir nynorsk, seier leiar i Noregs Mållag, Håvard B. Øvregård. Norskfaget er tema når Mållaget samlast til landsmøte i helga.
På toppen
For meg er det viktig at nynorsk ikkje vert eit mål til bruk berre i poesi og 17-maitalar, seier Astrid Myran Aarvik (57). No er ho innstilt som ny styreleiar i LNK.
Opphavleg er ho frå Vinje i Telemark. Det kan ein framleis høyre. – Eg har budd utanfor Vinje i 45 år, og snakkar slik dei gjorde der på 60-talet. Eg har ikkje fått med meg endringane som naturleg endrar ein dialekt over tid.
Norsk Barneblad med jubileumsbok
Neste år fyller Norsk Barneblad 125 år. Det blir mellom anna markert med ei eiga jubileumsbok.
Trur på haldningsarbeid
Den nye direktøren i Språkrådet, Arnfinn Muruvik Vonen, meiner ei av dei største utfordringane for nynorsken er dei sterke negative haldningane i nokre urbane bokmålsmiljø.
«Dokker» inn i nynorsknorma
Pronomenet dokker blir jamstilt med de/dykk i nynorsk, mens delar av vestlandspreget står fast i det endelege framlegget til ny nynorsknorm.
Siktar stadig høgare
Øyvind Marvik (37) og ToppVolley Norge er ikkje redde for å setje seg høge mål. Nå siktar dei seg inn mot høgskuleutdanning.
Har fått det betre med seg sjølv
28. januar fekk garden til Kjell Jostein Vårvik (48) på Bergjord i Suldal eit nytt bein å stå på, då han og kona opna sin eigen avleggjar av Visjonen Senter. På Bergjord kan du nå vere med på kurs i meditasjon og alternativ behandling.
Frå sentralbad til bokbad i Odda
Norsk kulturråd har løyvd i overkant av 1,7 millionar kroner til arbeidet med å byggje om det gamle badet på smelteverkstomta i Odda i Hordaland til bruk for litteratur og kulturføremål.
Forfattar og forlagsmann
Terje Hellesen tok over som dagleg leiar i bokklubben Blåmann i februar.
Alle stader vil vekse, men korleis?
Alle stader eg veit om, ønskjer å ha vekst i folketalet. Ingen liker at staden deira har fallande folketal. Stader med ambisjonar ønskjer å ha vekst minst på høgde med landsgjennomsnittet. Dei som har slik vekst, ønskjer at veksten skal fortsette også i dei neste åra.
Av og til stiller vi spørsmål ved om befolkningsvekst eigentleg er eit godt mål. Kanskje det ville vere betre å skape livskvalitet og trivsel hos dei som bur på staden? Viss ein verkeleg fikk dette til, ville vi forvente at folketalet auka. Viss livskvalitet og trivsel var merkbart betre på ein stad, ville få flytte ut, medan mange ville flytte inn. Dermed ville folketalet auke. Befolkningsvekst kan dermed både vere eit mål i seg sjølv og samstundes eit barometer på om staden har kvalitetar. Befolkningsvekst blir på dette viset viktig uansett om vi er opptekne av kvalitet eller kvantitet.
Det neste spørsmålet er då: Kvifor er det nokre stader som veks, medan andre stader har nedgang? Det blir snakka mykje om kva som gjer stader attraktive. Attraktive for kva eller kven?
Telemarksforsking introduserte i 2010 modellen Attraktivitetspyramiden. Dette er ein modell for å forklare kvifor somme stader veks, medan andre stader krympar. Attraktivitetspyramiden seier at det er tre måtar ein stad kan vere attraktiv på slik at han veks.
Ein stad kan vere attraktiv for bedrifter som produserer varer og tenester for sal til andre stader. Mange stader har vakse opp fordi dei har vore gunstige for landbruk, fiske eller industri. I dag er det teknologiske tenester som veks. Dette er også konkurranseutsett næringsliv som genererer inntekter, men til skilnad frå industri og primærnæringar trengst ikkje store areal, straum, råstoff eller naturressursar. I staden trengst kompetanse.
Den andre måten ein stad kan vekse på, er å vere attraktiv for besøk. Mange næringar treng kundar som er fysisk til stades, som handel, servering, overnatting og kultur og underhaldning. Innanfor besøksnæringane er det kultur og underhaldning som aukar raskast.
Den tredje vegen til vekst er å vere attraktiv som bustadområde. Dette er ein ny måte stader kan vekse på. Tidlegare måtte folk bu nært arbeidsstaden. No pendlar fleire og fleire. Dermed kan ein stad vekse gjennom å vere attraktiv å bu i, og han kan trekkje til seg folk som ikkje arbeider, eller som pendlar.
Stader som ønskjer å stimulere befolkningsvekst og vere attraktive, har dermed tre frontar dei kan setje inn støyten på. Ettersom det etter kvart er aukande konkurranse mellom stadene, er det best å sikre seg gjennom å vere attraktive for både bedrifter, besøk og busetjing samtidig. Korleis er din stad? Er det attraktivt for bedrifter, besøk og busetjing, og korleis kan staden blir meir attraktiv langs desse tre aksane?
Knut Vareide er forskar og sosialøkonom. Fagkoordinator for regional utvikling hjå Telemarksforsking
På sjølvstyr
«Maktforskyving frå barnebok til blogg, frå forfattar til bloggar vil være den største utfordringa for litteraturfeltet dei komande åra.»
Utfordringane for barnelitteraturen er folk flest, folk flest som ikkje har grunnleggjande kunnskap om barnelitteratur som fagfelt. Skal den nye barneboka overleve det digitale samfunnet vi har i dag, må ein ikkje skilje eller dele barnelitteraturen. Utfordringane er dei same anten ein skriv nynorsk eller bokmål.
Folk flest er opptekne av barnelitteraturen og har ei meining om han. Barnebøker representerer for mange symbolet på den idylliske barndommen, og ein ønskjer derfor ikkje at barneboka skal endre seg, i alle fall ikkje på ein slik måte at ho utfordrar, provoserer eller presenterer eit syn på verda som ein ikkje kan kjenne seg att i. Dei tradisjonelle barnebøkene har derfor ein usedvanleg sterk posisjon i samfunnet, særleg hos den middelaldrande generasjonen.
Folk flest uttalar seg offentleg om barnelitteraturen i langt større grad enn tidlegare, noko som fører til at fagfolk ikkje blir einerådande i å setje dagsorden for dei nye barnebøkene og lett blir sette på sidelinja når den vidare utviklinga vert utforma. Kunnskapen om barnebokfeltet blir derfor på den eine sida prega av eit forelda syn på barnelitteraturen, som er dominerande i det offentlige rom, og den framveksande generasjonen av skrivande unge som brukar nettet som sin formidlingskanal. Taparen blir fagmiljøet rundt den nye barneboka.
Men andre ord er dei to store utfordringane for barnelitteraturen maktforskyving av definisjonsmakta på fagfeltet og den digitale utviklinga med alle sine moglegheiter.
Det finst mykje forsking på barnebokfeltet. Men for meg står forskinga fram som så detaljorientert, der kompliserte analysar av einskildverk står sentralt, at heilskapsperspektiva for barnelitteraturen blir borte. Fagfeltet barnelitteratur har aldri utvikla ein eigen forskingsteori og byggjer derfor forskingsresultata sine på teoriar frå andre forskingsområde. Dette er uheldig av mange årsaker, men den viktigaste er at barneboka sitt grunnleggjande teoretiske fundament, forklaringsevne og eigenart ikkje eksisterer. Derfor er det så lett for folk flest å ha ei meining om barneboka som får påverke fagfeltet.
Eg undrar meg på kva konsekvensar det vil få for barnelitteratursektoren, at andre enn fagfolk tar styringa eller påverkar utviklinga?
Vi veit at når eit fagfelt blir allemannseige og ekspertisen mister definisjonsmakta, fell kontrollen over utviklinga bort, og vi får ei maktforskyving. Fagfeltet barnelitteratur vil då meir enn nokon gong tidlegare være prisgitt den som har størst marknadsføringskompetanse og påverknadskraft på marknaden. Vi ser allereie tendensar til ei maktforskyving når det gjeld utviklinga av e-barnebøker.
I ei brytningstid der den digitale utviklinga sprikar i alle retningar, ser vi allereie no at bloggkonseptet er ein viktig formidlingskanal for dei unge. Nokre bloggarar har opptil 70 000 lesarar kvar dag. Bloggarane er dyktige unge jenter som har forstått omgrep som marknadsføring, påverknadskraft og definisjonsmakt, og som utnyttar dette til fulle.
Den stor taparen er barnelitteraturen som ikkje har klart å tilpasse seg den oppveksande slekta, nemleg dei digitalt innfødde, men som har utvikla seg i så ulike retningar at omgrepet barnelitteratur på nokre typar «barnebøker» ofte blir misvisande og uforståeleg for folk flest.
Med ei slik utvikling er ei maktforskyving frå bok til blogg, frå forfattar til bloggar ikkje til å unngå.
Ine Marit Torsvik Bertelsen, Rogaland fylkskommune